IV CSK 31/17
WyrokIzba Cywilna2017-07-18
Skład orzekający: Agnieszka Piotrowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku, gdy wierzyciel dochodzi uznania za bezskuteczną czynności prawnej dokonanej przez oboje małżonków, którzy pozostawali w ustroju wspólności majątkowej, a jeden z małżonków nie jest już dłużnikiem, można orzec bezskuteczność czynności dotyczącej majątku wspólnego na rzecz córki, mimo że drugi małżonek nadal jest dłużnikiem?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że zagadnienie prawne podniesione przez skarżącą zostało już wyjaśnione w orzecznictwie. Wskazał, że wierzyciel, którego dłużnikiem jest jedno z małżonków, może żądać uznania za bezskuteczną czynności prawnej dokonanej przez oboje małżonków dotyczącej ich majątku wspólnego, nawet jeśli drugi małżonek nie jest już dłużnikiem, o ile drugi małżonek nadal pozostaje dłużnikiem. Kluczowe jest, że czynność dotyczy majątku wspólnego i jeden z małżonków jest nadal zobowiązany.Stan faktyczny
Powód (Skarb Państwa - Naczelnik Urzędu Skarbowego) wniósł o uznanie za bezskuteczną darowizny nieruchomości dokonanej przez małżonków K. na rzecz ich córki (pozwanej). W momencie wytoczenia powództwa oboje małżonkowie pozostawali w ustroju wspólności majątkowej i byli dłużnikami powoda z tytułu należności publicznoprawnych. W trakcie postępowania jeden z małżonków przestał być dłużnikiem, jednak drugi nadal nim pozostawał. Sąd Apelacyjny wydał wyrok, od którego pozwana wniosła skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od pozwanej na rzecz powoda koszty postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt IV CSK 31/17 POSTANOWIENIE Dnia 18 lipca 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Agnieszka Piotrowska w sprawie z powództwa Skarbu Państwa - Naczelnika […] Urzędu Skarbowego w G. przeciwko M.K. o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 18 lipca 2017 r., na skutek skargi kasacyjnej pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 26 listopada 2015 r., sygn. akt I ACa (…), 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2) zasądza od pozwanej na rzecz powoda koszty postępowania kasacyjnego w kwocie 3.600 (trzy tysiące sześćset) złotych. UZASADNIENIE W związku ze skargą kasacyjną pozwanej M.K. wniesioną od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) należy zważyć, co następuje: Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia przysługującym od prawomocnych orzeczeń sądu drugiej instancji silnie nacechowanym pierwiastkiem publicznoprawnym, a jej rolą nie jest korygowanie wszelkich orzeczeń sądowych zawierających ewentualne uchybienia, ponieważ tę funkcję realizują zwyczajne środki zaskarżenia i skarga o wznowienie
2 postępowania. Skarga kasacyjna służy ochronie interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni i stosowania prawa, wkład Sądu Najwyższego w rozwój jurysprudencji i prawa pozytywnego oraz eliminowanie z obrotu prawnego orzeczeń wydanych w postępowaniu nieważnym lub orzeczeń oczywiście niezgodnych z prawem. Taka konstrukcja i rola skargi kasacyjnej powoduje konieczność poddania jej kontroli wstępnej pod kątem spełniania kryteriów kwalifikujących do przedstawienia skargi Sądowi Najwyższemu w celu merytorycznego rozpoznania. Stosownie do 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania w razie wykazania przez stronę, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych, budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Powołując się we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania na przyczynę kasacyjną przewidzianą w art.3981 §1 pkt 4 k.p.c.