IV CZ 162/11
PostanowienieIzba Cywilna2012-05-18
Skład orzekający: Krzysztof Strzelczyk, Mirosław Bączyk, Grzegorz Misiurek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd drugiej instancji może odstąpić od obciążenia strony powodowej kosztami zastępstwa procesowego strony przeciwnej w postępowaniu apelacyjnym, powołując się na wypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu art. 102 k.p.c., jeśli wadliwe rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji spowodowało konieczność wniesienia apelacji?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że sąd drugiej instancji może odstąpić od obciążenia strony powodowej kosztami zastępstwa procesowego strony przeciwnej, powołując się na wypadek szczególnie uzasadniony w rozumieniu art. 102 k.p.c. Ocena, czy takie okoliczności wystąpiły, należy do sądu meriti. W niniejszej sprawie wadliwe rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji, które spowodowało konieczność wniesienia apelacji, uzasadniało zastosowanie art. 102 k.p.c. i zwrot przez powoda stronie pozwanej jedynie opłaty od apelacji, bez obciążania go kosztami zastępstwa procesowego.Stan faktyczny
Powód wniósł pozew o zapłatę. Sąd Rejonowy wydał wyrok, który następnie Sąd Okręgowy uchylił i odrzucił wniosek o uzupełnienie tego wyroku. Sąd Okręgowy rozstrzygnął o kosztach postępowania apelacyjnego, zasądzając od powoda na rzecz pozwanego kwotę opłaty od apelacji i odstępując od obciążenia powoda kosztami zastępstwa procesowego, powołując się na art. 102 k.p.c. Pozwany wniósł zażalenie na orzeczenie o kosztach.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie pozwanego jako nieuzasadnione.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt IV CZ 162/11 POSTANOWIENIE Dnia 18 maja 2012 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Krzysztof Strzelczyk (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk (sprawozdawca) SSN Grzegorz Misiurek w sprawie z powództwa K. W. przeciwko I. Towarzystwu Ubezpieczeń Spółce Akcyjnej w W. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 18 maja 2012 r., zażalenia strony pozwanej na orzeczenie o kosztach procesu zawarte w punkcie drugim postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 16 listopada 2011 r., oddala zażalenie. Uzasadnienie
2 Postanowieniem z dnia 16 listopada 2011 r. Sąd Okręgowy uchylił wyrok Sądu Rejonowego z dnia 25 listopada 2011 r., odrzucił wniosek o uzupełnienie tego wyroku i rozstrzygnął (w pkt 2) o kosztach postępowania. Rozstrzygnięcie takie zapadło w wyniku uwzględnienia apelacji pozwanego ubezpieczyciela. Sąd Okręgowy wyjaśnił, że nie było podstaw do uzupełnienia wyroku Sądu Rejonowego z dnia 22 kwietnia 2011 r. (wyrokiem z dnia 25 lipca 2011 r.), ponieważ Sąd Rejonowy nie orzekł pozytywnie o żądaniu ustalenia odpowiedzialności pozwanego ubezpieczyciela na przyszłość, a z sentencji wyroku wynikał wniosek o oddaleniu powództwa w tym zakresie. Jeżeli w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazano, że wadliwie nie rozstrzygnięto o żądaniu ustalenia odpowiedzialności na przyszłość, to stronie powodowej przysługiwała w tym zakresie apelacja, a nie wniosek o sprostowanie lub uzupełnienie wyroku. W zażaleniu na rozstrzygnięcie o kosztach, zawarte w pkt 2 postanowienia z dnia 16 listopada 2011 r., pozwany stwierdzał, że doszło do naruszenia art. 102 k.p.c., skoro Sąd Okręgowy zasądził - powołując się na ten przepis - od powoda na rzecz pozwanego kwotę 750 zł (odpowiadającą wysokości opłaty od apelacji) i odstąpił od obciążenia tego powoda pozostałą częścią kosztów, tj. kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy - k.p.c. (...) (Dz. U. z 2011 r., nr 283, poz. 1381), przepisy tej ustawy - nowelizującej m.in. art. 3942 k.p.c. - stosuje się do postępowań wszczętych po dniu wejścia jej w życie. Zażalenie do Sądu Najwyższego jest zatem dopuszczalne (art. 3944 § 1 pkt 2 k.p.c. w wersji przed dniem 3 maja 2012 r.). Z uzasadnienia zażalenia i uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że rozstrzygając o kosztach postępowania apelacyjnego, Sąd Okręgowy zasądził na rzecz pozwanego od powoda kwotę 750 zł (odpowiadającej wniesionej przez powoda opłaty od apelacji), nie obciążył natomiast pozwanego obowiązkiem poniesienia kosztów zastępstwa w wysokości 1200 zł. Rozstrzygnięcie to zapadło przy uwzględnieniu postanowień art. 102 k.p.c.
