ŁC 584/50

SentencjaSąd Najwyższy na posiedzeniu w dniu 15 czerwca 1950 r. na sesji wyjazdowej w Łodzi w sprawie z powództwa Edwarda I. przeciwko Antoniemu R. o eksmisję z gruntu po rozpoznaniu skargi kasacyjnej powoda na wyrok Sądu Apelacyjnego w W. z dnia 29 września 1949 r. CA. 502/49 skargę kasacyjną oddalił.Uzasadnienie faktyczneEdward I. żądał wyrugowania Antoniego R. z placu i budynków przy ul. (..) w Z., z części działki zw. "W łąkach", z zachodniej części działki zw. "Łąka obok elektrowni" i z części działki "Pniaki"; pierwsze trzy stanowią część nieruchomości oznaczonej Nr hip. (...). Powód twierdził, że aktem z dnia 30 sierpnia 1946 r. jego matka Marianna I. darowała mu w 1/5 niepodzielnej części, odziedziczonej przez nią po Janie C., nieruchomość Nr hip. (...), prócz dwóch wydzielonych z niej działek, oraz działkę "Pniaki" o obszarze 2 ha 9725 m kw., pochodzącą z majątku Poręba Mrzygłodzka; równocześnie matka obciążyła powoda spłatami na rzecz innych jej dzieci, w tej liczbie spłatą 15.000 zł na rzecz pozwanego. Część podarowanych powodowi nieruchomości znajduje się w posiadaniu pozwanego bez tytułu prawnego; ponadto, pozwany samowolnie rozebrał część domu o 6 izbach pozostawiając tylko 2, a władze budowlane nakazują powodowi rozbiórkę całego budynku, czego on nie może wykonać, gdyż budynek jest zajęty przez pozwanego.Pozwany twierdził, że nabył przez zasiedzenie prawo własności do spornej nieruchomości i że 9 innych spadkobierców Jana C., współwłaścicieli nieruchomości, nie zgadza się na jego eksmisję.Sąd Okręgowy oddalił powództwo, a Sąd Apelacyjny w W. wyrokiem z dnia 29 września 1949 r. zatwierdził wyrok I instancji. W swym uzasadnieniu Sąd Apelacyjny przytoczył, że część współwłaścicieli nieruchomości zajętej przez pozwanego (Jan, Zygmunt i Stanisław C., D., W., G. i Stanisława C.) nie zgadza się na jego wyrugowanie i na zarząd współwłasnością przez powoda. W ten sposób ci współwłaściciele wyrażają swoją wolę, aby pozwany pozostał na nieruchomości; dzierży on ją zatem, wykonując ich prawo współwłasności, używania i korzystania; nie jest pozwany osobą trzecią, posiadającą nieruchomość bez tytułu prawnego, a powództwo do czasu przeprowadzenia działu jest przedwczesne. Groźba zawalenia się budynku może uzasadniać tylko eksmisję w trybie administracyjnym.W skardze kasacyjnej Edward I. domaga się uchylenia powyższego wyroku z uwzględnieniem kosztów procesu, zarzucając Sądowi Apelacyjnemu naruszenie art. 28, 83, 89 i 90 prawa rzeczowego:1) przez oddalenie roszczeń, chociaż współwłaściciel nieruchomości może żądać usunięcia z niej osoby trzeciej, działając na korzyść innych współwłaścicieli i bez potrzeby uprzedniego działu nieruchomości;2) przez mylne uznanie, że współwłaściciele, nie będący posiadaczami nieruchomości, mogą wykonywać posiadanie przez inną osobę i mogą sprzeciwić się jej wyrugowaniu, chociaż nie mają większości udziałów.Z mocy art. 89 prawa rzeczowego, każdy współwłaściciel może wykonywać czynności, zmierzające do zachowania wspólnego prawa wszystkich współwłaścicieli, a więc - jak słusznie twierdzi skarżący - każdy współwłaściciel, bez uprzedniego wyjednywania działu wspólnej nieruchomości i działając w ten sposób na korzyść innych współwłaścicieli, może żądać wyrugowania ze wspólnej nieruchomości osoby trzeciej, jeśli inni współwłaściciele pozostają bezczynni i nie ingerują w kwestii wykonania czynności, zmierzającej do zachowania ich wspólnego prawa. Gdy jednak co do dokonania danej czynności zachodzi różnica zdań między współwłaścicielami, wówczas zgodnie z ogólną zasadą, wyrażoną w § 2 art. 83 prawa rzeczowego, decyduje większość współwłaścicieli lub ewentualnie sąd, gdyż przepis art. 89 prawa rzeczowego stanowi wyjątek od tej ogólnej zasady. W niniejszej sprawie Sąd Apelacyjny ustala, że Antoni R. włada częścią wspólnej nieruchomości za zgodą siedmiu jej współwłaścicieli, którzy sprzeciwiają się jego wyrugowaniu. Skarżący wprawdzie zarzuca, że ci współwłaściciele nigdy nie byli w posiadaniu nieruchomości, ale okoliczność ta nie wywiera wpływu na ich prawo zarządu wspólną własnością (art. 83 § 1 i 2 prawa rzeczowego), które nie jest uzależnione od wykonywania prawa współposiadania rzeczy wspólnej, a tym bardziej od wyłącznego jej posiadania. Skarżący twierdzi też, że R. nie udowodnił, aby współwłaściciele, którzy sprzeciwiają się wyrugowaniu, posiadali większość udziałów we współwłasności, lecz fakt, że posiadają oni tylko mniejszość udziałów winien był udowodnić skarżący wobec przepisu art. 81 prawa rzeczowego.Z powyższego wynika, że chociaż niektóre z zarzutów skarżącego są słuszne, nie mogą one powodować uchylenia zaskarżonego wyroku, gdyż znajduje on dostateczne uzasadnienie w tym, że skarżący mógłby, jako współwłaściciel nieruchomości, żądać wyrugowania z niej osoby trzeciej w razie milczenia innych współwłaścicieli, ale nie wówczas, gdy oni temu się sprzeciwiają.Skarga kasacyjna z powyższych względów ulega oddaleniu.