IV CR 788/56

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Leszka P. przeciwko Zjednoczeniu Przemysłu Jajczarsko-Drobiarskiego w P. o 5.000 zł, po rozpoznaniu rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 20 kwietnia 1956 r., rewizję oddalił.Uzasadnienie faktycznePowód wykonał dla pozwanego Zjednoczenia komplet wzorców odrostu pierza gęsi zielonej, składający się z 20 tablic rysunkowych, do oznaczenia wieku gęsi. Praca wchodzi według zgodnego stanowiska stron w I instancji w zakres sztuk plastycznych. Ponieważ istniała potrzeba zaopatrzenia poszczególnych zakładów Zjednoczenia we wzorce, pozwane Zjednoczenie zwróciło się do powoda z propozycją zastąpienia rysunków ręcznych fotografiami, a gdy ten podjęcia się tej pracy odmówił, pozwane Zjednoczenie przystąpiło samo do reprodukcji fotograficznych. W związku z tym powód wystąpił z wnioskiem o zabronienie pozwanemu reprodukcji oraz o zobowiązanie go do wycofania z obiegu i zniszczenia reprodukcji już wykonanej Jak również do ujawnienia jej wysokości i ilości egzemplarzy rozprowadzonych oraz ceny uzyskanej za nie. Sąd Wojewódzki zgodnie z wnioskiem pozwanego Zjednoczenia powództwo oddalił. W rewizji od tego wyroku powód wnosi o jego zmianę i uwzględnienie powództwa. Pozwany domaga się oddalenia rewizji.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Pogląd strony pozwanej wyrażony na rozprawie rewizyjnej, że nie chodzi o utwór artystyczny, nie może być wzięty pod rozwagę, albowiem dotyczy nowej okoliczności faktycznej, której przytoczenie przez pozwanego w instancji rewizyjnej jest niedopuszczalne. Natomiast bezskutecznie zwalcza skarżący pogląd Sądu Wojewódzkiego, że praca wykonana przez powoda podpada pod art. 12 § 1 pkt 1 prawa autorskiego. Błędnie bowiem pod "wzorem dla przemysłu" skarżący rozumie utwór, który w przedmiotach produkowanych w danym przemyśle lub na nich powinien być reprodukowany. Do tak ograniczonego pojmowania słów "dla przemysłu", ani brzmienie jego, ani względy logicznego wnioskowania, ani wreszcie jego cel społeczny nie daje żadnej podstawy. Przeciwnie znaczenie, jakiego racjonalizatorstwo zażywa w ustroju demokracji ludowej, popiera istotnie pogląd Sądu Wojewódzkiego, że w cyt. art. 12 § 1 pkt 1 chodzi również o wzory, które są użyteczne w procesie produkcji. Do takiej zaś należą niewątpliwie wzory sporządzone przez powoda, gdyż ustalenie wieku gęsi gra - jak wynika z akt - istotną rolę przy produkcji gęsi tuczonych. W takim zaś razie służy powodowi w myśl cyt art. 12 § 1 tylko jeszcze prawo do ochrony autorskich dóbr osobistych.Skarżący zarzuca jednak, że działanie pozwanego Zjednoczenia przedstawia naruszenie art. 52 ust. o prawie autorskim i że w tym względzie wchodzi w grę nie tylko punkt 5 tego przepisu, jak to uznał Sąd Wojewódzki, lecz ponadto punkt 2 i 7. O ile chodzi o pkt 2, to naruszenie nie zachodzi już z tej przyczyny, że pozwane Zjednoczenie umieszcza obecnie w albumie wzorcowym notatkę, że oryginały wzorów artystycznych wykonał powód. Naruszenia zaś punktu 5 nie dopatrzył się Sąd Wojewódzki ze względu na art. 20 pkt 2 prawa autorskiego oraz na niewątpliwą świadomość powoda, że wzorce są potrzebne do nauczenia czy pogłębienia wiadomości o doborze gęsi do tuczu. Skarżący kwestionuje obie podstawy, drugą z tym uzasadnieniem, że dzieło, mimo że nie zostało przeznaczone do publikacji, wydano techniką fotograficzną, która stwarza wadliwe wyobrażenie o wartości pracy artystycznej i że dokonano wydania bez