IV CZ 107/10

Sygn. akt IV CZ 107/10 POSTANOWIENIE Dnia 9 grudnia 2010 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Sychowicz (przewodniczący) SSN Iwona Koper SSA Jan Kremer (sprawozdawca) w sprawie z wniosku J. J. przy uczestnictwie A. J. o podział majątku wspólnego, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 9 grudnia 2010 r., zażalenia uczestnika postępowania na postanowienie Sądu Okręgowego w B. z dnia 20 lipca 2010 r., sygn. akt II Ca (…), oddala zażalenie Uzasadnienie Sąd Okręgowy w B. postanowieniem z dnia 14 lutego 2008 r. w sprawie o sygn. II Ca 36/08 orzekł o podziale majątku dorobkowego uczestników J. J. i A. J. Uczestnik postępowania A. J. wniósł skargę o wznowienie postępowania, którą Sąd Okręgowy w B. postanowieniem z dnia 20 lipca 2010 r. odrzucił. Uczestnik postępowania jako podstawę wznowienia wskazał art. 403 § 2 k.p.c. i zarzucił orzeczeniom sądów obu instancji naruszenie prawa cywilnego materialnego, a w szczególności art. 32 k.r.o., art. 45 k.c., art. 7, 8, 30, 32, 45 ust. 1, 87 ust. 1 Konstytucji RP oraz prawa cywilnego procesowego – art. 321 § 1 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c., art. 566 k.p.c. i art. 3 k.p.c. Wskazując na powyższe wniósł o zmianę postanowienia Sądu Okręgowego w B. z dnia 14 lutego 2008 r. w sprawie II Ca (…) i poprzedzającego go postanowienia Sądu Rejonowego w B. z dnia 27 listopada 2008 r. 2 poprzez ich uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi właściwemu rzeczowo i miejscowo w W. do rozpoznania. Sąd Okręgowy uzasadniając odrzucenie skargi przedstawił poglądy literatury, jak i orzecznictwo dotyczące instytucji wznowienia postępowania. W szczególności wskazał na to, że skarga o wznowienie postępowania pozwalając na podważenie prawomocnego orzeczenia musi spełniać ściśle określone przez ustawodawcę przesłanki. Art. 410 k.p.c. zawiera wymogi konieczne dla skutecznego wniesienia skargi, a to zachowanie terminu do jej wniesienia i rzeczywiste oparcie skargi na ustawowych podstawach. Sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom z art. 401 – 404 k.p.c. nie oznacza jeszcze oparcia skargi na ustawowej podstawie wznowienia, zwłaszcza wówczas, gdy z samego uzasadnienia skargi wynika, że podstawa ta nie zachodzi. Instytucja wznowienia postępowania nie służy także korygowaniu nieprawidłowości w prawomocnych orzeczeniach. Odnosząc się do powołanej w skardze podstawy wznowienia z art. 403 § 2 k.p.c. stwierdził, że żadna z przesłanek wymienionych w tym przepisie nie zachodzi, co powoduje odrzucenie skargi. Skarga w istocie stanowi polemikę z ustaleniami faktycznymi sądów obu instancji, jak i zastosowanymi przez te sądy przepisami prawa, przy przedstawieniu własnej interpretacji przepisów. Nie powołano nowych faktów i dowodów, jak i nie wykazywano zachowania terminu do wniesienia skargi. Wobec nieoparcia skargi na ustawowej podstawie podlegała ona odrzuceniu. Postanowienie to zaskarżył zażaleniem uczestnik postępowania wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie skargi. W zażaleniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania – art. 399 § 1 k.p.c. w zw. z art. 361 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c. w powiązaniu z art. 410 k.p.c., art. 403 § 2 k.p.c., art. 406 k.p.c., art. 407 § 1 k.p.c., art. 408 k.p.c. oraz art. 233 k.p.c., art. 165 § 1 k.p.c. poprzez ich błędną wykładnię, niewłaściwe zastosowanie i przekroczenie swobodnej oceny dowodów w tej fazie postępowania. Zarzut naruszenia prawa materialnego określony został jako naruszenie, w szczególności art. 165 § 1 k.p.c. w powiązaniu z art. 32 k.r.o. oraz z art. 110 k.c. i z art. 120 k.c. przez to, że postanowienie o podziale majątku dorobkowego małżonków sądy obu instancji wydały stosując uchylony przepis art. 32 k.r.o., a więc takie orzeczenia sądów obu instancji wydane są poza prawem, „nie biegną żadne terminy cywilne materialne ani procesowe w przedmiotowej sprawie”. