IV CSK 575/18

Sygn. akt IV CSK 575/18 POSTANOWIENIE Dnia 19 czerwca 2019 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Grzegorczyk w sprawie z powództwa I. W.-N. przeciwko Narodowemu Funduszowi Zdrowia w W. […] Oddziałowi Wojewódzkiemu w […] o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 19 czerwca 2019 r., na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 18 czerwca 2018 r., sygn. akt I ACa […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. 2 UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującego od orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 3984 § 2 k.p.c. oznacza to, że w skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący Narodowy Fundusz Zdrowia […] Oddział Wojewódzki w […] powołał się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej. Wskazał, że w jego ocenie podstawy kasacyjne i okoliczności z nich wynikające nie wymagają głębszej analizy czy dociekań, co dowodzi, że skarga jest oczywiście uzasadniona. Ponadto, zdaniem skarżącego zaskarżone orzeczenie nie powinno pozostać w obrocie, ponieważ godzi w pewność prawa i powoduje zachwianie rzetelnego obrotu na rynku usług medycznych finansowanych ze środków publicznych. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego, powołanie się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej zakłada, że dla przeciętnego prawnika podstawy wskazane w skardze prima facie zasługują na uwzględnienie. Sytuacja taka w szczególności istnieje wtedy, gdy bez wątpienia wystąpiły uchybienia, na które powołuje się skarżący, lub gdy jest pewne, że miały one wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia albo podniesione we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zarzuty oczywiście uzasadniają zasadność wniesionego środka zaskarżenia. Oczywiste jest przy tym tylko to, co można dostrzec bez 3 potrzeby głębszej analizy, czy przeprowadzenia dłuższych badań lub dociekań. Zarzucane uchybienia muszą zatem mieć kwalifikowany charakter, dotyczyć konkretnych, powołanych we wniosku przepisów prawa i być dostrzegalne w sposób oczywisty dla przeciętnego prawnika (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000, V CKN 1780/00, OSNC 2001, nr 3, poz. 52 i z dnia 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr 10, poz. 156). Bliższa analiza wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie pozwalała na stwierdzenie, by była ona – w przedstawionym rozumieniu – oczywiście uzasadniona. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżący ograniczył się w istocie do twierdzenia, że naruszenie prawa materialnego i procesowego przez Sąd Apelacyjny jest oczywiste i rażące, a oczywista zasadność skargi wynika z podstaw kasacyjnych. Wskazał również na negatywne konsekwencje, które – zdaniem skarżącego – spowoduje ostanie się zaskarżonego wyroku w obrocie prawnym. Twierdzenia takie nie pozwalają na uznanie, że zaskarżony wyrok jest błędny, a tym bardziej, że jego wadliwość ma oczywisty charakter. W motywach wniosku nie powołano w szczególności żadnego konkretnego przepisu prawa, z którym kolidowałby zaskarżony wyrok, a tym bardziej nie wyjaśniono, dlaczego naruszenie to miałoby być tego rodzaju, że przesądza ono o oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. Podkreślenia wymaga, że na etapie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania Sąd Najwyższy bada jedynie – na co wielokrotnie wskazywano w judykaturze – przyczyny kasacyjne i ich uzasadnienie. Nie jest w szczególności rzeczą Sądu Najwyższego poszukiwanie argumentów na rzecz merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej w podstawach kasacyjnych i ich uzasadnieniu, jeżeli strona nie powołała ich we wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania. Podstawy kasacyjne i objęte nimi zarzuty kasacyjne, stanowią odrębny konstrukcyjnie element skargi kasacyjnej (por. art. 3984 § 1 pkt 2 i art. 3984 § 2 k.p.c.), który może podlegać ocenie dopiero po pozytywnym przesądzeniu, że skarga kasacyjna spełnia przesłanki jej przyjęcia do rozpoznania. Odsyłanie we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania do podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia jest 4 tym samym niedopuszczalne i de facto uniemożliwia Sądowi Najwyższemu stwierdzenie istnienia przyczyn kasacyjnych (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 2001 r., V CZ 55/01, niepubl., z dnia 23 listopada 2011 r., III UK 10/11, niepubl., z dnia 29 stycznia 2014 r., II UK 451/13, niepubl., z dnia 5 kwietnia 2017 r., II CSK 688/16, niepubl., z dnia 4 lipca 2017 r., III CSK 64/17, niepubl. i z dnia 10 maja 2018 r., I CSK 800/17, niepubl.). Niezależnie od tego, należało wskazać, że w świetle motywów zaskarżonego wyroku zasadniczą przyczyną częściowego uwzględnienia powództwa było przyjęte przez Sąd Apelacyjny założenie, zgodnie z którym formalne uchybienia przy realizacji umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej, w tym w zakresie sposobu prowadzenia dokumentacji medycznej, nie przesądzają o obowiązku zwrotu środków wypłaconych tytułem refundacji w sytuacji, w której świadczenia te nie były kwestionowane pod względem ich jakości i celowości. Mogą natomiast stać się przyczyną obciążenia świadczeniodawcy obowiązkiem zapłaty kary umownej. Pogląd ten nawiązuje do stanowiska wyrażonego w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 2017 r., III CSK 296/16, niepubl., w którym przyjęto, że wadliwe prowadzenie dokumentacji medycznej i inne uchybienia przy wykonywaniu umowy mogą skutkować obowiązkiem zwrotu wypłaconej kwoty jako świadczenia nienależnego tylko wtedy, gdy świadczenie nie zostało w ogóle wykonane, zostało udzielone osobie nieuprawnionej lub nie ma możliwości zbadania, czy cel umowy został osiągnięty (por. też wyroki Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2012 r., I CSK 216/11, OSNC 2012, nr 9, poz. 108 i z dnia 14 listopada 2014 r., I CSK 633/13, niepubl.). Jakkolwiek w judykaturze są wyrażane również odmienne zapatrywania, co dostrzegł również Sąd Najwyższy w powołanym wyroku z dnia 24 listopada 2017 r., sformułowanej przez Sąd Apelacyjny oceny nie można było w tym kontekście – z uwzględnieniem okoliczności sprawy i wiążących Sąd Najwyższy ustaleń faktycznych – uznać za prowadzącą do ewidentnej i widocznej prima facie wadliwości zaskarżonego rozstrzygnięcia, co stanowi założenie przyczyny kasacyjnej określonej w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. 5 Z tych względów, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. aw aj