IV CZ 91/15
PostanowienieIzba Cywilna2016-02-05
Skład orzekający: Maria Szulc, Kazimierz Zawada, Władysław Pawlak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy brak pisemnego pouczenia strony o możliwości wniesienia środka zaskarżenia uzasadnia przywrócenie terminu do jego wniesienia, gdy strona działała bez profesjonalnego pełnomocnika?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że art. 327 k.p.c. nie nakłada obowiązku pisemnego pouczenia strony działającej bez profesjonalnego pełnomocnika o możliwości wniesienia środka zaskarżenia. Wystarczające jest pouczenie ustne, które zostało udzielone. Brak winy w niedotrzymaniu terminu ocenia się przy uwzględnieniu miernika staranności wymaganej od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Wadliwe lub niedostateczne pouczenie może usprawiedliwiać niedotrzymanie terminu, jednakże w niniejszej sprawie nie wykazano, aby ustne pouczenie było niejasne lub niezrozumiałe.Stan faktyczny
Interwenient uboczny złożył zażalenie na wyrok sądu apelacyjnego, ale uczynił to po terminie. Wniósł o przywrócenie terminu, argumentując niezrozumieniem pouczenia o sposobie wniesienia środka zaskarżenia oraz brakiem możliwości zajęcia się sprawą przez prezesa stowarzyszenia. Sąd apelacyjny oddalił wniosek o przywrócenie terminu i odrzucił zażalenie jako spóźnione. Interwenient wniósł zażalenie na to postanowienie, podnosząc m.in. brak pisemnego pouczenia.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie interwenienta ubocznego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt IV CZ 91/15 POSTANOWIENIE Dnia 5 lutego 2016 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Maria Szulc (przewodniczący) SSN Kazimierz Zawada (sprawozdawca) SSN Władysław Pawlak w sprawie z powództwa M. K. przeciwko E. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. z udziałem interwenienta ubocznego po stronie powodowej Ekologicznego Stowarzyszenia […]o ochronę dóbr osobistych, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 5 lutego 2016 r., zażalenia interwenienta ubocznego Ekologicznego Stowarzyszenia […] na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 21 lipca 2015 r., oddala zażalenie. UZASADNIENIE
2 Sąd Apelacyjny postanowieniem z dnia 21 lipca 2015 r. oddalił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na wyrok tego sądu z dnia 17 lutego 2015 r. złożony przez interwenienta ubocznego - Ekologiczne Stowarzyszenie […] - i odrzucił jego zażalenie na ten wyrok jako spóźnione. W uzasadnieniu postanowienia wyjaśnił, że podane we wniosku okoliczności, mające uzasadnić przywrócenie terminu: niezrozumienie pouczenia o sposobie wniesienia środka zaskarżenia przez prezesa Stowarzyszenia oraz brak możliwości zajęcia się osobiście przez prezesa Stowarzyszenia sprawą po wydaniu wyroku, nie pozwalają na przyjęcie, że do przekroczenia terminu doszło bez winy interwenienta. W zażaleniu pełnomocnik interwenienta podniósł, że „pouczenie o sposobie zaskarżenia wyroku nie jest jasne i zrozumiałe dla osoby niemającej przygotowania prawniczego”. Przede wszystkim jednak zarzucił, że brak pouczenia pisemnego doprowadził do uchybienia terminowi bez winy interwenienta. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 168 § 1 k.p.c., przywrócenie terminu może nastąpić tylko wtedy, gdy strona nie dokonała czynności procesowej w terminie bez swej winy. Brak winy strony w niedotrzymaniu terminu podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności sprawy przy zastosowaniu miernika staranności takiej, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Wadliwe bądź niedostateczne pouczenie strony co do terminu i sposobu dokonania czynności procesowej może usprawiedliwiać niedotrzymanie terminu przez stronę. Należy też zgodzić się z poglądem, że pouczenie co do sposobu i terminu zaskarżenia orzeczenia udzielone przez sąd stronie działającej bez profesjonalnego pełnomocnika powinno być jasne i zrozumiałe i jednoznacznie wskazywać na czas i sposób jego dokonania. W okolicznościach sprawy nie można jednak przyjąć, że do przekroczenia terminu przez interwenienta ubocznego doszło bez jego winy. Z art. 327 k.p.c. nie wynika obowiązek pouczenia na piśmie strony działającej bez profesjonalnego pełnomocnika o możliwości wniesienia środka zaskarżenia. Wystarcza pouczenie ustne - i jak wynika z protokołu ogłoszenia
3 wyroku w dniu 17 lutego 2015 r., interwenient uboczy, reprezentowany przez prezesa Stowarzyszenia, takie pouczenie uzyskał. We wniosku, ani w zażaleniu nie wykazano, że pouczenie to było rzeczywiście niejasne, wewnętrznie sprzeczne lub z innych przyczyn niezrozumiałe. Dla stwierdzenia braku winy interwenienta ubocznego w niedotrzymaniu terminu do złożenia zażalenia nie wystarczało, że chodzi tu o zażalenie na wyrok sądu odwoławczego uchylający wyrok sądu pierwszej instancji (dopuszczalne na podstawie art. 3941 § 11 k.p.c.). Przeciwnie, skoro według wniosku, przekonanie innych członków zarządu Stowarzyszenia, że od wydanego wyroku żaden środek zaskarżenia nie przysługuje, miało wynikać z nieprzekazania im informacji o możliwości wniesienia zażalenia przez prezesa Stowarzyszenia, obecnego podczas ogłoszenia wyroku i pouczonego o warunkach jego zaskarżenia, to już sam wniosek o przywrócenie terminu potwierdzał niedbalstwo interwenienta w rozpatrywanej kwestii. Mając to na względzie, Sąd Najwyższy zażalenie oddalił (art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.). kc
Powiązane orzeczenia
- I CZ 140/17 2018-01-10Czy brak pouczenia strony o przysługujących jej środkach zaskarżenia, w sytuacji gdy strona działała bez profesjonalnego pełnomocnika, może uzasadniać przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia?
- I CZ 102/06 2006-12-01Czy brak pouczenia strony o konieczności należytego uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających wniosek o przywrócenie terminu, gdy strona działała bez zawodowego pełnomocnika, może stanowić podstawę do uwzględnienia…
- II CZ 11/13 2013-05-09Czy brak wiedzy o konieczności podejmowania czynności przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego może stanowić podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia środka zaskarżenia, jeśli strona nie dochowała należytej s…
- II CZ 65/09 2009-11-18Czy brak lub wadliwe pouczenie o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia może stanowić podstawę do przywrócenia terminu do jego wniesienia, jeśli strona uchybiła terminowi z powodu braku prawid…
- III CZ 20/14 2014-05-30Czy brak pouczenia strony działającej bez profesjonalnego pełnomocnika o sposobie zaskarżenia orzeczenia wpływa na rozpoczęcie biegu terminu do złożenia wniosku o doręczenie postanowienia z uzasadnieniem?
Powołane przepisy
art. 168 § 1 KPCart. 327 KPCart. 3941 § 11 KPCart. 39814art. 3941 § 3 KPC§ 1§ 11§ 3
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 17.07.2026. · PDF źródłowy