IV PR 128/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN S. Perestaj.Sędziowie SSN: W. Dębicka, J. Knap.Protokolant: Z. Zakrzewska.Uzasadnienie faktyczneWojewódzka Usługowa Spółdzielnia Pracy w K. wniosła o zasądzenie kwoty 142.556 zł od pozwanego Bogdana M., w tym kwoty 50.000 solidarnie także od pozwanych Zbigniewa M. i Marii B. - jako poręczycieli.W toku procesu powódka ograniczyła powództwo do kwoty 116.478 zł, z czego od poręczycieli domagała się zasądzenia kwoty 32.597 zł., a pozostałej kwoty 83.881 zł - tylko od pozwanego Bogdana M.Wyrokiem z dnia 30.XI.1979 r. Sąd Wojewódzki w K. zasądził na rzecz Wojewódzkiej Usługowej Spółdzielni Pracy w K. solidarnie od: Bogdana M., Marii B., a wyrokiem zaocznym od Zbigniewa M. kwotę 32.587 zł z 8% od dnia 28.VII.1979 r. i kwotę 2.278 zł tytułem kosztów procesu oraz od Bogdana M. na rzecz powódki kwotę 83.881 zł z 8% od dnia 28.VII.1979 r. i 4.274 zł tytułem kosztów procesu; oddalił powództwo w pozostałym zakresie.Sąd Wojewódzki ustalił, co następuje:Pozwany Bogdan M. w okresie od dnia l5.XI.1977 r. do 31.VIII.1978 r. pracował u powódki na stanowisku kierownika zakładu hydraulicznego w W., świadczącego usługi w zakresie wykonawstwa remontu i konserwacji instalacji hydraulicznych i centralnego ogrzewania, Zakład ten pozwany prowadził na zasadach zryczałtowanego rozrachunku. Obowiązki i uprawnienia stron określały postanowienia Uchwały Zarządu Centralnego Związku Spółdzielczości Pracy z dnia 7.VII.1977 r. w sprawie organizowania i prowadzenia zakładów usługowych na zryczałtowanym rozrachunku.W dniu 1.XII.1977 r. pozwany Zbigniew M. oraz pozwana Maria B. zobowiązali się do zapłaty na rzecz powódki ewentualnego odszkodowania do wysokości 50.000 zł z tytułu nierozliczenia się przez pozwanego B.M. z pobranych przez niego materiałów, narzędzi oraz maszyn - będących własnością Spółdzielni. W dniu 1.IV.1978 r. pozwana M.B. odstąpiła od umowy poręczenia.Pozwany Bogdan M. - prowadzący ww. zakład, pobrał z Oddziału w W. materiały związane z wykonywaniem przez niego usług o wartości 23.267 zł, z których się nie rozliczył i w tym zakresie uznał roszczenie. Ponadto pozwany pobrał na poczet zamówionych robót od Kazimiery S. zaliczkę w kwocie 30.000 zł oraz 40.000 zł od Juliana T. na poczet robót hydraulicznych.Robót tych pozwany nie wykonał, a zaliczek nie zwrócił zamawiającym, wobec czego powódka zwróciła wymienionym osobom sumę 70.000 zł.Z pobranych przez pozwanego B.M. narzędzi na ogólną wartość 35.408 zł, zwrócił on w dniu 13.XI.l979 r. część tych narzędzi o łącznej wartości 26.078 zł. Nie zostały nadal zwrócone narzędzia, jak: obcęgi duże o wartości 530 zł, zestaw hydrauliczny - 8.800 zł, co łącznie stanowi wartość 9.330 zł.Ponadto pozwany zalega z zapłatą ryczałtu w kwocie 15.439 zł, jaki zgodnie z zawartą umową obowiązany był wpłacać okresowo w myśl § 2 i 3 umowy. W związku z tym, zadłużenie pozwanego wobec powodowej Spółdzielni wynosi kwotę 116.478 zł (23.267 + 30.000 + 40.000 + 9.330 + 15.439) - którą ma obowiązek zwrócić na podstawie art. 124 § 1 pkt 2 i § 2 oraz art. 122 k.p., a nadto art. 471 k.c.Pozwani Zb.M. i M.B. odpowiadają solidarnie z B.M. za szkodę do wysokości 32.597 zł, obejmującą należność za pobrane przez ostatnio wymienionego materiały (23.267 zł) i niezwrócone narzędzia (9.330 zł) stosownie do art. 876 § 1 i art. 881 k.c. Ponieważ suma ta obejmuje materiały i narzędzia pobrane przez pozwanego B.M. przed dniem 1.IV.1978 r. - wobec czego pozwana M.B. ponosi także solidarną odpowiedzialność za nierozliczenie się