IV CZ 79/09
PostanowienieIzba Cywilna2009-09-04
Skład orzekający: Jacek Gudowski, Krzysztof Strzelczyk, Dariusz Zawistowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo odrzucił sprzeciw od nakazu zapłaty z powodu niedołączenia odpisu akt szkodowych, mimo że wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdził niezgodność przepisu regulującego takie odrzucenie z Konstytucją?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uchylił postanowienie sądu pierwszej instancji o odrzuceniu sprzeciwu od nakazu zapłaty. Podstawą uchylenia był wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 kwietnia 2009 r. (SK 28/08), który stwierdził, że art. 4798a § 5 k.p.c. jest niezgodny z Konstytucją w zakresie, w jakim przewiduje odrzucenie sprzeciwu od nakazu zapłaty wniesionego przez przedsiębiorcę reprezentowanego przez adwokata lub radcę prawnego bez uprzedniego wezwania do uzupełnienia braków formalnych. Skoro zaskarżone postanowienie nie było prawomocne, uchylenie go w toku instancji było konieczne dla przywrócenia stanu konstytucyjności.Stan faktyczny
Pozwany ubezpieczyciel wniósł sprzeciw od nakazu zapłaty w postępowaniu gospodarczym, dołączając akta szkodowe jako dowód. Sąd Rejonowy odrzucił sprzeciw, uznając za niedopuszczalne niedołączenie odpisu akt szkodowych. Sąd pierwszej instancji uznał, że akta szkodowe nie są księgami przedsiębiorstwa i pozwany powinien był dołączyć ich odpisy. Pozwany wniósł zażalenie na to postanowienie.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie sądu pierwszej instancji.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt IV CZ 79/09 POSTANOWIENIE Dnia 4 września 2009 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Jacek Gudowski (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Krzysztof Strzelczyk SSN Dariusz Zawistowski w sprawie z powództwa K. sp.j. Jarosław W. i Krzysztof K. w T. przeciwko HDI Asekuracja Towarzystwu Ubezpieczeń S.A. w W. o zapłatę po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 września 2009 r. zażalenia pozwanego na postanowienie Sądu Rejonowego w T. z dnia 3 kwietnia 2009 r. uchyla zaskarżone postanowienie. Uzasadnienie
2 Pozwany ubezpieczyciel, reprezentowany przez radcę prawnego, w sprawie gospodarczej, do sprzeciwu od nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu upominawczym dołączył „oryginał akt szkodowych”, powołując dokumenty znajdujące się w tych aktach jako dowody w sprawie. Sąd Rejonowy w T. postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2009 r. odrzucił sprzeciw na podstawie art. 4798a § 5 k.p.c., stwierdzając brak uniemożliwiający nadanie mu biegu, polegający na niedołączeniu odpisu załącznika, czyli akt szkodowych. Sąd pierwszej instancji uznał, że akta szkodowe nie stanowią ksiąg i dokumentów przedsiębiorstwa, o których mowa w art. 249 k.p.c., a zatem pozwany był obowiązany dołączyć odpisy dokumentów składających się na te akta. Rozpoznając zażalenie pozwanego, Sąd Okręgowy przedstawił do rozstrzygnięcia zagadnienia prawne przytoczone na wstępie. Sąd Najwyższy przejął sprawę do rozpoznania i zważył, co następuje: Wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2009 r., SK 28/08 (OTK Zb.Urz. 2009, nr 4A, poz. 48) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 4798a § 5 zdanie drugie k.p.c., który był podstawą wydanego przez Sąd Rejonowy zaskarżonego postanowienia, został uznany za sprzeczny z Konstytucją w zakresie, w jakim w postępowaniu w sprawach gospodarczych przewiduje, że sąd odrzuca zawierające braki formalne zarzuty od nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym oraz sprzeciw od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym, wniesione przez przedsiębiorcę reprezentowanego przez adwokata lub radcę prawnego, bez uprzedniego wezwania do ich uzupełnienia. Wyrok ten wszedł w życie w dniu 5 maja 2009 r. (Dz.U. z 2009 r. Nr 67, poz. 571) i od tego dnia art. 4798a § 5 w opisanym zakresie utracił moc. Moc art. 4798a w pozostałym zakresie ustała z dniem 1 lipca 2009 r., po wejściu w życie ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. Nr 234, poz. 1571). Skutkiem wymienionego wyroku Trybunał Konstytucyjnego, wiążącego sądy w określonym w sentencji zakresie, jest nakaz przywrócenia stanu
3 konstytucyjności, co w tym wypadku – skoro zaskarżone postanowienie nie jest prawomocne – oznacza jego uchylenie w toku instancji. Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji (art. 386 § 4 w związku z art. 397 § 2 oraz art. 390 § 1 zdanie drugie in principio k.p.c.).
Powiązane orzeczenia
- V CO 48/09 2009-10-14Czy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją przepisu k.p.c. dotyczącego odrzucenia sprzeciwu od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym bez wezwania do uzupełnienia braków formalnych stanowi…
- III CZP 63/08 2008-07-10Czy apelacja wniesiona przez przedsiębiorcę w sprawie gospodarczej, która nie została opłacona przy wniesieniu tego pisma do sądu, powinna podlegać odrzuceniu na podstawie art. 1302 § 4 w zw. z art. 130 § 3 k.p.c. także…
- III CZP 131/07 2008-02-27Czy sąd odwoławczy, zaskarżając wyrok sądu pierwszej instancji tylko przez pozwanego, który utrzymuje w mocy nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym, jest uprawniony do uchylenia zaskarżonego wyroku i odrzucenia z…
- V CZ 45/08 2008-08-08Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego stwierdzający niezgodność przepisu rozporządzenia z Konstytucją RP może stanowić podstawę do uchylenia postanowienia o odrzuceniu apelacji, wydanego przed ogłoszeniem tego wyroku, jeśl…
- II NSNC 203/24 2025-05-14Czy nakaz zapłaty wydany w postępowaniu upominawczym, który zasądził wierzytelność z umowy o pośrednictwo finansowe z rażąco wygórowanymi odsetkami umownymi, narusza zasady demokratycznego państwa prawnego urzeczywistnia…
Powołane przepisy
art. 4798a § 5 KPCart. 249 KPCart. 4798a § 5art. 4798aart. 386 § 4art. 397 § 2art. 390 § 1§ 5§ 4§ 2§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 25.07.2026. · PDF źródłowy