IV CZ 97/09
PostanowienieIzba Cywilna2009-12-17
Skład orzekający: Marek Sychowicz, Dariusz Zawistowski, Barbara Trębska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odrzucenie apelacji z powodu nieuzupełnienia braków formalnych w postaci zarzutów i ich uzasadnienia, mimo wezwania do ich usunięcia, narusza przepisy postępowania cywilnego, w tym art. 368 § 2 i 3, art. 373 oraz art. 5 k.p.c.?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, uznając, że Sąd Okręgowy prawidłowo odrzucił apelację z powodu nieusunięcia braków formalnych. Wskazano, że przepisy art. 368 § 1 pkt 2 i 3 k.p.c. wymagają przedstawienia zarzutów i ich uzasadnienia, a ich nieuzupełnienie skutkuje odrzuceniem apelacji. Sąd podkreślił, że mimo braku profesjonalnego pełnomocnika i podeszłego wieku powódki, nie zachodziła potrzeba dodatkowego pouczenia na podstawie art. 5 k.p.c., gdyż pojęcia zarzutów i ich uzasadnienia są jasne, a powódka miała możliwość wskazania wadliwości wyroku pierwszej instancji.Stan faktyczny
Powódka wniosła apelację od wyroku Sądu Rejonowego. Sąd Okręgowy odrzucił apelację, ponieważ powódka nie usunęła braków formalnych w postaci zarzutów i ich uzasadnienia, mimo wezwania. Powódka wniosła zażalenie, zarzucając naruszenie przepisów postępowania. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, uznając, że odrzucenie apelacji było zasadne.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie powódki na postanowienie o odrzuceniu apelacji. Przyznano również wynagrodzenie pełnomocnikowi z urzędu za nieopłaconą pomoc prawną.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt IV CZ 97/09 POSTANOWIENIE Dnia 17 grudnia 2009 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Marek Sychowicz (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Dariusz Zawistowski SSA Barbara Trębska w sprawie z powództwa B.P. przeciwko K.P. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 17 grudnia 2009 r., zażalenia powódki na postanowienie Sądu Okręgowego w G. z dnia 3 czerwca 2008 r., sygn. akt [...], oddala zażalenie; przyznaje adwokatowi B.Z. od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w G. kwotę 1.800 (jeden tysiąc osiemset) złotych podwyższoną o stawkę podatku od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce w postępowaniu zażaleniowym.
2 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2008 r. Sąd Okręgowy w G. odrzucił apelację wniesioną przez powódkę B.P. od wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia 18 stycznia 2008 r., albowiem powódka nie usunęła w wyznaczonym terminie braków apelacji polegających na nieprzytoczeniu zarzutów i ich uzasadnienia. W zażaleniu na wymienione postanowienie powódka zarzuciła „naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 368 § 2 i 3, art. 373 oraz art. 5 k.p.c.” i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Wskazanie w zażaleniu jako naruszonych przepisów art. 368 § 2 i 3 k.p.c. jest wynikiem pomyłki. Artykuł 368 § 2 k.p.c. dotyczy oznaczenia w apelacji wartości przedmiotu zaskarżenia, a art. 368 k.p.c. nie ma § 3. Skarżącej zapewne chodziło o art. 368 § 1 pkt 2 i 3 k.p.c. Przepisy te stanowią, że apelacja powinna zawierać zwięzłe przedstawienie zarzutów i uzasadnienie zarzutów. Wymagając, żeby wniesiona apelacja spełniała te wymagania Sąd Okręgowy wymienionych przepisów nie naruszył. Wbrew przekonaniu skarżącej Sąd Okręgowy odrzucając apelację nie naruszył także art. 373 k.p.c. Ani w piśmie zawierającym apelację (k. 297-303), ani w piśmie złożonym w wykonaniu wezwania do usunięcia braków apelacji (k. 326-330) nie zostały przytoczone zarzuty i ich uzasadnienie. W pismach tych