z nich przez dłużnika głównego, mimo wypowiedzenia w dniu 1.IV.1978 r. umowy poręczenia.Z przedstawionych zatem wyżej zasad - stwierdził Sąd Wojewódzki - powództwo podlegało uwzględnieniu do kwoty 116.479 zł.W rewizji, opartej na zarzutach naruszenia prawa, szczególnie art. 876 i 881 k.c. pozwana Maria B. wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie w stosunku do niej powództwa w całości oraz zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja tylko częściowo jest uzasadniona. Z treści załączonej do akt deklaracji do weksla gwarancyjnego wynika, że pozwana Maria B. oraz Zbigniew M. zobowiązali się wobec powódki do ponoszenia odpowiedzialności materialnej do wysokości 50.000 zł za ewentualną szkodę z tytułu pobranych przez pozwanego Bogdana M. maszyn, narzędzi oraz towarów.Z ustaleń Sądu Wojewódzkiego wynika, że zobowiązanie z tytułu poręczenia wekslowego powstało na skutek nierozliczenia się dłużnika wobec Spółdzielni z przyjętych towarów w kwocie 32.597 zł, obejmującej pobrane materiały za 23,267 zł oraz narzędzia wartości 9.330 zł.Nietrafnie rewizja twierdzi, że pozwana M.B. nie jest zobowiązana z tytułu nierozliczenia się Bogdana M. z pobranych przez niego towarów w okresie przed podpisaniem poręczenia wekslowego w dniu 1.XII.1977 r. i po jego odwołaniu w dniu 1.IV.1978 r.Zobowiązanie poręczycieli, oparte na przepisach prawa wekslowego, określa deklaracja wekslowa, wyrażająca wolę stron w przedmiocie zakresu i wysokości zabezpieczenia zapłaty. Obciążenie poręczycieli wekslowych trwa do czasu rozliczenia się dłużnika i jest solidarne (art. 47 prawa wekslowego.).W rozważanej sytuacji, zabezpieczenie wierzytelności powódki zostało sprecyzowane przez określenie odpowiedzialności poręczycieli do kwoty 50.000 zł i oznaczenia, że służy zabezpieczeniu za pobrane maszyny, materiały i narzędzia w dacie poręczenia oraz w toku dalszej działalności do daty rozliczenia.W związku z tym w przedmiotowym stanie faktycznym bez znaczenia dla zakresu odpowiedzialności poręczycieli jest to, kiedy dłużnik pobrał od powódki narzędzia i materiały.Należy uznać natomiast za trafny zarzut rewizji, że z wypłaconej przez Bogdana M. w dniu 9.VI.1978 r. kwoty 28.000 zł za pobrane przez niego materiały, strona powodowa bezpodstawnie zaliczyła kwotę 8.000 zł na poczet zaległego ryczałtu. Okoliczność zaliczenia wpłaty tej na zadłużenie z tytułu ryczałtu, niezgodne z wolą stron - przyznała powódka w odpowiedzi na rewizję.Jak wyżej podano, zakres poręczenia wekslowego w rozpatrywanej sprawie obejmuje zobowiązanie za maszyny, narzędzia i materiały. Nie dotyczy natomiast zabezpieczenia zadłużenia z innego tytułu, a zatem za zaległy ryczałt.Postanowienia zawarte w treści deklaracji wekslowej stanowią istotny element woli stron i ważności poręczenia za przyszły dług, wobec czego powódka nie może dochodzić skutecznie odpowiedzialności od poręczycieli za szkodę z innego tytułu,Dlatego też uznać należało za wadliwe stanowisko Sądu Wojewódzkiego, który nie uwzględnił powyższej okoliczności przy ocenie zakresu odpowiedzialności pozwanych Marii B. i Zbigniewa M. i nie obniżył ich odpowiedzialności o kwotę 8.000 zł z tytułu zmniejszonego zadłużenia dłużnika.Dodać należy, że z uwagi na współuczestnictwo materialne poręczycieli, pomimo niewniesienia rewizji przez jednego z nich, tj. Zbigniewa M. - na podstawie art. 384 k.p.c., Sąd Najwyższy z urzędu rozpoznał sprawę także w stosunku do niego,Z tych zatem względów i na podstawie art. 390 § 1 oraz 387 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.