IV CZ 114/19

Sygn. akt IV CZ 114/19 POSTANOWIENIE Dnia 10 stycznia 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Agnieszka Piotrowska (przewodniczący) SSN Paweł Grzegorczyk (sprawozdawca) SSN Marta Romańska w sprawie z powództwa M. Spółki jawnej w P. przeciwko W. M. o zaniechanie czynów nieuczciwej konkurencji i zapłatę oraz z powództwa wzajemnego W. M. przeciwko M. Spółce jawnej w P. o ochronę praw autorskich, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 10 stycznia 2020 r., zażalenia pozwanego (powoda wzajemnego) na postanowienie Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 22 lipca 2019 r., sygn. akt I AGa (…), 1. uchyla zaskarżone postanowienie w punkcie 2 i w tym zakresie przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu w (…), pozostawiając temu Sądowi orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego; 2. dalej idące zażalenie odrzuca. UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 22 lipca 2019 r. Sąd Apelacyjny w (…) odrzucił częściowo skargę kasacyjną pozwanego (powoda wzajemnego) W. M. od wyroku tego Sądu z dnia 27 grudnia 2018 r., którym częściowo zmieniono zaskarżony 2 przez pozwanego apelacją wyrok częściowy Sądu Okręgowego w O. z dnia 2 sierpnia 2017 r., wydany w sprawie z powództwa głównego M. Spółki jawnej w P. o zaniechanie czynów nieuczciwej konkurencji i zapłatę oraz z powództwa wzajemnego o ochronę praw autorskich. W odrzuconej skardze kasacyjnej pozwany zakwestionował zaskarżony wyrok w części, tj. co do punktu I podpunkt 1 i 2 oraz co do punktu II. W punkcie I podpunkt 1 i 2 zaskarżonego wyroku Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu Okręgowego o tyle, że zmienił treść zakazu nałożonego na pozwanego, eliminując z niej słowo „w szczególności”, oraz zmodyfikował treść oświadczenia, do którego złożenia został zobligowany pozwany. W punkcie II wyroku Sąd Apelacyjny oddalił apelację pozwanego w pozostałej części. Skarżący, wezwany do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej przez wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia co do każdego z zaskarżonych rozstrzygnięć podał, że wartość ta w odniesieniu do punktu I podpunkt 1 i 2 zaskarżonego wyroku wynosi po 500 zł, zaś co do punktu II zaskarżonego wyroku – 65 000 zł. Sąd Apelacyjny sprawdził wartość przedmiotu zaskarżenia w zakresie, w jakim skarga kasacyjna dotyczyła punktu II zaskarżonego wyroku i ustalił ją na kwotę 12 000 zł. W tym stanie rzeczy Sąd Apelacyjny przyjął, że skarga kasacyjna była niedopuszczalna co do punktu I wyroku, a także – częściowo – co do punktu II. Roszczenia, o których rozstrzygnięto w punkcie I zaskarżonego wyroku, były oparte o art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (jedn. tekst: Dz. U. z 2019 r., poz. 1010) i miały charakter majątkowy, a tym samym – wobec oznaczenia przez skarżącego wartości przedmiotu zaskarżenia na kwotę 1000 zł – skarga kasacyjna była niedopuszczalna. Punkt II zaskarżonego wyroku dotyczył powództwa wzajemnego, zaś w obu składanych apelacjach, w których kwestionowano oddalenie powództwa wzajemnego, pozwany oznaczał wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 12 000 zł. Nie było w konsekwencji podstaw do tego, by w postępowaniu kasacyjnym wartość ta była wyższa i wynosiła 65 000 zł. Idąc tym torem Sąd uznał, że skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu także co do roszczeń majątkowych objętych powództwem wzajemnym. Skarga okazała się tym samym, w ocenie Sądu Apelacyjnego, 3 dopuszczalna jedynie co do tej części powództwa wzajemnego, która miała charakter niemajątkowy, a więc dotyczyła „roszczenia o ustalenie istnienia osobistego prawa autorskiego”. Postanowienie Sądu Apelacyjnego zaskarżył w całości zażaleniem pozwany, zarzucając