zawarcia umowy wydawniczej. Wywody te polegają na zapoznaniu przewodniej myśli, na której Sąd Wojewódzki oparł swoją argumentację, a która polega na interpretacji umowy stron w tym kierunku, że z samej treści wynika przeznaczenie wzoru na takie cele, na jakie korzystało z nich pozwane Zjednoczenie i jakie uzasadniały konieczność czy potrzebę ich reprodukcji. Jak więc normalnie przy każdym wzorze podpadającym pod art. 12 § 1 pkt 1 prawa autorskiego nabywca prawa autorskiego nabywa prawo do reprodukcji, tak również strona pozwana przy wykładni stosowanej przez Sąd Wojewódzki na podstawie umowy zawartej z powodem uzyskała uprawnienie do reprodukcji wzorców i zawarcie szczególnej umowy wydawniczej nie wchodziło w grę. Przeciwko zaś interpretacji powyższej skarżący nie podnosi szczególnych zarzutów, poprzestając na wyrażeniu poglądu, że stronie pozwanej wzorcu nie wolno publikować, a raczej reprodukować. Interpretacja jednak Sądu Wojewódzkiego nie wykracza poza granice zakreślone art. 3 i 41 p.o.p.c. i dlatego nie może być uznana za wadliwą. Reprodukowanie zaś sposobem fotograficznym jako takie nie przedstawia w świetle przepisów prawa autorskiego żadnego naruszenia praw autorskich, gdyż reprodukcja dozwolona nie koniecznie musi być wykonana w ten sposób co oryginał, jeżeli umowa stron nie stanowi inaczej. Jeżeli zaś z tej przyczyny przez fotograficzną reprodukcję wzorców prawa autorskie powoda nie zostały naruszone, ewentualna wadliwość zastosowania art. 20 pkt 2 pr. autorskiego nie gra żadnej roli, albowiem przepis ten wchodzi w grę tytko w tym przypadku, gdy reprodukującemu nie służyłoby prawo do reprodukowania już mocą samej umowy o nabyciu praw autorskich. W jaki wreszcie "inny sposób" strona pozwana działała z ujmą dla autorskich dóbr osobistych powoda, skarżący nie wyjaśnia. Ponieważ jednak inne naruszenie tych praw nie jest widoczne, przeto i w tej części zarzut obrazy art. 52 prawa autorskiego a tym samym i art. 53 nie jest uzasadniony.Nieskuteczne są wreszcie zarzuty mające na celu wykazanie wadliwości ustaleń. Rzekoma sprzeczność pomiędzy ustaleniem charakteru utworu jako wzorcu artystycznego dla przemysłu z zeznaniem świadka L. i treścią korespondencji stron, pomiędzy ustaleniem, że powód wykonał rysunki z natury, a dalszym ustaleniem, że wykonał je według opinii inż. G. wreszcie pomiędzy trojakim aż zakwalifikowaniem ich jako pomoc naukową, drugi raz jako pomoc przy selekcji gęsi, a w końcu jako pomoc naukową dla brakarzy na kurso-konferencjach jest bezprzedmiotowa z uwagi na trafność zakwalifikowania wzoru z samej jego istoty, jako wzoru artystycznego dla przemysłu, oraz ze względu na słuszność interpretacji, że stronie pozwanej miało służyć prawo reprodukcji wzoru. O ile w tym związku rewizja zarzuca, że Sąd Wojewódzki powołując się na przedłożoną korespondencję przeoczył, że pisma przedstawione przez stronę pozwaną stanowią korespondencję wewnętrzną pomiędzy organami strony pozwanej, to i w tym względzie skarżący nie ma słuszności, raz dlatego, że już samo zlecenie do sporządzenia wzorów, które otrzymał powód, daje podstawę do interpretacji, której dokonał Sąd Wojewódzki, niezależnie od tego mógł Sąd Wojewódzki w treści pism znaleźć poparcie swego stanowiska, chociaż to była korespondencja pomiędzy organami Zjednoczenia.Ponieważ z tych przyczyn rewizja nie może odnieść skutku, należało ją po myśli art. 383 k.p.c. oddalić, o kosztach zaś instancji rewizyjnej postanowić zgodnie z art. 109 § 1 k.p.c.