IV CSK 188/17
WyrokIzba Cywilna2017-10-26
Skład orzekający: Maria Szulc
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sprawie o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie można powoływać się na zarzut nadużycia prawa podmiotowego z art. 5 k.c. w kontekście wykładni tego przepisu?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że przepis art. 5 k.c. regulujący instytucję nadużycia prawa podmiotowego nie ma zastosowania w sprawie o zasiedzenie nieruchomości. Zasiedzenie prawa własności następuje z mocy prawa (ex lege), a nie w wyniku realizacji prawa kształtującego, co wyłącza możliwość zastosowania art. 5 k.c. w tym kontekście.Stan faktyczny
Wnioskodawcy domagali się stwierdzenia nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie. Sąd Okręgowy oddalił ich wniosek. Wnioskodawcy wnieśli skargę kasacyjną, powołując się m.in. na potrzebę wykładni art. 5 k.c. z uwagi na wątpliwości i rozbieżności w orzecznictwie dotyczące zasad powoływania się na zarzut nadużycia prawa.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt IV CSK 188/17 POSTANOWIENIE Dnia 26 października 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Maria Szulc w sprawie z wniosku S.S. i P.W. przy uczestnictwie M.S., W.S., Z.Ł., Z.K., K.W., I.T., H.W. i M.W. o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 26 października 2017 r., na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawcy P.W. i uczestniczki postępowania K.W. od postanowienia Sądu Okręgowego w R. z dnia 14 września 2016 r., sygn. akt IV Ca (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Skarga kasacyjna jest szczególnym środkiem odwoławczym, którego wymogi określa art. 3984 § 1 i 2 k.p.c. wskazując na jej cechy konstrukcyjne i nakładając na skarżącego obowiązek zawarcia w skardze wniosku o przyjęcie do rozpoznania oraz jego uzasadnienia. Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie, zaś cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie przez
2 skarżącego istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym. W przypadku powołania we wniosku przesłanki określonej w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. należy wskazać, że określony przepis prawa, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni, bądź niejednolita jego wykładnia wywołuje rozbieżności w orzecznictwie sądów, które należy przytoczyć (zob. m. in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2002 r., II CZ 102/02, nie publ.). Skarżący uzasadniają potrzebę wykładni art. 5 k.c. poważnymi wątpliwościami i rozbieżnością w orzecznictwie sądów co do zasad powoływania się na zarzut nadużycia prawa przez wykonywanie go w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, a z uzasadnienia wniosku wynika, że wątpliwość dotyczy tego, czy strona zgłaszająca zarzut zobowiązana jest wskazać normę współżycia społecznego naruszoną przez wykonywanie prawa przez drugą stronę. Po pierwsze brak potrzeby wykładni w tym zakresie z uwagi na dominujące obecnie stanowisko Sądu Najwyższego, zgodnie z którym nie jest wymogiem zastosowania art. 5 k.c. sprecyzowanie naruszonej zasady współżycia społecznego, a odwołanie się do zasad słuszności oraz etycznego i uczciwego postępowania wymaga wskazania okoliczności faktycznych, z których taki wniosek można wywieść. Taki pogląd wyraził Sąd Najwyższy w przytoczonym przez pozwanego wyroku z dnia 8 maja 2014 r., V CSK 322/13 i odwołał się do szeregu orzeczeń kontynuując tę linię orzeczniczą. Ponadto umknęło uwadze skarżących, że art. 5 k.c. reguluje instytucję nadużycia prawa podmiotowego. Sprawa niniejsza jest sprawą o zasiedzenie udziału we współwłasności nieruchomości, co wyłącza możliwość zastosowania tego przepisu z tej przyczyny, że zasiedzenie prawa własności następuje ex lege, a nie w wyniku realizacji prawa kształtującego (uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 26 października 2007 r., III CZP 30/07, OSNC 2008 r., nr 5, poz. 43, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2016 r., I CSK 750/15, nie publ.). Dokonanie wykładni art. 5 k.c. nie miałoby zatem żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, a na inne przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący się nie powołują.
3 Z tych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). jw
Powiązane orzeczenia
- IV CSK 479/17 2018-03-14Czy w sprawie o stwierdzenie nabycia własności przez zasiedzenie, zawarcie przez posiadacza nieruchomości umowy dzierżawy na czas określony, a następnie kontynuowanie jej po wygaśnięciu umowy, świadczy o zależnym charakt…
- IV CSK 546/15 2016-02-11Czy w sprawie o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, skarga kasacyjna spełnia przesłanki przyjęcia jej do rozpoznania, gdy skarżący podnoszą naruszenie przepisów prawa materialnego dotyczących…
- IV CSK 598/13 2014-04-03Czy w sprawie o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, skarga kasacyjna od postanowienia sądu drugiej instancji zmieniającego postanowienie sądu pierwszej instancji, spełnia przesłanki przyjęcia…
- II CSK 489/17 2017-12-21Czy w sprawie o zasiedzenie udziału we współwłasności nieruchomości występują przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności czy skarga jest oczywiście uzasadniona lub czy występują nowe zagadnien…
- I CSK 4272/23 2025-02-13Czy w sprawie o zasiedzenie sąd ma obowiązek działania z urzędu w celu ustalenia kręgu osób uprawnionych, a czy stwierdzenie zasiedzenia udziału we współwłasności nieruchomości zamiast wnioskowanej własności nieruchomośc…
Powołane przepisy
art. 3984 § 1art. 3984 § 2 KPCart. 3989 § 1 pkt 2 KPCart. 5 KCart. 3989 § 2 KPC§ 1§ 2§ 1 pkt 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026. · PDF źródłowy