IV CSK 476/19
WyrokIzba Cywilna2020-11-24
Skład orzekający: Grzegorz Misiurek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w przypadku istnienia postępowań o świadczenie (np. o zapłatę kary umownej lub wydanie lokalu) istnieje interes prawny w ustaleniu istnienia stosunku najmu lub bezskuteczności wypowiedzenia umowy najmu?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy nie przyjął skarg kasacyjnych do rozpoznania, uznając, że skarżąca powódka nie wykazała oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, zgodnie z którym interesu prawnego w ustaleniu istnienia stosunku prawnego nie ma wtedy, gdy możliwe jest poszukiwanie ochrony prawnej w drodze powództwa o świadczenie. W sytuacji konkurencji procesu o świadczenie i procesu o ustalenie nieistnienia tego świadczenia, proces o świadczenie ma pierwszeństwo.Stan faktyczny
Powódka domagała się ustalenia bezskuteczności wypowiedzenia umowy najmu lokalu oraz ustalenia istnienia stosunku najmu. Sąd Apelacyjny oddalił powództwo, uznając brak interesu prawnego po stronie powódki z uwagi na toczące się postępowania z powództw pozwanej spółki o zapłatę kary umownej oraz o wydanie lokalu. Powódka wniosła skargę kasacyjną, opierając wniosek o jej przyjęcie na oczywistej zasadności. Prokurator również wniósł skargę kasacyjną, wskazując na naruszenie art. 189 k.p.c.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skarg kasacyjnych do rozpoznania i zasądził od strony powodowej na rzecz strony pozwanej kwotę 8.100,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt IV CSK 476/19 POSTANOWIENIE Dnia 24 listopada 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Grzegorz Misiurek w sprawie z powództwa B. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. przeciwko V. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w G. o ustalenie, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 24 listopada 2020 r., na skutek skarg kasacyjnych - strony powodowej i Prokuratora Prokuratury Okręgowej w G. od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 12 lutego 2019 r., sygn. akt I AGa (…), odmawia przyjęcia skarg kasacyjnych do rozpoznania i zasądza od strony powodowej na rzecz strony pozwanej kwotę 8.100,00 (osiem tysięcy sto) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
2 Skarżąca powódka oparła wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na jej oczywistej zasadności. Natomiast wnoszący skargę kasacyjną Prokurator Okręgowy w G. wskazał na wydanie zaskarżonego wyroku z naruszeniem art. 189 k.p.c. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury, odwołanie się do przesłanki oczywistej zasadności skargi kasacyjnej wymaga przedstawienia, w czym wyraża się "oczywista zasadność" skargi oraz argumentacji wykazującej, że istotnie skarga jest oczywiście uzasadniona. Chodzi tu o wykazanie kwalifikowanej postaci naruszenia prawa materialnego lub procesowego, polegającej na jego oczywistości widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 2011 r., III PK 44/11, nie publ.). Celem sformułowania powyższej przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie jest wykazanie jedynie oczywistego naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacji, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2012 r., III SK 16/12, nie publ.). Skarżąca powódka wskazując na oczywistą zasadność skargi podniosła brak zbadania merytorycznej podstawy pozwu, niedysponowanie innymi środkami ochrony prawnej, niekwestionowanie przez stronę pozwaną braku interesu prawnego po stronie powódki. Należy zauważyć, że Sąd Apelacyjny uznając że powódka - żądając ustalenia bezskuteczności wypowiedzenia umowy najmu lokalu oraz ustalenia, że między stronami istnieje stosunek najmu na podstawie zawartej umowy - nie ma interesu prawnego w ustaleniu istnienia stosunku prawnego z uwagi na to, że pomiędzy stronami toczą się postępowania z powództw pozwanej spółki o zapłatę tytułem kary umownej oraz o wydanie przedmiotowego lokalu. W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, zgodnie z którym interesu prawnego nie ma wtedy, gdy możliwe jest poszukiwanie ochrony prawnej w drodze powództwa o świadczenie (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 2019 r., sygn. akt I CSK 80/18, nie publ.). W razie więc konkurencji procesu o świadczenie i procesu z powództwa przeciwnika procesowego o ustalenie
3 nieistnienia tego świadczenia, proces o świadczenie ma pierwszeństwo, tym bardziej, że powód może w procesie o świadczenie jako pozwany podnieść zarzut potrącenia (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2018 r., sygn. akt V CSK 111/18, nie publ.). Treść uzasadnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie przekonuje o jej oczywistej zasadności. Okoliczności wskazane przez skarżącą powódkę nie usprawiedliwiają takiej oceny zaskarżonego orzeczenia. Brak jest jakichkolwiek podstaw, aby twierdzić, że w niniejszej sprawie doszło do oczywistego naruszenia prawa. Wobec powyższego nie można uznać, że przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania została w sposób właściwy wykazana. Wskazane przez Prokuratora Okręgowego w G. naruszenie prawa materialnego nie stanowi przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, przewidzianej w art. 3989 § 1 k.p.c. Ze tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji (art. 3989 § 2 k.p.c.). jw
Powiązane orzeczenia
- I CSK 677/13 2014-07-10Czy powód ma interes prawny w żądaniu ustalenia umów dzierżawy, jeśli może podnieść argumenty w ramach obrony przed roszczeniem pozwanego o wydanie nieruchomości?
- V CSK 222/17 2017-10-19Czy w sprawie o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, w której powód domaga się ustalenia, że jest właścicielem nieruchomości, a pozwany kwestionuje jego prawo własności, istnieje interes praw…
- III CSK 416/15 2016-02-25Czy w przypadku umowy najmu, gdy ustawodawca przewiduje szczególne środki ochrony stron (np. wypowiedzenie bez zachowania terminu), dopuszczalne jest stosowanie ogólnych przepisów o odstąpieniu od umowy wzajemnej (art. 4…
- V CSK 475/13 2014-05-09Czy wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, oparty na istnieniu istotnego zagadnienia prawnego, wymaga przedstawienia problemu o charakterze abstrakcyjnym, nierozstrzygniętego w dotychczasowym orzecznictwie…
- V CSK 324/16 2016-12-15Czy w sytuacji, gdy powodowi przysługuje roszczenie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, automatycznie nie ma on interesu prawnego w dochodzeniu ustalenia nieważności umowy przeniesienia…
Powołane przepisy
art. 3989 § 1 KPCart. 189 KPCart. 3989 § 2 KPC§ 1§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 20.07.2026. · PDF źródłowy