IV CR 931/57

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Z. S. p-ko Pomocniczej Spółdzielni Zdunów w Poznaniu, po rozpoznaniu rewizji nadzwyczajnej Prokuratora Generalnego P.R.L. od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 11.I.1955 r. uchylił zaskarżony wyrok oraz wyrok Sądu Powiatowego dla m. Poznania z dnia 11.XII.1952 r. i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneW pozwie wniesionym w dniu 3 listopada 1952 r., Z. S. domagał się zasądzenia od pozwanej Pomocniczej Spółdzielni Rzemieślniczej Zdunów w Poznaniu kwoty zł 4.455.-. Powód twierdził, że od dnia 1 stycznia 1952 r. był zatrudniony u pozwanej w charakterze kierownika technicznego z uposażeniem w łącznej wysokości 1.465 miesięcznie, że w związku z zarządzoną przez władze nadrzędne nową regulacją systemu płac pozwana pismem z dnia 31 lipca 1952 r. wypowiedziała powodowi dotychczasowe warunki płacy ze skutkiem na dzień 31 października 1952 r., a pismem z dnia 11 października 1952 r. zaofiarowała powodowi z dniem 1 listopada 1952 r. pracę kancelisty z uposażeniem miesięcznym w kwocie zł 409,50, wobec odmowy powoda przyjęcia tych warunków pozwana zawiadomiła go, iż uznała stosunek pracy z powodem z dniem 31 października 1952 r. za rozwiązany. Powód domagał się tedy trzymiesięcznego odszkodowania za niezachowanie przez pozwaną ustawowego terminu wypowiedzenia umowy o pracę.Pozwana Spółdzielnia wniosła o oddalenie powództwa zarzucając, że ustawowy wymóg trzymiesięcznego wypowiedzenia stosunku płacy został przez nią zachowany, gdyż jej zdaniem wypowiedzenie warunków płacy jest równoznaczne z rozwiązaniem stosunku pracy.Sąd Powiatowy dla m. Poznania wyrokiem z dnia 11 grudnia 1952 r. orzekł zgodnie z żądaniem pozwu, Sąd Wojewódzki zaś na skutek rewizji pozwanej, prawomocnym wyrokiem z dnia 11 stycznia 1955 r. wyrok Sądu I instancji zmienił i powództwo oddalił.Sąd Wojewódzki przyjął, że w myśl art. 25 pkt 4 rozporządzenia z dnia 16 marca 1928 r. o umowie o pracę pracowników umysłowych, pracodawca może wypowiedzieć pracownikowi dotychczasowe warunki płacy, bez rezygnowania z usług tego pracownika, składając mu równocześnie ofertę zatrudnienia go po upływie okresu wypowiedzenia na podstawie innych warunków wynagrodzenia. Skoro jednakże oferta pozwanej nie została przez powoda przyjęta, nowa umowa - zdaniem Sądu - nie została zawiązana, a ponieważ płaca jest istotnym składnikiem umowy o pracę, wypowiedzenie warunków wynagrodzenia stanowi wypowiedzenie umowy o pracę.Prokurator Generalny P.R.L. w rewizji nadzwyczajnej słusznie wywiódł, że powyższy wyrok zastał wydany z pogwałceniem istotnych przepisów prawa oraz narusza interes Państwa Ludowego przez całkowite pozbawienie powoda bez uzasadnionej podstawy prawa do odszkodowania z powodu bezpodstawnego rozwiązania z nim stosunku pracy bez zachowania ustawowego okresu wypowiedzenia.Sąd Wojewódzki niesłusznie bowiem nie wziął pod rozwagę, że w przypadku wypowiedzenia przez pracodawcę warunków wynagrodzenia pracownika bez rezygnacji z usług tego pracownika, zawarta w tym oświadczeniu oferta pracodawcy kontynuowania stosunku pracy oznacza, że pracodawca nadal zatrudni u siebie pracownika na stanowisku, które zajmował on dotychczas, z tym tylko zastrzeżeniem, że z wygaśnięciem dotychczasowych warunków płacy, wysokość wynagrodzenia pracownika zostanie określona na nowych podstawach.Dokonane w dniu 31.VII.1952 r. przez pozwaną wypowiedzenie nie uprawniało zatem do zmiany umowy o pracę w zakresie charakteru i rodzaju zatrudnienia powoda po dniu 31.X.1952 r.Według niewyjaśnionych przez Sąd twierdzeń powoda, wszyscy pracownicy pozwanej otrzymali równocześnie wypowiedzenie warunków płacy. Członkowie zarządu pozwanej wyjaśnili, że chodzi tylko o zmianę wysokości dotychczasowego wynagrodzenia stosownie do zarządzenia w przedmiocie regulacji płac. Jeśliby te twierdzenia okazały się prawdziwe, to według zgodnej woli stron stosunek pracy z powodem jako kierownikiem technicznym miał nadal trwać po dniu 31 października 1952 r., aczkolwiek na innych warunkach wynagrodzenia.Sąd Wojewódzki nie poczynił ustaleń w wyżej wskazanym zakresie i nie wziął pod uwagę, czy powód w takim przekonaniu przyjął zawartą w wypowiedzeniu z dnia 31.VII.1952 r. ofertę zatrudnienia go na innych warunkach wynagrodzenia, potwierdzając odbiór tego pisma, w związku z czym nie poczynił on starań o uzyskanie innej pracy z dniem 1 listopada 1952 r. Jeśliby został ustalony taki stan faktyczny, wówczas zaproponowanie powodowi w dniu 18 października 1952 r. (w miejsce dotychczas zajmowanego stanowiska kierownika technicznego z uposażeniem 1.485 zł miesięcznie) objęcia z dniem 1.XI.1952 r. stanowiska kancelisty z wynagrodzeniem miesięcznym w wysokości 409,50 zł stanowiłoby uzasadnioną podstawę do odmówienia przez powoda zgody na takie nowe warunki pracy. Pozwana Spółdzielnia byłaby zatem zobowiązana przy rozwiązaniu z powodem stosunku pracy zachować przepisany termin wypowiedzenia. Skoro zaś rozwiązała stosunek pracy ze skutkiem natychmiastowym, należałoby przyjąć, że powodowi służyło roszczenie o odszkodowanie z tytułu niezachowania ustawowego okresu wypowiedzenia.Nadto wbrew poglądowi Sądu Powiatowego, który zasądził odszkodowanie w wysokości poprzedniego wynagrodzenia powoda, należałoby przyjąć, że na skutek wypowiedzenia warunków płacy poprzednie wynagrodzenie przestało obowiązywać i z dniem 1.XI.1952 r. zaczęły obowiązywać nowe stawki wynagrodzenia. Dlatego sąd powinien był oprzeć się przy określaniu wysokości odszkodowania na wynagrodzeniu, przysługującym powodowi jako kierownikowi technicznemu - według nowych stawek.Niedokonanie przez Sąd odpowiednich ustaleń w powyższym zakresie uzasadnia konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku oraz przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, mimo upływu terminu 6 miesięcznego od uprawomocnienia się zaskarżonego wyroku. Wyrok ten narusza bowiem interesy Państwa Ludowego przez wypaczenie prawa na szkodę pracowników (art. 396 § 1 k.p.c.).