IV CSK 14/21

Sygn. akt IV CSK 14/21 POSTANOWIENIE Dnia 3 września 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marcin Krajewski w sprawie z powództwa T. O. i K. O. przeciwko "T." z siedzibą w W. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 3 września 2021 r., na skutek skargi kasacyjnej powodów od wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia 3 września 2020 r., sygn. akt I AGa [...], 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. zasądza od T. O. i K. O. na rzecz T. w W. kwoty po 1350 (tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z 3 września 2020 r. Sąd Apelacyjny w [...] zmienił wyrok Sądu Okręgowego w L. z 24 września 2019 r. i oddalił powództwo, a także oddalił apelację powodów. W skardze kasacyjnej powodowie wskazali na występowanie w sprawie rażących i oczywistych naruszeń przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. W ich ocenie § 34 ust. 2 pkt 5 ogólnych warunków ubezpieczenia (dalej: „OWU”) jest niejasny, w związku z czym oczywiste było uchybienie Sądu Apelacyjnego, który postanowienie to potraktował jako niebudzące wątpliwości. 2 Zdaniem skarżących błędna wykładnia tego postanowienia widoczna jest prima facie. Ponadto dokonana przez Sąd Apelacyjny wykładnia pomija znaczenie zasady in dubio contra proferentem. W ocenie skarżących należałoby także rozpatrzyć m.in. kwestię przerzucenia ciężaru dowodu w sprawie na powodów. W odpowiedzi strona pozwana wniosła o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądzenie od powodów kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Skarga kasacyjna stanowi nadzwyczajny środek zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym, wyrażającym się w szczególności w konieczności zapewnienia jednolitej wykładni i jednolitego stosowania prawa. Skarżący oparli wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłance wskazanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., tj. oczywistym uzasadnieniu skargi. Przesłanka ta byłaby spełniona, gdyby zaskarżone orzeczenie zapadło z oczywistym, rażącym naruszeniem przepisów prawa lub podstawowych zasad obowiązujących w praworządnym państwie, widocznym bez konieczności prowadzenia bardziej szczegółowej analizy. Uznanie oczywistej wadliwości orzeczenia wymaga wykazania jego sprzeczności z przepisami prawa niepodlegającymi różnej wykładni i niepozostawiającymi sądowi swobody oceny albo z podstawowymi zasadami orzekania (por. postanowienia SN: z 20 marca 2019 r., I CSK 475/18; z 11 kwietnia 2018 r., IV CSK 506/17; z 16 kwietnia 2018 r., IV CSK 529/17; z 18 kwietnia 2018 r., II CSK 728/17; z 15 maja 2018 r., II CSK 2/18; z 10 maja 2018 r., I CSK 798/17; z 23 maja 2018 r., I CSK 36/18; z 29 maja 2018 r., 3 I CSK 42/18; z 13 czerwca 2018 r., II CSK 71/18; z 16 kwietnia 2018 r., IV CSK 534/17; z 12 marca 2018 r., III CSK 291/17; z 22 kwietnia 2016 r., V CSK 650/15). Odnosząc powyższe do okoliczności powoływanych w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, Sąd Najwyższy nie dopatrzył się oczywistej wadliwości zaskarżonego wyroku w zakresie objętym zarzutami przedstawionymi przez powodów. Skarżący wielokrotnie odwołują się do konieczności zastosowania zasady wykładni contra proferentem, jednak zarzucają wyłącznie naruszenie art. 65 k.c., który ustanawia ogólne reguły wykładni oświadczeń woli. Nie został natomiast podniesiony zarzut naruszenia art. 15 ust. 5 ustawy o działalności ubezpieczeniowej, który nakazuje stosowanie wykładni na korzyść ubezpieczającego, ubezpieczonego lub uprawnionego z umowy ubezpieczenia w odniesieniu do sformułowanych niejednoznacznie postanowień umów ubezpieczenia, ogólnych warunków ubezpieczenia oraz innych wzorców umowy. To właśnie z tego przepisu wynikała konieczność stosowania wykładni contra proferentem w niniejszej sprawie. Należy również zauważyć, że rozstrzygnięcie co do tego, czy określone postanowienie umowy lub wzorca umowy ma charakter jednoznaczny, jest w każdym przypadku przedmiotem oceny sądu, który dysponuje w tym zakresie pewną swobodą. Przeprowadzone przez Sąd Apelacyjny rozumowanie co do wykładni art. § 34 ust. 2 pkt 5 OWU wydaje się prima facie rozsądne, w związku z czym wniosek, że postanowienie to jest jednoznaczne, nie mógł zostać uznany za oczywiście wadliwy. Wskazać również należy, że zgodnie z ustaleniami Sądu Apelacyjnego zniszczone urządzenia, których dotyczy spór, były eksploatowane co najmniej 4 lata przed zakupem, a nie tylko, że ich data produkcji przypadała co najmniej 4 lata wcześniej, jak wynikałoby z wywodu zawartego w skardze. Również wskazanie przez skarżących na konieczność rozpatrzenia przez Sąd Najwyższy „dalszych kwestii podnoszonych w skardze kasacyjnej”, w tym dotyczących rozkładu ciężaru dowodu, nie przesądza o oczywistej zasadności skargi. Sąd Apelacyjny nie obarczył powodów ciężarem dowodu co do tego, że okres eksploatacji urządzeń był krótszy, ale na podstawie przeprowadzonych dowodów, a także faktu niewykonania przez powodów postanowienia 4 zobowiązującego do przedstawienia dokumentów, uznał za wykazane, że urządzenia były eksploatowane co najmniej przez 4 lata przed zakupem. Tym ustaleniem faktycznym Sąd Najwyższy jest związany na podstawie art. 39813 § 2 k.p.c. Z tych przyczyn należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c., art. 99 k.p.c., art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. i art. 39821 k.p.c. Łączna kwota zwrotu kosztów jest równa wynagrodzeniu radcy prawnego w wysokości wynikającej z § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 6 oraz § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. ke