IV CZ 74/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Lipiński (sprawozdawca). Sędziowie: B. Łubkowski, J. Tyszka.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Gminnej Spółdzielni "Samopomoc Chłopska" w N. przeciwko Stefanowi B. o zapłatę, po rozpoznaniu zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku z dnia 30 grudnia 1959 r. w sprawie zwrotu zażalenia na zarządzenie Przewodniczącego z dnia 31 grudnia 1958 r. o zwrocie sprzeciwu od wyroku zaocznego oraz na skutek tego zażalenia,zaskarżone postanowienie oraz zarządzenie Przewodniczącego z dnia 31 grudnia 1958 r. uchylił, sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Gdańsku celem nadania biegu sprzeciwowi powoda od wyroku zaocznego z dnia 8 maja 1958 r.Uzasadnienie faktycznePrzeciwko pozwanemu, gdy przebywał w więzieniu, zapadł wyrok zaoczny zasądzający od niego przeszło 121 tysięcy zł. Pozwany z więzienia nadesłał sprzeciw i wnosił o zwolnienie go od kosztów sądowych. Sąd ustaliwszy, że pozwany posiada na koncie więziennym pieniądze, zwolnił go od kosztów tylko częściowo i wezwał do uiszczenia 200 zł opłat od sprzeciwu. Wezwanie doręczono pozwanemu w więzieniu dnia 2 grudnia 1958 r. Przekaz pocztowy na kwotę 200 zł został pod adresem Sądu nadany na poczcie w S. dnia 17 grudnia 1958 r.Uznając, że opłata od sprzeciwu uiszczona została po upływie terminu, Przewodniczący w dniu 31 grudnia 1958 r. zarządził zwrot sprzeciwu.Przeciwko zarządzeniu Przewodniczącego pozwany złożył zażalenie. Dnia 3 kwietnia 1959 r. doręczono mu w więzieniu wezwanie do uiszczenia 40 zł wpisu od zażalenia. Kwota 40 zł została nadana na poczcie w S. 20 kwietnia 1959 r. Z kolei Sąd Wojewódzki postanowieniem z dnia 30 grudnia 1959 r. zwrócił zażalenie jako opłacone po terminie.Zażalenie na to postanowienie uznał Sąd Najwyższy za uzasadnione i wobec tego rozpoznał także zażalenie na zwrot sprzeciwu, uznając je również za usprawiedliwione.Sąd Najwyższy wyjaśnił już, że dla osoby przebywającej w więzieniu i działającej w procesie bez pełnomocnika termin procesowy należy uznać za zachowany, gdy przed jego upływem pismo zostanie złożone w zarządzie więzienia (3 CZ 103/58 z dnia 26.IV.1958 r. - OSN 1959, poz. 29). Nie ma żadnej racji, aby zasady powyższej nie stosować odpowiednio do uiszczenia przez uwięzioną stronę opłat sądowych, skoro powszechnie przyjęto w orzecznictwie, że przepis art. 175 k.p.c. odnosi się także do uiszczenia opłat przekazem pocztowym pod adresem sądu. Należy przeto przyjąć, że termin do uiszczenia opłaty sądowej przez osobą osadzoną w więzieniu jest zachowany, gdy przed jego upływem więzień zwrócił się do administracji więzienia o przekazanie odpowiedniej kwoty z jego konta czy depozytu właściwemu sądowi, pod warunkiem, że więzień w dacie wystąpienia do administracji więzienia dysponował odpowiednią kwotą, która zgodnie z przepisami więziennymi mogła być przekazana. Administracja więzienia powinna na prośbie więźnia o przekazanie pieniędzy oznaczyć datę wpływu tej prośby i możliwie niezwłocznie przesłać pieniądze sądowi, podając datę wpływu podania więźnia o przekazanie pieniędzy.Przed rozpoznaniem zażalenia Sąd Najwyższy, mając na uwadze przytoczone wyżej zasady, zwrócił się do naczelnika więzienia w S. o wyjaśnienie, kiedy pozwany występował do administracji więzienia o przekazanie kwot 200 zł i 40 zł. Naczelnik więzienia wyjaśnił, że dokładnych dat wpływu próśb pozwanego o przekazanie pieniędzy ustalić nie można, gdyż dat tych na prośbach więźniów nie odnotowywano, nadesłał jednak odpisy próśb pozwanego. Na podstawie tych odpisów stwierdzić można, że prośba pozwanego o przekazanie kwoty 200 zł, datowana 3 grudnia 1958 r., została w dniu 6 grudnia 1958 r. opatrzona aprobatą naczelnika więzienia. Ponieważ wezwanie do uiszczenia opłaty 200 zł doręczone zostało pozwanemu 2 grudnia, uznać należy, że zachował on termin do wniesienia opłaty, a zatem zwrot sprzeciwu był nieuzasadniony.Prośba pozwanego o przekazanie 40 zł datowana jest 3 kwietnia 1959 r. Zamieszczona na niej decyzja naczelnika nie została opatrzona datą. Ze znajdującego się jednak w aktach sprawy pisma pozwanego, złożonego według jego twierdzeń jednocześnie z prośbą o przekazanie pieniędzy a opatrzonego prezentatą więzienia 6.IV.1959. r., wynika, że obie te czynności zostały dokonane 6 kwietnia 1959 r. Ustalenie tej daty opiera się tylko na twierdzeniu pozwanego i wnioskowaniu z towarzyszących złożeniu prośby okoliczności. Skoro jednak wskutek zaniedbania administracja więzienia, na które pozwany nie mógł mieć wpływu, ścisłe i pewne ustalenie daty jest obecnie niemożliwe, należy, tłumacząc wątpliwości na korzyść skarżącego, przyjąć, że również wpis od zażalenia uiścił on w terminie (wezwanie do uiszczenia wpisu doręczono 3 kwietnia).Postanowienie o zwrocie zażalenia na zwrot sprzeciwu podlega zatem uchyleniu, a niesłusznie zwrócone zażalenie rozpoznaniu i uwzględnieniu, skoro, jak to już wyżej wywiedziono, zwrot sprzeciwu był nieuzasadniony.Nie uiszczoną opłatę od zażalenia z dnia 18 lutego 1960 r. należy ściągnąć z urzędu.