nie można dopatrzyć się – co utrzymuje skarżąca – że zawierają zarzut dowolnej oceny dowodów, w tym zeznań powódki oraz zarzut błędnych ustaleń faktycznych. W piśmie złożonym w wykonaniu wezwania do usunięcia braków apelacji skarżąca przedstawiła jedynie własny stan faktyczny w sprawie („jak faktycznie było”). Nie można też przyjąć, że skarżąca powołała się na nowe fakty i dowody. Wprawdzie w piśmie zawierającym apelację wniosła o powołanie syna jako świadka, ale kwestia przeprowadzenia dowodu z zeznań tego świadka powstała już przed Sądem pierwszej instancji i wówczas skarżąca oświadczyła, że nie będzie
3 żądała jego przesłuchania (k. 284). Zresztą powołanie w apelacji nowych faktów i dowodów jest jej samodzielnym elementem (art. 368 § 1 pkt 4 k.p.c.), odrębnym od „zwięzłego przedstawienia zarzutów” (art. 368 § 1 pkt 2 k.p.c.) oraz „uzasadnienia zarzutów” (art. 368 § 1 pkt 3 k.p.c.) i ich nie zastępuje. W sytuacji, gdy skarżąca wezwana została przez Sąd do usunięcia braków apelacji i w wezwaniu sporządzonym na piśmie wskazano jakie braki należy usunąć oraz skutek niewykonania wezwania (odrzucenie apelacji), to mimo że działała bez adwokata lub radcy prawnego i że jest osobą w podeszłym wieku, nie zachodziła potrzeba dokonywania dodatkowego jej pouczenia stosownie do art. 5 k.p.c. Pojęcia „zarzutów” i „uzasadnienia zarzutów” są dostatecznie jasne. Przedstawienie zarzutów i ich uzasadnienia nie wymaga ani przytoczenia przepisów prawa ani żadnego wywodu prawnego. Powódka, która samodzielnie występowała w sprawie w pierwszej instancji i samodzielnie sporządziła apelację mogła podołać obowiązkowi usunięcia braków apelacji przez wskazanie, dlaczego kwestionuje prawidłowość wyroku Sądu pierwszej instancji (w czym, jej zdaniem, wyraża się wadliwość tego wyroku). Z przytoczonych względów zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Podlegało zatem oddaleniu (art. 39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.). O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce w postępowaniu zażaleniowym przez adwokata ustanowionego z urzędu Sąd Najwyższy postanowił na podstawie § 19 pkt 1 w zw. z § 13 ust. 2 pkt 2, § 6 pkt 6 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).
Powiązane orzeczenia
- III UZ 29/04 2005-01-28Czy odrzucenie apelacji z powodu nieuzupełnienia braków formalnych jest dopuszczalne, gdy braki te nie uniemożliwiają nadania apelacji prawidłowego biegu?
- I CZ 50/08 2008-07-04Czy odrzucenie apelacji przez sąd drugiej instancji bez wezwania do uzupełnienia braków formalnych było uzasadnione, jeśli apelacja została sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika i spełniała wymogi formalne?
- III CZ 5/18 2018-03-15Czy odrzucenie apelacji z powodu nieuzupełnienia braków formalnych jest zasadne, jeśli wezwanie do uzupełnienia było nieprecyzyjne, a strona działała w dobrej wierze, dążąc do usunięcia braków?
- V CZ 5/16 2016-03-02Czy wezwanie do uzupełnienia braków formalnych apelacji, które nie zawiera konkretnego terminu, ale wiąże się z terminem rozprawy, jest wystarczające do odrzucenia apelacji w przypadku niewykonania tego wezwania?
- III CZ 88/05 2005-11-10Czy apelacja, która nie spełnia wymogów formalnych określonych w art. 368 § 1 pkt 1-3 i 5 k.p.c., może zostać odrzucona bez wezwania do usunięcia braków, jeśli jej treść pozwala na ustalenie zarzutów i żądań strony?
Powołane przepisy
art. 368 § 2art. 373art. 5 KPCart. 368 KPCart. 368 § 1 pkt 2art. 373 KPCart. 368 § 1 pkt 4 KPCart. 368 § 1 pkt 2 KPCart. 368 § 1 pkt 3 KPCart. 39814art. 3941 § 3 KPC§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 22.07.2026. · PDF źródłowy