IV K 238/52

SentencjaSąd Najwyższy w Warszawie przy udziale Prokuratora Generalnej Prokuratury po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 1952 r. sprawy B. E., B. T. i J. B., oskarżonych z art. 240 k. k., z powodu rewizji nadzwyczajnej założonej przez Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu Wojewódzkiego w... z dnia 22 listopada 1952 r. sygn. akt Kr. 2582/51., na podstawie art. 394-396, 400 § 1, 383 pkt. 3, 388 § 1 k. p. k. uchyla zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego w... oraz wyrok Sądu Powiatowego w... z dnia 9 marca 1951 r. II. Kp. 45/51 i sprawę przekazuje Sądowi Powiatowemu w... do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneProkurator Generalny Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej założył rewizję nadzwyczajną od prawomocnego wyroku Sądu Wojewódzkiego w... z dnia 22 listopada 1952 r. nr Kr. 2582/51 w sprawie E. B., T. B. i J. B., oskarżonych z art. 240 k. k.Rewizja zarzuca:a. obrazę art. 65 § 1 k. p. k. której dopuścił się Sąd Wojewódzki, umarzając postępowanie z oskarżenia publicznego w związku z ustaleniem, że czyn oskarżonych kwalifikuje się jako przestępstwo ścigane z oskarżenia prywatnego, mimo że wobec wniesienia oskarżenia przez prokuratora należało uznać, że i w tym wypadku postępowanie toczy się z urzędu.b. Rewizja zarzuca ponadto, iż Sąd Wojewódzki nie uwzględnił, że poszczególni oskarżeni - jak to wynika z ustaleń Sądu Powiatowego - biorąc udział w pobiciu M. Ch. używali pałek i grabi, a zatem niebezpiecznych narzędzi w rozumieniu art. 241 k. k.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:E. B., T. B. i J. B. zostali oskarżeni przez Prokuratora Sądu Okręgowego w... o to, że dnia 24 listopada 1949 r. w... wzięli udział w pobiciu M. Ch., bijąc go żelaznymi grabiami i powodując w wyniku złamanie 11 żebra oraz rozstrój zdrowia na przeciąg czasu powyżej 20 dni.Wyrokiem z dnia 9.III.1951 r. Sąd Powiatowy w... na mocy art. 240 k. k. skazał oskarżonego E. B. na..., oskarżonych T. B. i J. B. na...Sąd Wojewódzki w... w związku z ustaleniem, że uszkodzenie ciała, jakiego doznał pokrzywdzony M. Ch., mógłby uzasadnić odpowiedzialność sprawcy z art. 237 § 1 k. k. wyrok Sądu Powiatowego uchylił i postępowanie karne z oskarżenia publicznego umorzył.2. Na tle powyżej przedstawionego stanu rzeczy zarzut opisany wyżej pod a) jest niezasadny.Złożenie przez prokuratora oskarżenia o przestępstwo ścigane z urzędu nie można uznać za objęcie przez niego oskarżenia w rozumieniu art. 65 k. p. k. na przypadek uznania czynu oskarżonych za przestępstwo podlegające ściganiu z oskarżenia prywatnego.Takiego domniemania objęcia oskarżenia nie można wywnioskować ani z treści aktu oskarżenia, ani też z przepisów kodeksu Postępowania Karnego obowiązujących w tym przedmiocie tak w czasie popełnienia przestępstwa i wydania zaskarżonego wyroku, jak też pod rządem obecnego przepisu art. 65 k. p. k.Nadanie przepisowi art. 65 k. p. k. rozumienia ustalonego ustawą z 28.IV 1952 r. Dz. U.R. P. Nr 25 poz. 170 - nie zmienia charakteru przestępstw ściganych z oskarżenia prywatnego na przestępstwo ścigane z urzędu. Przestępstwa te nadal zatrzymują ten swój charakter określony w dotyczących przepisach prawa, a tylko postępowanie toczy się z urzędu w razie objęcia oskarżenia przez prokuratora ze względu na interes publiczny i to tak długo póki prokurator nie odstąpi od oskarżenia.Wspomniany przepis wyraźnie określa sposób objęcia oskarżenia. Jest nim wniesienie i popieranie oskarżenia, bądź włączenie się prokuratora w każdym stadium postępowania do oskarżenia wniesionego przez oskarżyciela prywatnego.Z treści tego przepisu wynika jasno, iż wniesienie i popieranie oskarżenia dotyczyć musi przestępstwa z oskarżenia prywatnego, bo tylko wówczas można mówić o objęciu oskarżenia w sprawie z prywatnego oskarżenia.Odmienna wykładnia doprowadzić by musiała do zatarcia różnicy pomiędzy postępowaniem z oskarżenia publicznego a postępowaniem z oskarżenia prywatnego, mimo że ta różnica istnieje także na tle obecnego brzmienia art. 65 k. p. k. który wymaga, aby prokurator dla przejścia z oskarżenia prywatnego na publiczne wyraził swą wolę objęcia oskarżenia przez złożenie oświadczenia, iż oskarżenie to obejmuje.W sprawie niniejszej prokurator na rozprawie rewizyjnej po wydaniu opinii przez biegłego co do rodzaju uszkodzenia ciała, nie oświadczył woli objęcia oskarżenia odnośnie do przestępstwa ściganego z oskarżenia prywatnego oznajmił bowiem, iż rozstrzygniecie oskarżenia pozostawia do uznania Sądu.2. Natomiast zasadny jest zarzut, streszczony wyżej pod lit. b.Wyżej wspomniano, iż oskarżeni znajdowali się pod zarzutem, iż wzięli udział w pobiciu M. Ch., bijąc go żelaznymi grabiami i powodując w wyniku złamanie 11 żebra oraz rozstrój zdrowia na przeciąg powyżej 20 dni.W czynie tym - mieściły się znamiona dwóch przestępstw, a to przestępstwa z art. 240 k. k. oraz przestępstwa z art. 241 k. k. w zbiegu ustaw wyższego rzędu określonym w art. 36 k. k. - gdyż oskarżeni używać mieli w owym pobiciu, podczas którego pokrzywdzony miał doznać ciężkiego uszkodzenia ciała, żelaznych grabi, które zaliczyć można było do niebezpiecznych narzędzi określonych w art. 241 k. k.Wobec odpadnięcia kwalifikacji z art. 240 k. k. ze względu na opinię lekarzy stwierdzającą, iż zarządzone uszkodzenia nie posiadały cechy uszkodzenia ciężkiego, Sąd Rewizyjny winien był rozważyć zagadnienie skwalifikowania czynu oskarżonych z punktu widzenia art. 241 k. k. Pomijając te kwestię Sąd Rewizyjny przeoczył, iż wspomniane przestępstwo polega, na stwierdzonym używaniu w bójce lub w pobiciu człowieka narzędzi niebezpiecznych i że przepis art. 241 k. k. tylko przykładowo wymienia jako takie narzędzie, broń lub nóż. Orzecznictwo Sądów wyjaśniło, iż niebezpiecznym narzędziom w rozumieniu art. 241 k. k. jest każda rzecz ruchoma, która ze względu na przedmiotowe właściwości i sposób użycia nadaje się do spowodowania znacznego uszkodzenia ciała. Takim narzędziem mogą być także grabie żelazne użyte odpowiednio w bójce lub w pobiciu człowieka.Powyższe uchybienie czyni koniecznym uchylenie zaskarżonego wyroku oraz wyroku Sądu Powiatowego, który ze względu na opinię biegłego ostać się nie może, i skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd orzekający.Z tych powodów orzeczono jak w sentencji.