IV CZ 199/55

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Mariana M. przeciwko Elżbiecie M. o zaprzeczenie ojcostwa, po rozpoznaniu zażalenia powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Poznaniu z dnia 12 października 1955 r.,zażalenie oddalił.Uzasadnienie faktyczneMarian M. w pozwie z dnia 10 października 1955 r. o zaprzeczenie swego ojcostwa w stosunku do Elżbiety M. wnosił o zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata.Sąd Wojewódzki zaskarżonym postanowieniem oddalił ten wniosek z uzasadnieniem, że fakt pozostawania powoda bez pracy nie stanowi dostatecznej podstawy zwolnienia od kosztów sądowych, skoro powód jest młodym robotnikiem, który z łatwością może otrzymać pracę, wpis tymczasowy od pozwu został oznaczony na 50 zł, a pomoc adwokata jest w sprawie zbędna.W zażaleniu powód domaga się zmiany postanowienia i uwzględnienia jego wniosku wskazując, że z pracy został zwolniony z dniem 29 września 1955 r. na skutek awantur urządzanych w fabryce przez jego żonę, że w dniu 1 października zarejestrował się w referacie zatrudnienia, w kilku miejscach dokąd został skierowany nie przyjęto go do pracy bądź on zaofiarowanej pracy nie przyjął, a dopiero w dniu 17 października skierowano go do Zakładów Mięsnych w L. gdzie ma być zatrudniony.Uzasadnienie prawneZażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.W myśl art. 111 § 1 k.p.c. zwolnienia od kosztów sądowych domagać się może ten, kto wykaże, że nie jest w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ponieść kosztów procesu. Osoba, która nie pracuje i nie zarabia, choć ze względu na swój zawód, sytuację osobistą, wiek, stan zdrowia itp. oraz istniejące zapotrzebowanie na pracowników, ma niewątpliwą realną możliwość uzyskania zatrudnienia i wykonywania pracy zarobkowej, nie może być uważana za taką, która "nie jest w stanie" ponieść kosztów sądowych, nie może zatem domagać się zwolnienia od tych kosztów. Mimo że nie zarobkuje, jest ona obiektywnie w stanie te koszty ponieść, skoro ma możliwość uzyskania pracy i zarobków. Inna wykładnia art. 111 § 1 k.p.c. naruszałaby konstytucyjną zasadę, że praca jest nie tylko prawem, ale równocześnie obowiązkiem i sprawą honoru każdego obywatela (art. 14 ust. 1 Konstytucji PRL).Powód wykazał wprawdzie, że z dniem 29 września 1955 r. został zwolniony z pracy, nie wykazał jednak, zdaniem Sądu Najwyższego, w sposób przekonywający, aby nie miał obiektywnych możliwości szybkiego uzyskania innej pracy. Jeżeli zważyć, że powód jest młodym człowiekiem (22 lata), w pełni sił fizycznych, że wpis wynosi 50 zł, a pomoc adwokata jest istotnie w niniejszej sprawie zbędna, to nawet przyjęcie za udowodnione, że powód przez 3 tygodnie bez swej winy pozostawał bez pracy, nie podważałoby słuszności zaskarżonego postanowienia Sądu Wojewódzkiego.Gdyby w toku postępowania okazało się konieczne poniesienie poważniejszych kosztów (np. wydatku na badanie krwi), a powód jeszcze wówczas nie miałby możności takich wydatków ponieść, będzie mógł wnosić o zwolnienie go od dalszych kosztów sądowych.