naruszenie art. 3982 § 1 k.p.c. i wnosząc o jego uchylenie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Postanowienie o sprawdzeniu wartości przedmiotu zaskarżenia i jej ustaleniu, wydane przez sąd drugiej instancji, nie podlega samodzielnemu zaskarżeniu do Sądu Najwyższego, toteż zażalenie w zakresie dotyczącym punktu 1 postanowienia Sądu Apelacyjnego podlegało odrzuceniu, jako niedopuszczalne (art. 3986 § 3 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.). W pozostałym zakresie w zażaleniu trafnie podniesiono, że Sąd Apelacyjny bez dostatecznego uzasadnienia przyjął, iż rozstrzygnięcie oddalające apelację w pozostałym zakresie, zawarte w punkcie II zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku, odnosiło się jedynie do powództwa wzajemnego. W apelacji pozwany podważył wyrok Sądu Okręgowego nie tylko co do oddalenia powództwa wzajemnego (punkt 5), lecz także co do nałożonego na niego nakazu zaniechania czynów nieuczciwej konkurencji i nakazu złożenia oświadczenia (punkt 1 i 2). Zmieniając wyrok Sądu Okręgowego w punktach 1 i 2 tego wyroku Sąd Apelacyjny jedynie częściowo uwzględnił apelację pozwanego kierowaną wobec tych rozstrzygnięć, toteż winien oddalić ją w pozostałej części i – jak należało przyjąć – rozstrzygnięcie to, łącznie z oddaleniem apelacji co do oddalenia powództwa wzajemnego (punkt 5 wyroku Sądu Okręgowego), zostało zawarte w punkcie II wyroku Sądu Apelacyjnego. Ponadto, za niejasne należało uznać wywody Sądu Apelacyjnego, zgodnie z którymi w pozwie wzajemnym pozwany (skarżący) żądał m.in. ustalenia istnienia autorskich praw majątkowych (art. 189 k.p.c.) i zapłaty kwoty 12 000 zł, co skutkowałoby – jak wywodzono w zażaleniu – koniecznością odrębnej oceny obu tych roszczeń z punktu widzenia kryterium ratio valoris (art. 3982 § 1 k.p.c.). Z petitum pozwu wzajemnego objętego pismem procesowym z dnia 18 maja 2015 r. (k. 843 i n.) wynikało, że pozwany (powód wzajemny) domagał się od powoda zapłaty kwoty 12 000 zł, nie wynikało zeń natomiast samodzielne żądanie ustalenia, 4 iż pozwanemu (powodowi wzajemnemu) przysługują prawa autorskie (majątkowe lub osobiste) do określonych utworów. Na tak sformułowane petitum nie mógł rzutować zawarty w pozwie wzajemnym wniosek o wydanie wyroku wstępnego, mając na względzie, że celowość wydania wyroku wstępnego zależy zawsze od oceny sądu (art. 318 § 1 k.p.c.), a jego przedmiot nie stanowi przedmiotu sporu w rozumieniu art. 19 i n. k.p.c. Dostrzec przy tym trzeba, że wniosek o wydanie wyroku wstępnego odnosił się tylko do praw majątkowych. Z ograniczonym do żądania pieniężnego (zapłaty) petitum pozwu wzajemnego korespondowała także wskazana w tym pozwie wartość przedmiotu sporu w kwocie 12 000 zł (art. 19 § 1 k.p.c.). Zważywszy, że ocena wskazanych zagadnień rzutowała na założenia zaskarżonego zażaleniem postanowienia, Sąd Apelacyjny powinien raz jeszcze zbadać dopuszczalność złożonej skargi kasacyjnej w kontekście oznaczonej przez skarżącego wartości przedmiotu zaskarżenia w odniesieniu do poszczególnych punktów zaskarżonego wyroku. Wyjaśnienia wymaga zwłaszcza oznaczenie wartości przedmiotu zaskarżenia w zakresie punktu I podpunkt 1 i 2 wyroku Sądu Apelacyjnego w kwocie po 500 zł w zestawieniu z tym, że rozstrzygnięcie zawarte w tym punkcie wyroku Sądu Apelacyjnego modyfikuje wyrok Sądu Okręgowego w zakresie uwzględnionych przez ten Sąd roszczeń niepieniężnych powoda głównego, stanowiąc rezultat częściowego uwzględnienia apelacji pozwanego, z drugiej zaś strony, że w świetle argumentacji przedstawionej w zażaleniu skarżący oszacował wartość „spornych majątkowych praw autorskich” na kwotę 53 000 zł. Z tych względów, na podstawie art. 39815 § 1 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. aj