IV CR 957/55

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Skarbu Państwa - Prezydium Gminnej Rady Narodowej w R. przeciwko Annie M. o zapłatę, po rozpoznaniu rewizji pozwanej od wyroku Sądu Powiatowego w Obornikach z dnia 1 września 1954 r.,zaskarżony wyrok uchylił i pozew odrzucił.Uzasadnienie faktyczneGospodarstwo pozwanej o obszarze 11,25 ha jest przyłączone do gromadzkiej sieci elektrycznej. Powód twierdził, że pozwana na zebraniu gromadzkim, na którym uchwalono elektryfikację gromady, głosowała za założeniem sieci i zgłosiła zapotrzebowanie na energię elektryczną. W związku z tym żądał tytułem udziału w kosztach założenia 1.417 zł 50 gr, licząc 4.000 zł dawnych od hektara. Sąd Powiatowy powództwo uwzględnił. Na skutek rewizji pozwanego Sąd Wojewódzki wyrok ten uchylił i przekazał sprawę do sądu pierwszej instancji. Po ponownej rozprawie Sąd Powiatowy powództwo powtórnie uwzględnił ustalając, że pozwana nie zobowiązała się w żaden sposób do udziałowego ponoszenia kosztów, dochodząc jednak do wniosku, że pozwana jest o dochodzoną kwotę niesłusznie zbogacona, albowiem według tabel urzędowych za przyłączenie do istniejącej już sieci musiała zapłacić 1.638 zł, podczas gdy zapłaciłaby 3.075 zł, gdyby sieć była założona na nowo.Od tego wyroku pozwana wniosła rewizję z wnioskiem o jego uchylenie i oddalenie powództwa, ewentualnie o jego zmianę.Sąd Wojewódzki przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia następujące zagadnienia prawne budzące poważne wątpliwości:1."Czy właściciel lub użytkownik gospodarstwa rolnego może być zobowiązany do partycypowania w kosztach budowy linii niskiego napięcia, przeprowadzonej w wykonaniu uchwały, która została powzięta przez mieszkańców gromady bez jego współudziału przed wejściem w życie ustawy z dnia 28 czerwca 1950 r. o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli, jeżeli na skutek przeprowadzenia - po wejściu w życie wspomnianej ustawy - tzw. "doelektryfikacji" polegającej na doprowadzeniu do jego budynków przewodów elektrycznych napięcia użytkowego oraz na założeniu w tych budynkach wewnętrznego urządzenia odbiorczego, korzysta on z dotychczasowych urządzeń i dzięki nim ponosi niższe opłaty elektryfikacyjne przewidziane w tabeli nr 2 stanowiącej załącznik do uchwały nr 515 Rady Ministrów z dnia 1 sierpnia 1951 r. w sprawie opłat elektryfikacyjnych, pobieranych przy powszechnej elektryfikacji (Mon. Pol. Nr A-71, poz. 920)".2."Czy (o ile na poprzednie pytanie należy odpowiedzieć twierdząco) właściciel lub użytkownik gospodarstwa rolnego, zelektryfikowanego w ramach "doelektryfikacji", odpowiada wobec Skarbu Państwa na podstawie przepisów o niesłusznym zbogaceniu i czy w tym wypadku można przyjąć, że korzyść, jaką uzyskał on przez to, że nie partycypował w kosztach budowy linii niskiego napięcia, a do której to linii jego gospodarstwo zostało przyłączone, odpowiada sumie pieniężnej stanowiącej różnicę między pełną opłatą elektryfikacyjną przewidzianą w tabeli nr 1 (przy elektryfikacji), a niższą opłatą elektryfikacyjną przewidzianą w tabeli nr 2 (przy "doelektryfikacji")".Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy przejąwszy sprawę do rozpoznania we własnym zakresie zważył, co następuje:Według art. 1 dekretu z dnia 28 czerwca 1950 r. o powszechnej elektryfikacji wsi i osiedli (Dz. U. Nr 28, poz. 256) we wsiach i osiedlach, do których dochodzi lub według państwowego planu inwestycyjnego ma dochodzić linia elektryczna, przewodniczący prezydium powiatowej rady narodowej na podstawie bliżej określonego planu ogłosi powszechną elektryfikację, która obejmuje doprowadzenie przewodów do budynków mieszkalnych i gospodarczych i założenie w nich urządzenia odbiorczego. Skoro więc zostało ustalone, że w chwili wejścia w życie dekretu dochodziła do wsi linia elektryczna, to w każdym razie doprowadzenie przewodów do budynków pozwanej mogło nastąpić już tylko na podstawę przepisów tego dekretu. Art. 3 dekretu stanowi, że na pokrycie kosztów elektryfikacji będzie pobierana opłata elektryfikacyjna od właścicieli lub użytkowników budynków objętych elektryfikacją. Przepis ten nie wyjaśnia, czy opłata dotyczyć będzie tylko kosztów doprowadzenia przewodów do budynków, czy też rozciągać się będzie na koszty założenia linii. Sprawę tę wyjaśnia uchwała Nr 515 Rady Ministrów z dnia 1 sierpnia 1951 r. w sprawie opłat elektryfikacyjnych pobieranych przy powszechnej elektryfikacji, wydana na podstawie art. 3 ust. 2 powołanego dekretu a ogłoszona w Monitorze Polskim Nr A-71, poz. 920. Stanowi ona w § 2, że wysokość opłaty ustala się według tabeli nr 1 przy elektryfikacji, tj. gdy konieczne było założenie nowej linii i nr 2 przy "doelektryfikacji", czyli w wypadku, gdy linia już istniała. W gromadzie, w której mieszka pozwana, w chwili wejścia w życie cytowanego dekretu z dnia 28 czerwca 1950 r. linia elektryczna była już założona, jednak na koszt mieszkańców gromady. Z tego jednak powodu mieszkańca, który w ponoszeniu kosztów nie brał udziału, należałoby potraktować tak samo, jak gdyby nastąpiło założenie sieci i zastosować do niego stawki z tabeli nr 1. Nie daje to jednak podstawy do rozstrzygnięcia sporu na korzyść powoda. Jak bowiem wynika z § 3 i 4 uchwały Rady Ministrów, wymierzenie i pobranie opłaty dokonuje się w trybie administracyjnym, w szczególności, jak stanowi § 5 uchwały, przy odpowiednim zastosowaniu przepisów o zobowiązaniach podatkowych i o postępowaniu podatkowym. Dla dochodzenia zatem roszczenia powoda droga sądowa jest wyłączona, a tym samym pozew podlega odrzuceniu.Z tych względów należało orzec na podstawie art. 387 k.p.c.