IV CZ 169/88

Uzasadnienie faktyczneBank SA w W. skierował w dniu 6.XI. 1987 r. do komornika Sądu Rejonowego w J. wniosek o wyegzekwowanie kwoty 41.098,38 zł z rachunków bankowych dłużnika Edwarda S. - właściciela Przedsiębiorstwa "C." w J.Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego dłużnika zostało dokonane w dniu 20.XI.1987 r. W dniu 27.XI.1987 r. wpłynęło do komornika pismo wierzyciela cofające wniosek w związku ze spłaceniem przez dłużnika znacznej części kredytu. Na tej podstawie Komornik ograniczył egzekucję do kwoty 1.260.693 zł. z tytułu kosztów egzekucyjnych pismem z dnia 27.XI.1987 r. Postanowienie o ustaleniu kosztów wydał w dniu 28.XII.1987 r.Skargę dłużnika na tę czynność komornika Sąd Rejonowy oddalił postanowieniem z dnia 8.IV.1988 r., wychodząc z założenia, że przed zajęciem wierzytelności komornik nie ma obowiązku badania aktualnego stanu zadłużenia egzekwowanego dłużnika, a nie zażądana przez komornika od wierzyciela zaliczka winna obciążać dłużnika.Uzasadnienie prawneRozpoznając zażalenie dłużnika, zawierające wniosek o zmianę tego postanowienia i uchylenie postanowienia z dnia 28.XII.1987 r. Sąd Najwyższy po przejęciu sprawy do rozpoznania w trybie art. 391 § 1 k.p.c. zważył, co następuje:Przepis § 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 4.IX.1971 r. o taksie za czynności komorników (Dz. U. Nr 26, poz. 238 z późn. zm.: Dz. U. Nr 7, poz. 3 i Dz. U. z 1983 r. Nr 14, poz. 85) głosi zasadę niepodejmowania czynności egzekucyjnej dopóty, dopóki strona zobowiązana (§ 4 ust. 1 taksy nie wpłaci zaliczki, oraz zasadę zwrotu wniosku po bezskutecznym upływie tygodniowego terminu od daty wezwania strony przez komornika do wpłacenia zaliczki. W przepisie zaś art. 130 § 2 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c. wyrażone jest zasada zwrotu wniosku po bezskutecznym upływie tygodniowego terminu od daty wezwania strony do uzupełnienia braku, wskutek którego wniosek nie może otrzymać prawidłowego biegu.Komornik w niniejszej sprawie postąpił wbrew tym zasadom. Dokonał bowiem czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego dłużnika pomimo niewpłacenia Komornikowi przez egzekwującego wierzyciela zaliczki przewidzianej w § 4 taksy i pomimo niedołączenia do wniosku egzekucyjnego odpisu tytułu wykonawczego, podlegającego z mocy art. 889 § pkt 2 k.p.c. doręczeniu dłużnikowi.Tak rażące pogwałcenie wskazanych wyżej zasad postępowania sprawiły, że strony nie mogły zdawać sobie sprawy z podjęciu przez komornika czynności egzekucyjnej przewidzianej w art. 889 § 1 pkt 1 k.p.c. Dłużnik mimo to zaspokoił dobrowolnie, bez przymusu egzekucyjnego, objęte wnioskiem egzekucyjnym roszczenie pieniężne. Wynika stąd, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego dłużnika było przedwczesne, a w konsekwencji - całkowicie zbędne, i to z przyczyn leżących po stronie organu egzekucyjnego. Zaspokojony zaś pozaegzekucyjnie wierzyciel został pozbawiony możności zapobieżenia tej zbędnej czynności egzekucyjnej, co mógłby osiągnąć bądź przez doprowadzenie do zwrócenia mu wniosku egzekucyjnego na podstawie art. 130 § 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. i na podstawie § 5 ust. 3 rozporządzenia Min. Sprawiedliwości o taksie za czynności komorników, bądź przez cofniecie wniosku we właściwej chwili.Egzekwowany dłużnik nie ma obowiązku przekazania na konto bankowe komornika kosztów postępowania egzekucyjnego, zakończonego przedwczesnym i w konsekwencji zbędnym zajęciem wierzytelności z rachunku bankowego dłużnika, dokonanym bez wiedzy stron i wbrew wyrażonej w § 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 4.IX.1971 r. o taksie za czynności komorników (Dz. U. z 1971 r. Nr 26, poz. 238, zm.: Dz. U. z 1981 r. Nr 7, poz. 3 i Dz. U. 1983 r. Nr 19, poz. 85) zasadzie niepodejmowania czynności egzekucyjnej przed wpłaceniem przez egzekwującego wierzyciela zaliczki określonej w § 4 ust. 1 taksy lub wbrew zasadzie nienadawania biegu wnioskowi egzekucyjnemu, jeżeli nie odpowiada warunkom formalnym w rozumieniu art. 130 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c.Z tych przyczyn, uwzględniając zażalenie egzekwowanego dłużnika, Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c., jak w sentencji.