IV CSK 138/16

Sygn. akt IV CSK 138/16 POSTANOWIENIE Dnia 14 października 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Hubert Wrzeszcz w sprawie z wniosku S. I. przy uczestnictwie A. P.,X. P. , T. P., R. L., H. P., S. P. , J. P., M. P., A. W., R. W., B. W., R. G. i L. A. o stwierdzenie nabycia praw do spadku po C. P., na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 14 października 2016 r., na skutek skargi kasacyjnej uczestniczki postępowania R. G. od postanowienia Sądu Okręgowego w T. z dnia 26 sierpnia 2015 r., sygn. akt VIII Ca (...), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądza od uczestniczki postępowania R.G. na rzecz wnioskodawczyni 180 (sto osiemdziesiąt) zł kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE 2 Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2015 r. Sąd Okręgowy w T. oddalił apelację uczestniczki postępowania R. G. od postanowienia Sądu Rejonowego w B. stwierdzającego nabycie spadku po C. P. z mocy ustawy, a nie - jak domagała się tego R.G. - na podstawie testamentu. Zaskarżając postanowienie w całości, pełnomocnik wymienionej uczestniczki postępowania wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania oprał na przesłance przewidzianej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia funkcjonującym na rzecz państwa, a więc w interesie publicznym. Stoi ona przede wszystkim na straży wykonywania prawa oraz jego jednolitej wykładni. Interes prywatny uwzględnia zaś tylko na tyle, na ile może się on stać podłożem zaspokojenia interesu ogólnego. Sąd Najwyższy już w okresie obowiązywania kasacji, będącej zwyczajnym środkiem odwoławczym, podkreślał, że podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jursprudencji (postanowienie z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147). Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. 3 Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, nie jest trzecią instancją sądową. Sąd kasacyjny nie sądzi sprawy, lecz rozpoznaje skargę kasacyjną w interesie publicznym, wyjaśniając istotne zagadnienie prawne, dokonując wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów bądź usuwając z obrotu prawnego orzeczenia wydane w postępowaniu dotkniętym nieważnością lub oczywiście wadliwe. Dlatego nie każda skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Ograniczenia środków zaskarżenia są znane współcześnie w różnych ustawodawstwach. Są one zgodne z zaleceniami Rady Europy, które zmierzają do ograniczenia liczby instancji oraz zezwalają na wprowadzenie środków ograniczających dostęp do sądu najwyższego szczebla. W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, już w okresie obowiązywania kasacji zostało utrwalone stanowisko, iż ograniczenie dostępności i dopuszczalności kasacji nie jest sprzeczne ani z Konstytucją, ani z postanowieniami wiążących Polskę konwencji międzynarodowych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 1998 r., I PZ 54/97, OSNAPUS 1999, nr 3, poz. 92, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 grudnia 1998 r., I PZ 67/98, OSNAPUS 2000, nr 2, poz. 65 oraz uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001 r. III CZP 49/00, OSNC 2001, nr 4, poz. 53). Takie stanowisko wyraził również Trybunał Konstytucyjny (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 2000 r., SK 12/99, OTK Zbiór Urzędowy 2000, nr 5, poz. 14). W niniejszej sprawie nie zachodzi wskazana we wniosku przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania w postaci potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości w orzecznictwie sądów. Odwołanie się do przewidzianej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania wymaga - jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 15 października 2002 r., II CZ 102/02 (nie publ.) - wykazania, że odkreślony przepis prawa, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni bądź niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w orzecznictwie. 4 Rozumianej w wyżej przedstawiony sposób przesłance przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie odpowiada wskazana przez skarżącą potrzeba wykładni art. 670 i art. 278 k.p.c., które - jej zdaniem - budzą poważne wątpliwości dotyczące zakresu podejmowania przez sąd czynności z urzędu w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku na podstawie testamentu, oraz art. 236 k.p.c. związku z art. 32 ust. 1 i art. 45 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej co do sposobu sformułowania postanowienia o przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego. Skarżąca nie przedstawiła argumentów przekonujących, że nie chodzi tylko o zwykłe wątpliwości interpretacyjne, dające się usunąć w procesie sądowego stosowania prawa w postępowaniu przed sądami powszechnymi, ale o wątpliwości w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. kwalifikowane, których usunięcie wymaga ingerencji Sądu Najwyższego. W orzecznictwie została też wyjaśniona kwestia relacji między art. 232 zdanie pierwsze k.p.c. i art. 670 k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 2004 r., III CK 420/02, nie publ.). Z przedstawionych powodów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji postanowienia (art. 3989 § 2 k.p.c. oraz art. 520 § 3 w związku z art. 398221 i art. 391§ 1 k.p.c.). jw