(oczywista zasadność skargi), skarżąca wskazała, że istotną kwestą do rozpoznania jest to, czy biorąc pod uwagę rozdzielność majątkową małżonków L. i R.K. możliwe jest orzeczenie bezskuteczności dokonanej na rzecz ich córki (skarżącej) darowizny nieruchomości w całości mimo, że w dacie wytoczenia powództwa R.K. nie był już dłużnikiem powoda, lecz pozostawała nim nadal jego żona L.K.. Chodzi więc najpewniej o istotne zagadnienie prawne, a więc przyczynę kasacyjną wskazaną w art. 3981 § 1 pkt 1 k.p.c. Przez istotne zagadnienie prawne należy rozumieć objęte podstawami kasacyjnymi i doniosłe z punktu widzenia wyniku przedstawionej skargi, zagadnienie prawne nowe, dotychczas w orzecznictwie nie rozstrzygnięte, którego wyjaśnienie może przyczynić się do rozwoju prawa oraz może mieć znaczenie także dla innych podobnych spraw (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 2010 r., II UK 363/09, niepubl. i z dnia 12 marca 2010 r., II UK 400/09, niepubl.). Niezbędne jest przedstawienie własnego umotywowanego poglądu prawnego skarżącego na to zagadnienie, wykazującego nie tylko zasadność preferowanego przez skarżącego sposobu jego rozstrzygnięcia, ale przede wszystkim wadliwość przyjętego przez Sąd drugiej instancji rozwiązania
3 postawionego problemu przy wykorzystaniu zapatrywań prawnych wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku na kanwie jednoznacznych i stabilnych ustaleniach faktycznych wiążących Sąd Najwyższy przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej (art. 39813 § 2 k.p.c. ). Sformułowane we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania zagadnienie nie ma wskazanych cech, albowiem zostało już wyjaśnione w orzecznictwie Sądu Najwyższego, zwłaszcza w uchwale z dnia 12 maja 2011 r., III CZP 19/11, OSNC 2011, nr 12, poz. 132 oraz w uchwale z dnia 12 maja 2011 r., III CZP 15/11, OSNC 2012, nr 1, poz. 1), w których stwierdzono, że wierzyciel, którego dłużnikiem jest jeden z małżonków, może żądać na podstawie art. 527 § 1 k.c. uznania za bezskuteczną czynności prawnej dokonanej przez oboje małżonków i dotyczącej ich majątku wspólnego, gdy małżonek dłużnika nie wyraził zgody na zaciągnięcie zobowiązania w myśl art. 41 § 1 k.r.o. W niniejszej sprawie oboje małżonkowie K. pozostawali w ustroju ustawowej wspólności małżeńskiej oraz oboje byli dłużnikami Urzędu Skarbowego z tytułu należności publicznoprawnych związanych z prowadzoną przez nich działalnością gospodarczą w momencie zawarcia z pozwaną czynności prawnej, objętej skargą pauliańską, zaś ustawową wspólność majątkową wyłączyli umownie dopiero w 2013 r. W uzasadnieniu wskazanych wyżej uchwał przytoczono orzeczenia oraz zawarto rozważania prawne, w świetle których nie ma w istocie potrzeby kolejnej wypowiedzi Sądu Najwyższego na poruszone przez skarżącą zagadnienie prawne, skoro L.K. jest nadal dłużniczką powoda (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia z dnia 24 października 2003 r., III CZP 72/03, OSP 2004, nr 9, poz. 116, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2003 r., IV CKN 204/01 OSNC 2004, nr 9, poz. 138). W związku z niewykazaniem istnienia przyczyny uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania orzeczono jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego na rzecz powoda, który złożył odpowiedź na skargę oparto na art. 98, 99 i art. 108 w zw. z art. 39821 k.p.c. aj
Powiązane orzeczenia
- II CSK 249/19 2019-10-30Czy dopuszczalne jest uznanie czynności prawnej za bezskuteczną w części, gdy dłużnikiem jest jeden z małżonków, zobowiązanie zaciągnięte zostało bez zgody drugiego małżonka, przedmiotem czynności jest przeniesienie praw…
- II CSK 37/19 2019-07-11Czy umowa majątkowa małżeńska może być przedmiotem skargi pauliańskiej?
- I CSK 16/18 2018-04-19Czy nabycie prawa przez jednego z małżonków w ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej za środki pochodzące wyłącznie z majątku osobistego drugiego małżonka stanowi istotne zagadnienie prawne uzasadniające przyjęcie ska…
- V CSK 472/20 2021-06-29Czy wierzyciel niewypłacalnego dłużnika nadużywa swojego prawa podmiotowego, domagając się uznania za bezskuteczną czynności, na mocy której małżonek dłużnika uzyskał nieodpłatne przysporzenie jego kosztem, w sytuacji gd…
- V CSK 445/19 2020-11-24Czy w przypadku czynności prawnej, która zawiera oświadczenie woli o charakterze zobowiązującym oraz rozporządzającym, a dokonana jest przez jednego małżonka bez wymaganej zgody drugiego małżonka, gdy zastosowanie mają p…
Powołane przepisy
art.3981 §1 pkt 4 KPCart. 3981 § 1 pkt 1 KPCart. 39813 § 2 KPCart. 527 § 1 KCart. 41 § 1 KROart. 98art. 108art. 39821 KPC§ 1§1 pkt 4§ 1 pkt 1§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 19.07.2026. · PDF źródłowy