IV CSK 166/17
WyrokIzba Cywilna2017-10-25
Skład orzekający: Wojciech Katner
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ponowne miarkowanie kary umownej jest dopuszczalne, gdy prawomocnym wyrokiem sądowym dokonano już zmiarkowania części tej samej kary umownej za inny okres zwłoki?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że zagadnienie prawne dotyczące ponownego miarkowania kary umownej jest pozorne. Wskazał, że Sąd Apelacyjny, dokonując miarkowania kary umownej za kolejny okres zwłoki, uwzględnił kwotę zasądzoną prawomocnym wyrokiem sądu dotyczącym innej części tej samej kary umownej, a następnie obniżył ją do ½, uznając ją za rażąco wygórowaną. Nie doszło zatem do podwójnego miarkowania kary.Stan faktyczny
Powód dochodził zapłaty należności za wykonanie umowy o roboty budowlane, od których pozwana Gmina S. dokonała potrącenia kar umownych. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu Okręgowego, zasądzając na rzecz powoda kwoty tytułem zapłaty, uwzględniając potrącenie kar umownych, które uznał za rażąco wygórowane i miarkował. Pozwana wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym art. 484 § 2 k.c. przez uznanie rażącego wygórowania kary umownej.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę z tytułu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt IV CSK 166/17 POSTANOWIENIE Dnia 25 października 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Wojciech Katner w sprawie z powództwa Z. Spółki Jawnej w D. przeciwko Gminie S. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 25 października 2017 r., na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w (...) z dnia 7 października 2016 r., sygn. akt I ACa (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądza od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 2700,- (dwa tysiące siedemset) złotych z tytułu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 7 października 2016 r. Sąd Apelacyjny w (…), po rozpoznaniu apelacji powoda Z. Spółki jawnej W.K., E.K.R. w D. zmienił w pkt I wyrok Sądu Okręgowego w B. z dnia 24 listopada 2015 r. i zasądził od pozwanej Gminy S. na rzecz powoda kwotę 118 158,72 złotych i odrębnie kwotę 72 210,64 złotych, oddalając apelację w pozostałej części i rozstrzygnął o kosztach postępowania. Z zupełnie nieczytelnego w swej formie transkrypcyjnej, zawierającego błędy językowe i uchybiające zewnętrznie powadze orzeczenia
2 sądowego, uzasadnienia wyroku Sądu drugiej instancji wynika, że zasądzone kwoty dotyczyły rozliczenia - z zastosowaniem potrącenia - należności za wykonanie przez powoda umowy o roboty budowlane zawartej między stronami, przy czym nastąpiło to ze zwłoką i naliczeniem przez pozwaną kar umownych, jednak rażąco wysokich i przez to zmiarkowanych, co szczegółowo jest ukazane w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego i dało kwoty zasądzone tym wyrokiem. W skardze kasacyjnej pełnomocnik pozwanej zarzucił Sądowi drugiej instancji naruszenie zaskarżonym wyrokiem przepisów postępowania, tj. art. 365 § 1 k.p.c. przez pominięcie skutków prawnych wynikających z prawomocnego wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 4 października 2013 w sprawie I ACa (…); art. 382 w związku z art. 328 § 2 k.p.c. przez niewskazanie w uzasadnieniu wyroku przyczyn, z powodu których uznano łączną wysokość kar umownych. Naruszenie prawa materialnego dotyczy art. 484 § 2 k.c. przez uznanie rażącego wygórowania kary umownej zgłoszonej do potrącenia. Skarżąca wniosła w zakresie zaskarżenia, to jest w pkt I lit. a, w części zasądzającej wskazane na wstępie kwoty, lit. b i lit. c - w całości oraz w pkt III i IV w całości, o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie apelacji powódki, ewentualnie po uchyleniu tego wyroku przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, z zasądzeniem kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik powoda wniósł o odmowę przyjęcia skargi do rozpoznania, ewentualnie o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie mogła zostać przyjęta do rozpoznania ze względu na brak spełnienia przesłanek określonych w art. 3989 § 1 k.p.c. We wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania pełnomocnik powódki wskazał na występowanie w sprawie zagadnienia prawnego wymagającego rozpatrzenia przez Sąd Najwyższy w postaci pytania: „czy art. 365 § 1 k.c. stoi na przeszkodzie ponownemu miarkowaniu części kary umownej w sytuacji, gdy prawomocnym wyrokiem sądowym już dokonano zmiarkowania zgłoszonej do potrącenia innej części tej samej kary umownej, przy czym naliczenie całości kary