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wyeksponował jako podstawę skargi naruszenie wyżej wymienionego art. 32 k.r.o. 3 Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania funkcjonalnie jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, zarazem jednak łączy także cechy zmodyfikowanego, ukierunkowanego powództwa, umożliwiającego ponowne postępowanie w sprawie już prawomocnie zakończonej. Taki charakter postępowania wymaga precyzyjnego spełnienia wymogów formalnych skargi, także w płaszczyźnie rzeczywistego zachodzenia powołanych w niej okoliczności. Badanie przesłanek skargi analogicznie do postępowania ze środkami odwoławczymi reguluje między innymi art. 410 k.p.c. Przepis art. 410 k.p.c. wymienia przesłanki stanowiące podstawę odrzucenia skargi o wznowienie postępowania, a jedną z nich jest nieoparcie skargi na ustawowej podstawie. W orzecznictwie sformułowano pogląd, że w razie gdy skarga o wznowienie postępowania, nie jest oparta na ustawowej podstawie wznowienia, jak też wtedy gdy na tą podstawę powołuje się, lecz w rzeczywistości ona nie zachodzi uzasadnione jest odrzucenie skargi (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 19 marca 2010 r. II PZ 5/10 nie publ., z dnia 28 października 1999 r. II UKN 174/99, OSNP2001, nr 4, poz. 133, z dnia 21 września 2007 r. V CZ 88/07, nie publ., z dnia 21 lipca 2009 r. II PO 11/08, nie publ., z dnia 7 lipca 2005 r., IV CO 6/05, Biul. SN 2005, nr 9, z dnia 26 września 2007 r. IV CZ 48/07, z dnia 15 stycznia 2008 r. III UZ 13/07, nie publ.). W rozpoznawanej sprawie powołana podstawa wznowienia postępowania to art. 403 § 2 k.p.c. wymieniający jako przesłanki wznowienia wykrycie późniejszego prawomocnego wyroku dotyczącego tego samego stosunku prawnego oraz wykrycie takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Skarżący jednoznacznie wskazał, że zarzuty skargi dotyczą błędnego ustalenia okoliczności faktycznych w poprzednim postępowaniu i zastosowanie uchylonych przepisów dotyczących składu majątku dorobkowego – art. 32 k.r.o. Przy tak wskazanych podstawach wznowienia przez skarżącego, zasadność jej odrzucenia nie może być skutecznie podważana. W istocie zarzuty podane w skardze nie mieszczą się w zakresie objętym art. 403 § 2 k.p.c., zarazem mogły być obiektywnie podniesione co najmniej w postępowaniu apelacyjnym. Skarga nie wskazuje na wykrycie okoliczności faktycznych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. W skardze nie zostały wymienione żadne środki dowodowe. Uczestnik nie wskazując ich, nie spełnia przesłanki oparcia skargi na wykrytych po zakończeniu poprzedniego postępowania dowodach. Skarga nie powołuje też wykrycia okoliczności faktycznych, 4 które mogłyby mieć wpływ na wynik postępowania, a z których uczestnik nie mógł skorzystać wcześniej. Powoduje to, że w sprawie nie zachodzi żadna z powołanych w skardze ustawowych podstaw wznowienia postępowania. Podstawą wznowienia postępowania z art. 403 § 2 k.p.c., nie jest też zarzut zastosowania niewłaściwego przepisu prawa materialnego. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 4 kwietnia 2007 r., V CZ 25/27 (nie publ.) stwierdził, że wadliwość orzeczenia wynikająca z obrazy prawa materialnego nie może być kwalifikowana jako ustawowa podstawa wznowienia postępowania. Uczestnik zaś na taką podstawę wznowienia w istocie się powołuje. Ponadto przepis art. 410 § 1 k.p.c. w związku z art. 407 § 1 k.p.c. określa termin do wniesienia skargi liczony od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia. Uczestnik wniósł skargę o wznowienie postępowania i została ona odrzucona w dniu 22 grudnia 2009 r., przez Sąd Okręgowy w B. – sygn. II Ca (…), a zażalenie oddalił Sąd Najwyższy w dniu 16 kwietnia 2010 r. – IV CZ (…). W rozpoznawanej sprawie uczestnik wezwany o podanie terminu dowiedzenia się o przesłankach wznowienia, odniósł się do wezwania poprzez zakwestionowanie możliwości rozpoczęcia się biegu tego terminu. Pogląd ten nie jest zasadny, jednak ustalenie terminu dowiedzenia się o początku biegu terminu nie miało wpływu na rozstrzygnięcie, stąd brak potrzeby czynienia dalszych ustaleń w tym zakresie. Konsekwencją braku przesłanki ustawowej podstawy wznowienia postępowania jest oddalenie zażalenia. Z tych przyczyn zażalenie uległo oddaleniu na podstawie art. 394¹ § 3 w zw. z art. 39814 k.p.c.