IV CR 846/59

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia B. Łubkowski. Sędziowie: S. Kałamajski (sprawozdawca), S. Rejman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Brunona G. przeciwko Monice G. o rozwód, po rozpoznaniu rewizji powoda od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 21 kwietnia 1959 r.uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia wniosków stron o przyznanie zwrotu kosztów postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktyczneNa skutek powództwa Brunona G. przeciwko Monice G. o rozwód Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 22 lutego 1958 r. orzekł rozwód małżeństwa stron i w przedmiocie obowiązków stron ponoszenia kosztów wychowania córki stron postanowił: "zobowiązać obie strony do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania córki stron Hanny Marii, przy czym wysokość udziału powoda w ponoszeniu tych kosztów określił na 400 zł miesięcznie i z tego tytułu zasądza od powoda na rzecz córki stron - poza kwotą 300 zł przysądzoną jej wyrokiem Wydziału Zamiejscowego Sądu Powiatowego w Zduńskiej Woli z dnia 30 kwietnia 1956 r. - dalszą kwotę 100 zł miesięcznie płatną do 5 każdego miesiąca z góry od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do czasu uzyskania przez córkę stron możności samodzielnego utrzymania się, na pozwaną zaś nakłada pozostałe koszty utrzymania córki stron - w naturze - oraz obowiązek osobistego starania się o wychowanie".Wyrok jest prawomocny.Pismem z dnia 10 marca 1959 r. pozwana złożyła w myśl art. 357 k.p.c. wniosek o wykładnię wyroku Sądu Wojewódzkiego z dnia 22 lutego 1956 r. co do wysokości obowiązku alimentacyjnego w ten sposób, że zobowiązanie powoda do ponoszenia kosztów utrzymania małoletniej córki stron Hanny Marii w wysokości 400 zł miesięcznie nie obejmuje pobieranego przez pozwaną zasiłku rodzinnego w kwocie 99 zł.Sąd Wojewódzki na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 kwietnia 1959 r. zaskarżonym postanowieniem rozstrzygnął wątpliwości co do wyroku z dnia 22 lutego 1958 r. (...)W rewizji powód wnosił o uchylenie postanowienia Sądu Wojewódzkiego i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając m. i. nieważność postępowania polegającą na tym, że Sąd Wojewódzki rozstrzygnął wniosek na posiedzeniu niejawnym, pozbawiając powoda obrony.Pozwana wniosła o oddalenie rewizji.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zasadą podkreśloną w art. 53 ustawy konstytucyjnej jest to, że sądy Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej rozpoznają sprawy jawnie, to znaczy na rozprawie, oraz że rozpoznanie spraw niejawnie, na posiedzeniu niejawnym, może nastąpić tylko wtedy, gdy ustawa na taki wyjątek wyraźnie zezwala.Czy wniosek o wykładnię wyroku na podstawie art. 357 k.p.c. może być rozstrzygnięty na posiedzeniu niejawnym?Przepis art. 357 k.p.c. mieści się w rozdziale IV działu IV księgi pierwszej k.p.c. zatytułowanym: "Sprostowanie, uzupełnienie i wykładnia wyroków". Artykuł 355 k.p.c. dotyczy sprostowania wyroku i zawiera wyraźny przepis, że sąd może sprostować wyrok na posiedzeniu niejawnym, a w razie potrzeby zarządzić rozprawę. Sytuacja jest tu zupełnie jasna. O uzupełnieniu wyroku mówi ustawa w art. 356. Również i w tym wypadku sytuacja jest jasno unormowana: w razie potrzeby sąd może zarządzić rozprawę. W zasadzie jednak rozstrzyga na posiedzeniu niejawnym. Natomiast art. 357 dotyczący wykładni nie zawiera żadnej normy co do rozstrzygania takich spraw na posiedzeniu niejawnym czy też na rozprawie. Mając na uwadze interesujące tu postanowienia artykułów 355 i 356 k.p.c. oraz zasadę, że sądy rozpoznają sprawy na rozprawie, uznać należy, iż rozpoznanie wniosku o rozstrzygnięcie wątpliwości co do wykładni wyroku powinno zapaść po przeprowadzeniu rozprawy (wykładnia taka znajduje też poparcie w orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 7 października 1955 r. w sprawie IV CZ 185/55, w którym wyjaśniono, że wobec brzmienia art. 199 k.p.c. postanowienie o odmowie zawieszenia i podjęcia zawieszonego postępowania może zapaść tylko po przeprowadzeniu rozprawy).Wobec powyższego stwierdzenia rozpoznanie wniosku pozwanej z dnia 10 marca 1959 r. na posiedzeniu niejawnym, a więc bez wysłuchania powoda, było niedopuszczalne, pozbawiło powoda możności obrony.W takim stanie sprawy zaskarżone postanowienie należało z powodu nieważności postępowania uchylić (art. 371 § 2 k.p.c.) i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia po przeprowadzeniu rozprawy.