IV CSK 535/19

Sygn. akt IV CSK 535/19 POSTANOWIENIE Dnia 18 lutego 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Władysław Pawlak w sprawie z powództwa W.B. przeciwko następcom prawnym J.G. – H.G., D.G., M.G. i K.G. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 18 lutego 2020 r., na skutek skargi kasacyjnej pozwanej H.G. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 6 czerwca 2019 r., sygn. akt I ACa 290/19, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2. zasądza od pozwanej H.G. na rzecz powoda kwotę 5 400 (pięć tysięcy czterysta) zł, tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. UZASADNIENIE W związku ze skargą kasacyjną pozwanej H.G., następcy prawnego J.G., od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 6 czerwca 2019 r., sygn. akt I ACa 290/19 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność 2 postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Zatem nie w każdej sprawie, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie rozpoznaje sprawy, a jedynie skargę, będącą szczególnym środkiem zaskarżenia. W judykaturze Sądu Najwyższego, odwołującej się do orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu, jeszcze w okresie obowiązywania kasacji zostało utrwalone stanowisko, że ograniczenie dostępności i dopuszczalności kasacji nie jest sprzeczne z Konstytucją RP, ani z wiążącymi Polskę postanowieniami konwencji międzynarodowych (por. uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2001 r., III CZP 49/00, OSNC 2001, Nr 4, poz. 53). Podstawowym celem postępowania kasacyjnego jest ochrona interesu publicznego przez zapewnienie jednolitości wykładni oraz wkład Sądu Najwyższego w rozwój prawa i jurysprudencji (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 lutego 2000 r., II CZ 178/99, OSNC 2000, nr 7-8, poz. 147). W skardze kasacyjnej pozwana H.G. zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj.: 1) art. 86 § 1 k.c. w zw. z art. 84 § 1 k.c., przez błędne zastosowanie i uznanie, że powód złożył oświadczenie woli w przedmiocie kupna nieruchomości, pozostając w błędzie co do tego, że na nieruchomości znajdują się pozostałości azbestu oraz co do okoliczności, że budynek gospodarczy jest posadowiony na nieruchomości z naruszeniem granic nieruchomości sąsiedniej; 2) art. 86 § 1 k.c., przez błędne zastosowanie i uznanie, że J.G. podstępnie wywołał błąd u powoda co do treści czynności prawnej, przez celowe zatajenie, że w budynku gospodarczym wzniesionym na nieruchomości była prowadzona działalność polegająca na produkcji płytek z użyciem eternitu oraz celowe zatajenie sporu granicznego z sąsiadem Z.O.. 3 Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca oparła na przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Przesłanka ta nie została jednak spełniona. Przewidziana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. oczywista zasadność skargi kasacyjnej zachodzi wówczas, gdy z jej treści, bez potrzeby głębszej analizy oraz szczegółowych rozważań, wynika, że przytoczone podstawy kasacyjne uzasadniają uwzględnienie skargi. W wypadku, gdy strona skarżąca twierdzi, że jej skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, powinna przedstawić argumentacje prawną, wyjaśniającą w czym ta oczywistość się wyraża oraz uzasadnić to twierdzenie. Powinna w związku z tym wykazać kwalifikowaną postać naruszenia prawa materialnego i procesowego, polegającą na jego oczywistości prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej (por. m. in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2003 r., V CZ 187/02, OSNC 2004, Nr 3, poz. 49, z 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006, Nr 4, poz. 75, z dnia 26 kwietnia 2006 r., II CZ 28/06, nie publ., z dnia 29 kwietnia 2015 r., II CSK 589/14, nie publ.). Przesłanką przyjęcia skargi kasacyjnej nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2015 r., IV CSK 189/15 nie publ. i przywołane tam orzecznictwo). Oczywistą zasadność skargi kasacyjnej skarżąca wywodzi z błędnego uznania przez Sąd Apelacyjny, że powód który został poinformowany przez sprzedającego o kilkumiesięcznej produkcji eternitu w roku 1973 w budynku gospodarczym usytuowanym na przedmiotowej nieruchomości, oraz któremu sprzedający okazał nieruchomość i przekazał mu dokumentację techniczną budynku przed dokonaniem sprzedaży, skutecznie uchylił się od zawartej umowy z powołaniem się na błąd lub podstęp. W ocenie skarżącej skarga kasacyjne jest oczywiście zasadna, gdyż powód jeszcze przed zawarciem umowy został poinformowany przez sprzedającego J.G. zarówno ustnie i pisemnie (w formie przekazania mu dokumentacji technicznej budynku), jak i w formie oprowadzenia powoda po nieruchomości i budynku gospodarczym. Po stronie powoda nie można zatem mówić o błędzie ani w formie zwykłej, ani w formie kwalifikowanej. Ponadto, 4 w ocenie skarżącej, Sąd Apelacyjny biorąc pod uwagę, że powód dokonał kupna nieruchomości na cele mieszkaniowe i na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, dla