IV CSK 663/16

Sygn. akt IV CSK 663/16 POSTANOWIENIE Dnia 31 maja 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Wojciech Katner w sprawie z powództwa Z.F.G. przeciwko Z.G., B.N. i L.Z. o ustalenie nieważności umowy i wydanie nieruchomości, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 31 maja 2017 r., na skutek skargi kasacyjnej pozwanego Z. G. od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt I ACa (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej pozwanego Z.G. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 17 czerwca 2014 r. Sąd Okręgowy w Ł. oddalił powództwo Z.F.G. o ustalenie nieważności umowy darowizny, zawartej w formie aktu notarialnego z dnia 29 stycznia 1996 r. Na podstawie tej umowy powód wraz z żoną, działając przez pełnomocnika przeniósł na rzecz syna Z.G. (pozwanego w sprawie) prawo własności gospodarstwa rolnego, szczegółowo opisanego i polecił ustanowić na rzecz darczyńców dożywotnią służebność mieszkania, co nastąpiło złożonymi oświadczeniami w tym akcie, jednakże bez wyłączenia jednej z działek, którą powód chciał sobie pozostawić na własność. Ze względu na podważenie skuteczności pełnomocnictwa darczyńców, sporządzonego notarialnie w USA, najpóźniej w 2008 r. doszło do wyrażenia 2 następczej zgody przez powoda i jego żonę na dokonanie darowizny, którą akceptowali. Jednakże na skutek wniesionej apelacji powoda od powołanego wyroku Sądu Okręgowego, Sąd Apelacyjny w (...) wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2016 r. zmienił częściowo wyrok Sądu pierwszej instancji w ten sposób, że ustalił nieważność wskazanej umowy darowizny. Uczynił to ze względu na ustalenie, że udzielone przez powoda i jego żonę umocowanie pełnomocnika nie obejmowało czynności prawnej oznaczonej przez art. 888 i nast. k.c. Oświadczenie pełnomocnika o przeniesieniu własności nieruchomości w drodze darowizny nie było objęte udzielonym mu pełnomocnictwem. Jako czynność prawna niezupełna (art. 103 § 1 k.c.) nie wywołała skutków w sferze prawa własności, którego przeniesienia dotyczyła umowa darowizny. Czynność ta nie została potwierdzona przez powoda, który wyraźnie odmówił zgody, nie wiadomo też o tym, aby potwierdziła ją przed swoją śmiercią żona powoda. Umowa darowizny stała się więc bezwzględnie nieważna (art. 58 § 1 k.c.) i z tych względów Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu pierwszej instancji. W skardze kasacyjnej pozwany Z.G. zarzucił Sądowi Apelacyjnemu naruszenie zaskarżonym wyrokiem przepisów prawa materialnego, tj. art. 189 k.p.c. przez dokonanie niewłaściwej jego wykładni i przyjęcie, że powód ma interes prawny w wytoczeniu powództwa w tej sprawie. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w całości z zasądzeniem na rzecz powoda kosztów postępowania. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie mogła zostać przyjęta do rozpoznania ze względu na brak spełnienia przesłanek określonych w art. 3989 § 1 k.p.c. Skarżący wskazał we wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, że jest ona oczywiście uzasadniona. W orzecznictwie oraz w doktrynie od dawna znane są i utrwalone poglądy odnoszące się do znaczenia podstawy uwzględnienia wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jako oczywiście uzasadnionej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.). Wskazuje się, że chodzi o takie naruszenie przepisów prawa materialnego, jeśli się je wskazuje jako podstawa skargi, które jest ewidentne, widoczne na pierwszy rzut oka dla przeciętnego prawnika 3 wykonującego swój zawód. Naruszenie przepisów musi mieć charakter kwalifikowany, to znaczy być tak dalece rażące, żeby zasługiwało na wzruszenie prawomocnego orzeczenia sądowego w drodze skargi kasacyjnej. Jest to nadzwyczajny środek zaskarżenia, a postępowanie wywołane skargą nie może sobą stanowić rozpoznawania sprawy przez trzecią instancję sądową (wśród licznych orzeczeń por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 18 września 2012 r., II CSK 179/12, nie publ; z dnia 18 lipca 2013 r., III CSK 143/13, nie publ.; z dnia 9 kwietnia 2015 r., II CSK 550/14, nie publ.; z dnia 8 października 2015 r., IV CSK 189/15, nie publ. oraz z dnia 6 listopada 2015 r., IV CSK 263/15, nie publ.; podobnie doktryna wspierająca ten kierunek orzecznictwa). W niniejszej sprawie nie zostały wykazane przesłanki z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Problem relacji między powództwem z art. 189 k.p.c. i powództwem o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym był już wielokrotnie przedmiotem analizy orzecznictwa. Jedno z takich orzeczeń jest powołane w uzasadnieniu wniosku. Jednakże stwierdzenie co do tego, czy w danej sprawie występuje interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. stanowi rezultat ocen dokonywanych dla konkretnie rozpoznawanej sprawy. Uzasadnienie skarżącego odnosi się tylko do tego, że zamiast wywodzić swoje roszczenia z art. 189 k.p.c. powód mógł skorzystać z instrumentu prawnego, który ma szerszy zakres, w postaci powództwa opartego na art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Stwierdzenie takie nie oznacza nie posiadania wystarczającego interesu prawnego w uzyskaniu wyroku ustalającego, za czym opowiedział się Sąd Apelacyjny. Nie jest to ponadto wystarczająca przesłanka do wzruszenia prawomocnego orzeczenia sądowego, w którym interes prawny powoda został uwzględniony i nie jest to taka nieprawidłowość wyrokowania, która skutkowałaby oczywistym naruszeniem prawa. Pod tym względem uzasadnienie wniosku skarżącego jest zbyt lakoniczne i nie dowodzi ewidentnego i rażącego naruszenia przepisów prawa materialnego, które przekonywałoby o oczywistości skargi, po myśli art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. W tym stanie rzeczy należało na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c. orzec jak w postanowieniu. aj 4