IV CSK 405/17
WyrokIzba Cywilna2018-01-18
Skład orzekający: Kazimierz Zawada
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odliczenie wypłat z nieobowiązkowych umów ubezpieczenia od zadośćuczynienia pieniężnego za krzywdę, zasądzonego na podstawie art. 445 § 1 k.c., jest zgodne z zasadami współżycia społecznego i funkcjami zadośćuczynienia, a także czy wyklucza odpowiedzialność deliktową?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że przedstawione przez powoda zagadnienia prawne dotyczące odliczenia wypłat z nieobowiązkowych umów ubezpieczenia od zadośćuczynienia nie spełniają kryteriów istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Kwestie te były już wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego, a ustalanie wysokości zadośćuczynienia pieniężnego za krzywdę, ze względu na jego niewymierny charakter, pozostawia sądowi pewną swobodę, opartą na całokształcie okoliczności sprawy i funkcji kompensacyjnej.Stan faktyczny
Powód domagał się od Skarbu Państwa zapłaty zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Zaskarżonym wyrokiem Sąd Apelacyjny zasądził na jego rzecz określoną kwotę, jednak powód zarzucił naruszenie przepisów prawa, w tym art. 445 § 1 k.c. w zw. z art. 5 k.c. oraz art. 444 § 2 k.c. w zw. z przepisami ustawy modernizacyjnej. W skardze kasacyjnej powód podniósł, że sąd nieprawidłowo odliczył wypłaty z nieobowiązkowych umów ubezpieczenia od zadośćuczynienia, co jego zdaniem narusza zasady współżycia społecznego i funkcje zadośćuczynienia.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i nie obciążył powoda kosztami zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt IV CSK 405/17 POSTANOWIENIE Dnia 18 stycznia 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Zawada w sprawie z powództwa A. W. przeciwko Skarbowi Państwa - Komendantowi Centrum Szkolenia Straży Granicznej w K. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 18 stycznia 2018 r., na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 10 lutego 2017 r., sygn. akt I ACa […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i nie obciąża powoda kosztami zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
2 UZASADNIENIE Według art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten nie narusza norm Konstytucji i pozostaje w zgodzie z zaleceniami Rady Europy, dopuszczającymi wprowadzanie środków ograniczających dostęp do sądu najwyższego szczebla. Powód zarzucił zaskarżonemu wyrokowi Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 10 lutego 2017 r. naruszenie art. 445 § 1 w zw. z art. 5 k.c. oraz naruszenie art. 444 § 2 k.c. w zw. z art. 2 pkt 4, art. 4 ust 3 oraz zał. nr 3 i zał. nr 7 ustawy z dnia 15 grudnia 2016 r. o ustanowieniu „Programu modernizacji Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Biura Ochrony Rządu w latach 2017 - 2020” (Dz.U. z 2016 r., poz. 2140). Wniosek o przyjęcie do rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej powód uzasadnił występowaniem w sprawie istotnych zagadnień prawnych: - czy odliczenie w zasądzonej kwocie zadośćuczynienia przez sąd powszechny wypłat odszkodowania na podstawie nieobowiązkowych umów ubezpieczenia od następstw nieszczęśliwych wypadków przez firmy ubezpieczeniowe, z tytułu utraty wzroku, na podstawie art. 445 § 1 k.c. jest zgodne z zasadami współżycia społecznego oraz funkcjami systemowymi zadośćuczynienia tj. funkcji kompensacyjną, represyjną i prewencyjno- wychowawczą? - czy wypłata odszkodowań z tytułu nieobowiązkowych umów ubezpieczenia, w przypadku utraty wzroku, w wysokości równej lub przekraczającej żądaną kwotę zadośćuczynienia od Skarbu Państwa winnego powstałej szkodzie wyklucza
