IV CSK 188/17

WyrokIzba Cywilna2017-10-26

Skład orzekający: Maria Szulc

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w sprawie o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie można powoływać się na zarzut nadużycia prawa podmiotowego z art. 5 k.c. w kontekście wykładni tego przepisu?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że przepis art. 5 k.c. regulujący instytucję nadużycia prawa podmiotowego nie ma zastosowania w sprawie o zasiedzenie nieruchomości. Zasiedzenie prawa własności następuje z mocy prawa (ex lege), a nie w wyniku realizacji prawa kształtującego, co wyłącza możliwość zastosowania art. 5 k.c. w tym kontekście.
Stan faktyczny
Wnioskodawcy domagali się stwierdzenia nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie. Sąd Okręgowy oddalił ich wniosek. Wnioskodawcy wnieśli skargę kasacyjną, powołując się m.in. na potrzebę wykładni art. 5 k.c. z uwagi na wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie dotyczące zasad powoływania się na zarzut nadużycia prawa.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt IV CSK 188/17 POSTANOWIENIE Dnia 26 października 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Maria Szulc w sprawie z wniosku S.S. i P.W. przy uczestnictwie M.S., W.S., Z.Ł., Z.K., K.W., I.T., H.W. i M.W. o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 26 października 2017 r., na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawcy P.W. i uczestniczki postępowania K.W. od postanowienia Sądu Okręgowego w R. z dnia 14 września 2016 r., sygn. akt IV Ca (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Skarga kasacyjna jest szczególnym środkiem odwoławczym, którego wymogi określa art. 3984 § 1 i 2 k.p.c. wskazując na jej cechy konstrukcyjne i nakładając na skarżącego obowiązek zawarcia w skardze wniosku o przyjęcie do rozpoznania oraz jego uzasadnienia. Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie, zaś cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie przez 2 skarżącego istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym. W przypadku powołania we wniosku przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. należy wskazać, że określony przepis prawa, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni, bądź niejednolita jego wykładnia wywołuje rozbieżności w orzecznictwie sądów, które należy przytoczyć (zob. m. in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2002 r., II CZ 102/02, nie publ.). Skarżący uzasadniają potrzebę wykładni art. 5 k.c. poważnymi wątpliwościami i rozbieżnością w orzecznictwie sądów co do zasad powoływania się na zarzut nadużycia prawa przez wykonywanie go w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, a z uzasadnienia wniosku wynika, że wątpliwość dotyczy tego, czy strona zgłaszająca zarzut zobowiązana jest wskazać normę współżycia społecznego naruszoną przez wykonywanie prawa przez drugą stronę. Po pierwsze brak potrzeby wykładni w tym zakresie z uwagi na dominujące obecnie stanowisko Sądu Najwyższego, zgodnie z którym nie jest wymogiem zastosowania art. 5 k.c. sprecyzowanie naruszonej zasady współżycia społecznego, a odwołanie się do zasad słuszności oraz etycznego i uczciwego postępowania wymaga wskazania okoliczności faktycznych, z których taki wniosek można wywieść. Taki pogląd wyraził Sąd Najwyższy w przytoczonym przez pozwanego wyroku z dnia 8 maja 2014 r., V CSK 322/13 i odwołał się do szeregu orzeczeń kontynuując tę linię orzeczniczą. Ponadto umknęło uwadze skarżących, że art. 5 k.c. reguluje instytucję nadużycia prawa podmiotowego. Sprawa niniejsza jest sprawą o zasiedzenie udziału we współwłasności nieruchomości, co wyłącza możliwość zastosowania tego przepisu z tej przyczyny, że zasiedzenie prawa własności następuje ex lege, a nie w wyniku realizacji prawa kształtującego (uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2007 r., III CZP 30/07, OSNC 2008 r., nr 5, poz. 43, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2016 r., I CSK 750/15, nie publ.). Dokonanie wykładni art. 5 k.c. nie miałoby zatem żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, a na inne przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący się nie powołują. 3 Z tych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). jw

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 3984 § 1art. 3984 § 2 KPCart. 3989 § 1 pkt 2 KPCart. 5 KCart. 3989 § 2 KPC§ 1§ 2§ 1 pkt 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026. · PDF źródłowy