3 umownej nastąpiło z tytułu opóźnienia wykonawcy w wykonaniu robót budowlanych?” Analizując ustalenia dokonane w sprawie i postawione na tym tle zagadnienie prawne uznać należy, że ma ono charakter pozorny. W sprawie nie zostało dokonane miarkowanie kary umownej z pominięciem prawomocnego orzeczenia, dotyczącego wprawdzie tej samej kary umownej, ale zasądzonej za część okresu zwłoki dłużnika. Sąd Apelacyjny dokonał obliczenia kary w rozpoznawanej sprawie za kolejny okres zwłoki, czyniąc to na podstawie kryteriów przyjętych w sprawie I ACa (…), na którą powołuje się skarżąca. Wskazał jednak w uzasadnieniu, że zsumowanie okresów zwłoki i należnej kwoty kary umownej czyni obciążenie powoda z tytułu tej kary jako rażąco wygórowane w rozumieniu art. 484 § 2 k.c. Obniżył je więc zgodnie ze swoimi uprawnieniami do ½, ale zarachowując kwotę wskazaną wyrokiem sądowym w sprawie I ACa (…). Nie ma wiec mowy o podwójnym miarkowaniu kary, obejmującym także sprawę wcześniej zakończoną prawomocnym wyrokiem, dotyczącym innego okresu zwłoki. Bezprzedmiotowe jest więc rozważanie zagadnienia opisanego w pytaniu prawnym, uzasadniającym wniesienie skargi kasacyjnej. Podniesiona w uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania kwestia potrącenia, mająca miejsce w sprawie, nie ma w związku ze wskazanym zagadnieniem prawnym. Tak więc nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Podobnie się sprawa przedstawia z uzasadnieniem skargi jako oczywiście zasadnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.), co stanowi drugą podstawę wniosku skarżącej o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Oczywista zasadność, której istotę trafnie przypomina skarżąca w uzasadnieniu wniosku jest w tym wypadku oparta na tych samych twierdzeniach, które dotyczą obliczeń kary umownej i jej miarkowania. Skarżąca sama wskazuje na wątpliwą zasadność kwestionowania treści uzasadnienia orzeczenia sądu drugiej instancji z powołaniem się na art. 328 § 2 k.p.c., zwłaszcza wtedy, co też przyznaje, gdy uzasadnienie jest formalnie poprawne i bardzo szerokie, ale wołałaby aby było jeszcze dokładniejsze „w części, w której Sąd Apelacyjny omawia podstawy rachunkowe swego orzeczenia.” Nie wymaga dłuższych wywodów stwierdzenie, że takie oczekiwanie strony pozwanej nie może świadczyć o oczywistej zasadności skargi, tym bardziej, że nie ma to
4 żadnego znaczenia dla samego rozstrzygnięcia i przekonania o jego także merytorycznej poprawności. Mając to na uwadze należało na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. orzec jak w postanowieniu, rozstrzygając o kosztach postępowania kasacyjnego na podstawie art. 98 w związku z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. aj
Powiązane orzeczenia
- V CSK 648/15 2016-04-22Czy dopuszczalne jest miarkowanie kary umownej do zera i jakie są skutki prawne takiego orzeczenia?
- I CSK 3596/23 2024-11-27Czy wniosek o miarkowanie kary umownej, który nie określa precyzyjnie kwotowo lub procentowo zakresu obniżenia, może być uznany za skutecznie zgłoszony w rozumieniu art. 484 § 2 k.c. i czy jego oczywista zasadność może s…
- V CSK 241/18 2018-12-05Czy sąd może z urzędu miarkować karę umowną, jeśli strona nie złożyła stosownego wniosku?
- I CSK 321/14 2014-11-27Czy skarga kasacyjna dotycząca miarkowania kary umownej, oparta na argumentach związanych z okolicznościami faktycznymi sprawy, może zostać uznana za oczywistą i uzasadnioną w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.?
- I CSK 629/15 2016-06-15Czy w sprawie, w której kara umowna została rażąco wygórowana, a naruszenie zobowiązania było częściowo wynikiem zdarzeń leżących w zakresie kontroli pozwanej, istnieją przesłanki do przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoz…
Powołane przepisy
art. 365 § 1 KPCart. 382art. 328 § 2 KPCart. 484 § 2 KCart. 3989 § 1 KPCart. 365 § 1 KCart. 3989 § 1 pkt 1 KPCart. 3989 § 1 pkt 4 KPCart. 3989 § 2 KPCart. 98art. 391 § 1art. 39821 KPC
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026. · PDF źródłowy