oceny czy doszło po stronie powoda do błędu, de facto nie odniósł się do błędu postrzegania (powód dysponował informacjami na temat możliwości występowania na nieruchomości pozostałości azbestu), ale do błędu przewidywania i wnioskowania, czego nie obejmuje ani art. 84 § 1 k.c., ani art. 86 § 1 k.c. Z wiążących w postępowaniu kasacyjnym ustaleń faktycznych (art. 39813 § 2 k.p.c.) wynika, że J.G. był właścicielem nieruchomości położonej w miejscowości U. o powierzchni 800m2, stanowiącej zabudowaną działkę gruntu nr […], dla której jest prowadzona księga wieczysta nr […]. Na działce znajduje się budynek gospodarczy, w którym J.G. od 1970 roku prowadził działalność gospodarczą. W latach 1973-1975 była to działalność polegająca na wytwarzaniu płyt eternitowych. W dniu 29 października 2013 r. W.B. i J.G. zawarli pisemną umowę przedwstępną sprzedaży przedmiotowej nieruchomości. W dniu 8 listopada 2013 r. doszło do zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości, a w dniu 12 listopada 2013 r. miał miejsce odbiór nieruchomości, w czasie którego J.G. przekazał W.B. dokumentację związaną z nieruchomością, obejmującą projekty instalacji wodnokanalizacyjnej, elektrycznej i gazowej oraz projekt budynku gospodarczego. Z treści projektu budynku gospodarczego wynikało, że budynek został zaprojektowany jako wytwórnia płyt eternitowych. W trakcie wykonywanych później pomiarów nieruchomości przez geodetę okazało się, że istniejące granice nieruchomości mają nieprawidłowy przebieg i nie odpowiadają rzeczywistemu stanowi prawnemu. W dniu 22 maja 2014 r. powód zlecił Instytutowi Techniki Budowlanej przeprowadzenie badań pod kątem występowania na nieruchomości wyrobów lub odpadów zawierających azbest. Pismem z dnia 30 maja 2014 r. powód wystąpił do pozwanego z żądaniem dobrowolnego obniżenia ceny nabytej nieruchomości o kwotę 62.500 zł w związku z jej istotnymi wadami fizycznymi i prawnymi, ukrytymi przed zawarciem umowy sprzedaży. Powód nie uznał zgłoszonego roszczenia. W sierpniu 2014 r. Instytut Techniki Budowlanej przedstawił swoją opinię, w której potwierdzono obecność na nieruchomości azbestu chryzotylowego. Po zapoznaniu się z opinią powód oświadczył pozwanemu, że odstępuje od umowy sprzedaży i związku z tym 5 domaga się zwrotu kwoty 250 000 zł, uiszczonej przy zakupie nieruchomości oraz 30 410,50 zł tytułem odszkodowania za poniesione wydatki. Pismem z dnia 11 września 2014 r. powód poinformował pozwanego o odstąpieniu od umowy sprzedaży. Wyrokiem z dnia 3 kwietnia 2019 r. Sąd Okręgowy w Siedlcach zasądził od J.G. na rzecz W.B. 294 272,80 zł, a w pozostałym zakresie powództwo oddalił. Powyższy wyrok powód zaskarżył w całości apelacją. Apelacja ta została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 6 czerwca 2019 r. W świetle poczynionych przez Sąd drugiej instancji ustaleń faktycznych, które, jak wspomniano wyżej, są wiążące w postępowaniu kasacyjnym, brak jest podstaw do uznania zaskarżonego wyroku za oczywiście nieprawidłowy. Zgodnie bowiem z ustaleniami faktycznymi w sprawie przed zawarciem umowy sprzedaży przedmiotowej nieruchomości J.G. poinformował powoda, że na działce była prowadzona działalność gospodarcza polegająca na produkcji posadzek i schodów lastriko. Nie poinformował powoda o prowadzonej w 1973 r. działalności gospodarczej polegającej na produkcji eternitu i ewentualnych pozostałościach po tej produkcji. Natomiast dokumentację związaną z projektem budynku gospodarczego, z której wynikało, że budynek ten został zaprojektowany jako wytwórnia płyt eternitowych, przekazał w dniu odbioru nieruchomości 12 listopada 2013 r. (uzasadnienie wyroku s. 2, 6). Podnoszone przez skarżącą w uzasadnieniu wniosku argumenty, że powód został poinformowany przez sprzedającego o kilkumiesięcznej produkcji eternitu w roku 1973 i otrzymał stosowną dokumentację przed dokonaniem sprzedaży, sprzeczne są zatem z ustaleniami faktycznymi w sprawie. Sposób motywowania przez skarżącą oczywistej zasadności skargi kasacyjnej sprowadza się do polemiki z poczynionymi przez Sądy obu instancji ustaleniami faktycznymi. Tymczasem w myśl art. 3983 § 3 k.p.c., podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty dotyczące ustalania faktów lub oceny dowodów, a Sąd Najwyższy związany jest ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia. Skarżąca w istocie kwestionuje dokonaną przez 6 Sąd ocenę dowodów i wynikające z niej ustalenia faktyczne, co zgodnie z art. 3983 § 3 k.p.c. uchyla się spod kontroli kasacyjnej. Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a o kosztach postępowania kasacyjnego orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., art. 39821 k.p.c. Na zasądzone koszty składa się wynagrodzenie za zastępstwo procesowe ustalone według minimalnej stawki taryfowej (§ 2 pkt 7, § 10 ust. 4 pkt 2 i § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm., w zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie opłat za czynności adwokackie, Dz. U. z 2016 r. poz. 1668). as] jw