IV PR 9/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Rejman. Sędziowie SN: E. Brzeziński (sprawozdawca), W. Dębicka.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy z powództwa Spółdzielni Kółek Rolniczych w M. przeciwko S. I. o odszkodowanie na skutek rewizji powołanej Spółdzielni od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 26 października 1977 r.uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePrawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Goleniowie z dnia 29.VI.1977 r. S.L. został skazany za przestępstwo przewidziane w art. 218 § 1 k.k., polegające na tym, że w okresie od 30.X.1974 r. do 16.VIII.1975 r., pełniąc funkcję magazyniera Spółdzielni Kółek Rolniczych w M., nie dopełnił obowiązku właściwego nadzoru, ochrony oraz gospodarowania mieniem społecznym w ten sposób, że nie prowadził właściwej dokumentacji i ewidencji materiałów przychodowych i rozchodowych, do czego był zobowiązany, przez co spowodował istotny brak magazynowy części zamiennych wartości 145.211,15 zł na szkodę tej Spółdzielni.W pozwie wniesionym do Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 30.I.1977 r. Spółdzielnia Kółek Rolniczych w M. domagała się zasądzenia od pozwanego kwoty 125.274,75 zł tytułem odszkodowania w związku z powyższym niedoborem. Pozew ten został w dniu 31.I.1977 r. zwrócony Spółdzielni zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych ze względu na niezachowanie terminu do uiszczenia wpisu. Wpis od pozwu został wpłacony 7.II.1977 r. Powołując się na tę wpłatę, Spółdzielnia w dniu 18.II.1977 r. ponownie przesłała Sądowi Wojewódzkiemu zwrócony jej pozew.Sąd Wojewódzki wyrokiem z dnia 26.X.1977 r. powództwo oddalił z powołaniem się na upływ rocznego termin przedawnienia z art. 291 § 2 k.p. Według ustaleń Sądu Wojewódzkiego strona powodowa powzięła wiadomość o wyrządzeniu przez pozwanego spornej szkody najpóźniej w styczniu 1976 r. w wyniku rozliczenia remanentu przeprowadzonego jeszcze w sierpniu 1975 r. Pozew należy uważać za wniesiony 18.II.1977 r. Jego wcześniejsze wniesienie nie wywołało skutków prawnych.W rewizji powodowa Spółdzielnia domagała się uchylenia powyższego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie uwzględnienia powództwa bezpośrednio. Strona skarżąca zarzuca, że Sąd Wojewódzki nie wziął pod uwagę tego, że uchybienie terminu przewidzianego w art. 291 § 2 k.p. było niewielkie i spowodowane zostało wyjątkowymi okolicznościami, ponieważ bank nie przekazał we właściwym czasie wpisu od pozwu, stosując nadzwyczajne rygory. Nie zostało ponadto przez Sąd Wojewódzki wyjaśnione, w jakiej konkretnie dacie zostało dokonane ostatnie wyliczenie niedoboru i rozpoczął się bieg roczny termin przedawnienia oraz czy w działaniu pozwanego nie ma znamion umyślności, zwłaszcza, że Sąd Wojewódzki nie rozważył i nie ocenił materiału zebranego w sprawie karnej.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizji nie można odmówić słuszności. Należy się bowiem zgodzić zarówno z zarzutem, że Sąd Wojewódzki nie rozważył, czy w występującym w niniejszej sprawie stanie faktycznym nie zachodzą okoliczności usprawiedliwiające nieuwzględnienie wpływu przedawnienia w rozumieniu przepisu art. 292 § 2 k.p., jak i z zarzutem, że Sąd Wojewódzki nie wyjaśnił - uwzględniając materiał dowodowy zebrany w sprawie karnej - czy w działaniu pozwanego nie ma znamion umyślności w rozumieniu art. 122 k.p., co ze względu na przepis art. 291 § 3 k.p. wyłączałoby przedawnienie roczne, o jakim mowa w art. 291 § 2 k.p.Gdyby okazało się, że kilkudniowe lub kilkunastodniowe opóźnienie w przekazaniu wpisu od pierwotnego pozwu rzeczywiście nastąpiło, jak twierdzi strona powodowa, na skutek zdarzeń wyjątkowo trudnych do przewidzenia przez Spółdzielnię i że rzeczywiście strona powodowa powzięła wiadomość o wyrządzeniu jej przez pozwanego szkody dopiero w styczniu 1976 r., okoliczność ta mogłaby usprawiedliwić postępowanie w myśl art. 292 § 2 k.p.W punkcie VIII uchwały pełnego składu Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 29.XII.1975 r. V PZP 13/75 zawierającej wytyczne wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w przedmiocie materialnej odpowiedzialności pracowników (OSNCP 1976 r., z. 2, poz. 19) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że umyślne wyrządzenie szkody w rozumieniu art. 122 k.p. zachodzi m.in. wówczas, gdy pracownik objął następstwa swego czynu zamiarem ewentualnym. Przestępstwo z art. 218 § 1 k.k., za które został skazany pozwany, jest przestępstwem umyślnym, jeśli chodzi o samo działanie pracownika, polegające na naruszeniu jego obowiązków. W zależności natomiast od konkretnej sytuacji faktycznej może zawierać znamiona umyślnego bądź nieumyślnego działania pracownika w zakresie skutków, jakie działanie to przynosi, a więc w zakresie szkody zakładu pracy. Jeżeli sąd karny nie wypowiedział się w tej kwestii w wyroku skazującym, ustalić to musi samodzielnie sąd cywilny przy rozważaniach dotyczących zagadnienia, czy w grę wchodzi odpowiedzialność pracownika, przewidziana w art. 122 k.p., w związku z którą, jak już zostało wyżej powiedziane, wyłączone jest działanie przepisu art. 291 § 2 k.p., czy odpowiedzialność przewidziana w art. 114, 119 lub 124 k.p., której przepis ten dotyczy.Oddalenie powództwa bez wyjaśnienia powyższych okoliczności należy uznać za przedwczesne. W konsekwencji zaskarżony wyrok wymagał uchylenia z mocy art. 388 k.p.c., a sprawa przekazania Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.