IV PR 129/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Stypułkowska (sprawozdawca). Sędziowie: J. Knap, E. Jachczyk.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z powództwa Stanisława M. przeciwko Hucie w K. o odszkodowanie na skutek rewizji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Krakowie z dnia 6 lutego 1975 r.,uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu w Krakowie z uwzględnieniem kosztów postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePowód domagał się zasądzenia od pozwanej Huty kwoty 452.000 zł tytułem wynagrodzenia za pracowniczy projekt wynalazczy pt. "Sposób odlewania wlewnic i osprzętu wlewniczego z modyfikowanej surówki martenowskiej", którego jest twórcą. Wynalazek ten stosuje strona pozwana, a Zjednoczenie Hutnictwa Żelaza i Stali w K. uzyskało na niego patent nr 42079. Powodowi wypłacono wynagrodzenie w kwocie 48.000 zł.Pozwana Huta zarzuciła, że wynalazek chroniony powyższym patentem stosowała tylko przez okres jednego miesiąca i wypłaciła powodowi należne wynagrodzenie w kwocie 48.000 zł. Natomiast od 1967 r. produkcja przebiega wedle patentu dodatkowego nr 47746, dotyczącego wynalazku, którego powód jest współtwórcą w 60%, oraz wedle dwóch innych patentów dotyczących wynalazków innych twórców.Sąd Wojewódzki powództwo oddalił i następująco uzasadnił swoje rozstrzygnięcie:Patent nr 47746 jest patentem dodatkowym do patentu nr 42079. Patent dodatkowy "przejmuje zastrzeżenie z patentu głównego" co do sposobu odlewania wlewnic i osprzętu wlewniczego, a ponadto rozszerza zakres możliwych modyfikatorów. W patencie głównym jako modyfikator przyjęto stal krzemową lub węglową z dodatkiem żelazo-krzemu w ilości 15% w stosunku do całkowitego ciężaru roztopionego metalu odlewniczego. W patencie dodatkowym zaproponowano inne jeszcze modyfikatory, a wśród nich glin. Na podstawie opinii biegłego prof. M.D. Sąd Wojewódzki ustalił, że proces produkcji odbywa się w pozwanej Hucie wedle zastrzeżenia 1 z patentu głównego "przeniesionego do patentu dodatkowego", oraz wedle dalszych patentów, przy czym jako modyfikator stosuje się glin.Ponieważ zastrzeżenia 1 i 2 w patentach głównym i dodatkowym nie mogły mieć samodzielnego bytu, powód zaś był twórcą metody odlewania wlewnic z modyfikowanej surówki, bez której te metody niemożliwe było zastosowanie glinu, "musiano go uznać za współtwórcę patentu dodatkowego aż w 60%". Produkcja w postaci odlewania wlewnic i osprzętu wlewniczego z modyfikowanej surówki martenowskiej przebiega w pozwanej Hucie wedle patentu dodatkowego. Na efekty tej produkcji jednak złożył się "nie tylko sposób odlewania wlewnic opracowany wyłącznie przez powoda, ale także i modyfikator w postaci glinu, a nade wszystko zespół urządzeń technicznych, w których można wynalazek realizować". Z tytułu stosowania patentu dodatkowego powód otrzymał już należne mu wynagrodzenie w kwocie 300.000 zł, toteż dalsze jego żądanie zmierza do osiągnięcia "podwójnego wynagrodzenia za ten sam wynalazek". Jest bowiem niesporne, iż pozwana Huta stosowała modyfikator wedle patentu głównego tylko przez jeden miesiąc i wypłaciła powodowi z tego tytułu kwotę 48.000 zł.Powód w rewizji wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Z istoty patentu dodatkowego wynika, że podstawę do ustalenia wysokości wynagrodzenia za ten patent mogą stanowić także efekty uzyskane ze stosowania wynalazku będącego przedmiotem patentu głównego, bez którego to wynalazku nie mogłyby być stosowane "ulepszenia lub uzupełnienia" chronione patentem dodatkowym (art. 17 ustawy o wynalazczości - Dz. U. z 1972 r. Nr 43, poz. 272; art. 20 prawa wynalazczego - Dz. U. z 1962 r. Nr 33, poz. 156).Roszczenie o wynagrodzenie z tytułu tych efektów jest roszczeniem o wynagrodzenie za stosowanie patentu dodatkowego; można go dochodzić przed sądem dopiero po wyczerpaniu postępowania administracyjnego w przedmiocie wynagrodzenia za ten patent (art. 105 ustawy o wynalazczości).W myśl bowiem cytowanego przepisu art. 17 ustawy o wynalazczości, uprawniony z patentu głównego może uzyskać patent dodatkowy tylko na "ulepszenia lub uzupełnienia" wynalazku stanowiącego przedmiot patentu głównego, przy czym ulepszenia te i uzupełnienia, jakkolwiek mają cechy wynalazku, nie mogą być stosowane samodzielnie.Powód sformułował swoje żądanie w ten sposób, iż domagał się za okres stosowania patentu dodatkowego także wynagrodzenia za stosowanie patentu głównego w przedmiocie "sposobu odlewania wlewnic i osprzętu wlewniczego z modyfikowanej surówki martenowskiej". Twierdził więc, że jednocześnie stosowane były dwa patenty oraz że otrzymał wynagrodzenie tylko z tytułu patentu dodatkowego w zakresie modyfikatora przewidzianego tym patentem.W świetle jednak wyżej przytoczonych założeń należy uznać, iż istota żądania powoda polegała na domaganiu się wynagrodzenia z tytułu całokształtu efektów uzyskanych z zastosowania patentu dodatkowego, łącznie z efektami związanymi ze sposobem odlewania, będącym przedmiotem patentu głównego, bez którego to sposobu nie mogły być stosowane modyfikatory chronione patentem dodatkowym. Z opinii prof. D. bowiem wynika, że produkcja w pozwanej Hucie od 1967 r. do chwili obecnej przebiega wedle zastrzeżenia 1 patentu głównego (dotyczącego sposobu) i wedle zastrzeżenia 2 patentu dodatkowego (dotyczącego modyfikatorów). Sąd Wojewódzki natomiast - bez wyjaśnienia, czy wyczerpany został tryb postępowania administracyjnego w przedmiocie wynagrodzenia za patent dodatkowy oraz na jakich zasadach oparte zostało wyliczenie wypłaconego powodowi za ten patent wynagrodzenia - uznał, iż za ten patent powód "otrzymał pełne należne mu wynagrodzenie".Sprawa więc nie została wyjaśniona do stanowczego rozstrzygnięcia, co powoduje uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie jej do ponownego rozpoznania w myśl przytoczonych wyżej wskazań (art. 388 § 1 i art. 389 k.p.c.).