3 odpowiedzialność deliktową wyrażoną zadośćuczynieniem, w świetle zasad współżycia społecznego? Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Istotnym zagadnieniem prawnym w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. jest zagadnienie objęte podstawami kasacyjnymi, doniosłe z punktu widzenia rozstrzygnięcia sprawy i nierozwiązane dotąd w orzecznictwie, którego wyjaśnienie może się przyczynić do rozwoju prawa. Powołanie się przez skarżącego na takie zagadnienie wymaga jego sformułowania oraz uzasadnienia występowania w sprawie (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 2003 r., II CK 324/03, z dnia 7 czerwca 2005 r., V CSK 3/05, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 22 listopada 2007 r., I CSK 326/07, z dnia 26 września 2005 r., II PK 98/05). Przestawione przez powoda zagadnienia nie mają wskazanych wyżej cech. Dotyczą ustalania wysokości zadośćuczynienia pieniężnego za doznana krzywdę i kontroli w postepowaniu kasacyjnym wysokości zadośćuczynienia zasądzonego przez sąd drugiej instancji, kwestie te zaś już były wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi Sądu Najwyższego. Według utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego, niewymierny w pełni charakter krzywdy sprawia, że sąd przy ustalaniu rozmiaru krzywdy i tym samym sumy zadośćuczynienia ma pewną swobodę. Decyzja sądu w tym względzie powinna opierać się na całokształcie okoliczności sprawy i odpowiadać funkcji kompensacyjnej zadośćuczynienia. Ocenny charakter kryteriów wyznaczających wysokość zadośćuczynienia pieniężnego przyznawanego na podstawie art. 445 § 1 k.c., dał podstawę do sformułowania w orzecznictwie dyrektywy, że podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 445 § 1 k.c. przez sąd drugiej instancji wskutek zawyżenia lub zaniżenia wysokości zasądzonego zadośćuczynienia pieniężnego może być uwzględniony tylko w razie wykazania oczywistego naruszenia właściwych kryteriów przez sąd drugiej instancji (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 września 2017 r., II CSK 842/16 i cytowane w nim orzecznictwo).
4 W sprawie brak podstaw do zakwestionowania oceny Sądu Apelacyjnego w kwestii wysokości należnego powodowi zadośćuczynienia. Mając to na względzie, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Podstawę rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego stanowił art. 102 w związku z art. 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. aw jw
Powiązane orzeczenia
- I CSK 335/14 2015-01-28Czy podmiot wskazany w art. 25 ust. 1 i 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej jest zobowiązany do aktywnego poszukiwania i ustalania podstaw i zakresu swojej odpowiedzialności odszkodowawczej niezależnie od zachowania…
- V CSK 210/16 2016-10-27Czy skarga kasacyjna dotycząca zadośćuczynienia za krzywdę, w której podniesiono zarzut naruszenia art. 445 § 1 k.c., może zostać przyjęta do rozpoznania, gdy jej uzasadnienie wskazuje na nieodpowiedni rozmiar zasądzoneg…
- I CSK 667/16 2017-05-09Czy w przypadku ustalania wysokości zadośćuczynienia za krzywdę po śmierci najbliższego członka rodziny, należy uwzględniać wyłącznie okoliczności pozostające w adekwatnym związku przyczynowym z czynem niedozwolonym, czy…
- IV CSK 106/14 2014-07-16Czy w sprawie o zapłatę zadośćuczynienia za krzywdę, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania, gdy podnoszone zarzuty dotyczą naruszenia przepisów o zadośćuczynieniu i istotnego zagadnienia prawnego związanego z…
- IV CSK 105/16 2016-09-27Czy w sprawie o zapłatę zadośćuczynienia za doznaną krzywdę po śmierci osoby bliskiej, pojęcie „zobowiązany do naprawienia szkody” w rozumieniu art. 446 § 1 k.c. oraz kryteria oceny adekwatnego związku przyczynowego budz…
Powołane przepisy
art. 3989 § 1 KPCart. 445 § 1art. 5 KCart. 444 § 2 KCart. 2 pkt 4art. 4 ust 3art. 445 § 1 KCart. 3989 § 1 pkt 1 KPCart. 102art. 391 § 1art. 39821 KPC§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026. · PDF źródłowy