3 Do Sądu meriti należy ocena, czy w rozpoznawanej sprawie wystąpiły takie okoliczności, które dadzą się zakwalifikować jako „wypadek szczególnie uzasadniony” w rozumieniu art. 102 k.p.c., a pozwalający na odejście przez Sąd od reguły określonej w art. 98 k.p.c. Nie sposób skutecznie zakwestionować oceny Sąd Okręgowego, że takie okoliczności wystąpiły w niniejszej sprawie, skoro Sąd Rejonowy wadliwie dokonał „uzupełnienia” swojego wyroku w ten sposób, że ustalił odpowiedzialność pozwanego ubezpieczyciela za skutki wypadku na przyszłość, gdy wcześniej w sposób ogólny oddalił żądanie powoda w tym zakresie. Rzecz jasna, oddalenie takie mogło być kwestionowane jedynie w apelacji powoda, natomiast nie było podstaw do uzupełnienia lub sprostowania wyroku Sądu Rejonowego z dnia 22 kwietnia. Wadliwe rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego także spowodowało odpowiednie koszty postępowania apelacyjnego. W takiej sytuacji Sąd Okręgowy trafnie przyjął repartycję tych kosztów zgodnie z treścią pkt 2 zaskarżonego postanowienia, tj. zwrot przez powoda stronie pozwanej kwoty odpowiadającej opłacie od apelacji i nieoobciążanie powoda kosztami zastępstwa procesowego strony przeciwnej, poniesionymi w tym postępowaniu. Z przedstawionych względów zażalenie pozwanego należało oddalić jako nieuzasadnione (art. 3941 § 3 k.p.c. w zw. z art. 39814 k.p.c.).
Powiązane orzeczenia
- I CZ 155/12 2012-12-05Czy sąd drugiej instancji może odstąpić od obciążenia strony przegrywającej kosztami postępowania apelacyjnego na podstawie art. 102 k.p.c., biorąc pod uwagę charakter sprawy, subiektywne przekonanie strony o zasadności…
- II CZ 5/12 2012-05-11Czy sąd drugiej instancji, stosując art. 102 k.p.c., może odstąpić od obciążenia strony przegrywającej kosztami postępowania apelacyjnego, biorąc pod uwagę sytuację życiową, majątkową i zdrowotną strony oraz charakter do…
- II CZ 154/12 2013-01-16Czy sąd drugiej instancji, oddalając apelację jako oczywiście bezzasadną, naruszył art. 102 k.p.c. poprzez obciążenie powoda kosztami postępowania apelacyjnego, mimo jego subiektywnego przekonania o zasadności roszczenia…
- V CZ 115/11 2012-02-23Czy sąd drugiej instancji może odstąpić od obciążenia strony przegrywającej kosztami postępowania apelacyjnego na podstawie art. 102 k.p.c. w sytuacji, gdy udowodnione zostało bezprawne działanie tej strony, które stanow…
- V CZ 133/12 2013-04-17Czy sąd drugiej instancji, stosując art. 102 k.p.c. w kontekście kosztów postępowania apelacyjnego, naruszył zasady słuszności i sprawiedliwości, jeśli powód był zwolniony od kosztów sądowych w pierwszej instancji?
Powołane przepisy
art. 102 KPCart. 9 ust. 1art. 3942 KPCart. 3944 § 1 pkt 2 KPCart. 98 KPCart. 3941 § 3 KPCart. 39814 KPC§ 1 pkt 2§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 22.07.2026. · PDF źródłowy