Rw 145/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk H. Kmieciak. Sędziowie SN: płk J. Gawrysiak (sprawozdawca), płk J. Górski.Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk J. Rulewski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 17 maja 1977 r. na rozprawie sprawy Andrzeja Ł., nieprawomocnie skazanego za przestępstwa określone w: 1) art. 211 w związku z art. 58 k.k. na karę 3 lat pozbawienia wolności i 3.000 zł grzywny, 2) art. 156 § 1 i 2 k.k. na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności, 3) art. 182 § 1 w związku z art. 58 k.k. na karę 1 roku pozbawienia wolności - łącznie na karę 4 lat pozbawienia wolności i 3.000 zł grzywny, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 12 kwietnia 1977 r.,częściowo uwzględniając rewizję obrońcy i z urzędu, zmienił zaskarżony wyrok przez:a) uznanie oskarżonego za winnego tego, że w styczniu 1977 r. - działaniem o charakterze ciągłym - używał groźby bezprawnej naruszenia w przyszłości nietykalności cielesnej w celu zmuszenia Bolesława K., Jerzego Ch., Stanisława J., Jana S. i Józefa B. do określonego zachowania, a w szczególności do wykonywania ćwiczeń fizycznych, kupowania mu artykułów spożywczych oraz wręczania drobnych kwot pieniężnych,b) wymierzenie oskarżonemu na podstawie art. 167 § 1 i art. 36 § 2 i 3 k.k. kary 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz 3.000 zł grzywny,c) poprawienie kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego wymienionego wyżej w pkt 2 z art. 156 § 1 i 2 na art. 156 § 2 k.k.,d) złagodzenie wymierzonej oskarżonemu kary łącznej do 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności i 3.000 zł grzywny - i z tymi zmianami wyrok ten utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczne(...) Obrońca w rewizji zarzuca błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, obrazę przepisów prawa materialnego oraz wymierzenie rażąco niewspółmiernej kary i domaga się zmiany zaskarżonego wyroku przez uniewinnienie oskarżonego od zarzutu popełnienia przestępstwa określonego w art. 211 w związku z art. 58 k.k. oraz przez złagodzenie wymierzonych oskarżonemu kar za przestępstwa przewidziane w art. 156 § 1 i 2 i art. 182 § 1 w związku z art. 58 k.k. oraz kary łącznej.Na rozprawie przed Sądem Najwyższym obrońca poparł rewizję, wnosząc jednocześnie o ewentualne poprawienie kwalifikacji prawnej przypisanego oskarżonemu czynu z art. 211 w związku z art. 58 k.k. na art. 167 § 1 w związku z art. 58 k.k. oraz przez złagodzenie wymierzonych oskarżonemu kar za poszczególne przestępstwa i kary łącznej, natomiast przedstawiciel Naczelnej Prokuratury Wojskowej wniósł o utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:(...) W rewizji obrońca zasadnie zarzuca, że sąd pierwszej instancji błędnie ustalił, iż oskarżony groźbą zamachu na życie lub zdrowie, a w szczególności groźbą pobicia w przyszłości, zmuszał Bogusława K., Jerzego Ch., Stanisława J., Jana S. i Józefa B. do wręczania mu pieniędzy i zakupu artykułów spożywczych.W sprawie niniejszej nie ulega wątpliwości to, że oskarżony nie był ani przełożonym pokrzywdzonych, ani też starszym od nich w stopniu wojskowym, był on natomiast tylko żołnierzem wcześniej powołanym od nich do pełnienia służby wojskowej (...). Faktem jest, że pokrzywdzeni obawiali się gróźb oskarżonego, który wykorzystując to zmuszał ich do wykonywania ćwiczeń, czyli "pompek" i "przysiadów", i dlatego też kupowali mu różnego rodzaju artykuły spożywcze lub wręczali mu drobne kwoty pieniężne, wydatkując w sumie na te cele w styczniu 1977 r. około 270 zł.W związku z powyższym należy jednak stwierdzić, iż zarówno z wyjaśnień oskarżonego, jak i zeznań pokrzywdzonych wynika, iż groźby oskarżonego, że pobije ich w przyszłości, oznaczały tylko i wyłącznie to, iż jeżeli nie spełnią jego żądań, to będzie on w dalszym ciągu naruszał ich nietykalność cielesną przez stosowanie "parolek" i "pułapów", co sąd pierwszej instancji pominął w swych rozważaniach. W konsekwencji sąd błędnie ustalił, że groźby oskarżonego "traktowane były jako groźby pobicia", przy czym pokrzywdzeni uważali, że "niezrealizowanie żądań oskarżonego spowoduje bicie ich bardziej intensywne, co wykraczałoby poza naruszenie nietykalności cielesnej". Do poczynienia tego rodzaju ustaleń brak w niniejszej sprawie jakichkolwiek dowodów, w szczególności ustalenia te nie znajdują uzasadnienia nie tylko w wyjaśnieniach oskarżonego, ale także w zeznaniach pokrzywdzonych (...). Brak natomiast podstaw do przyjęcia, by groźby oskarżonego oznaczały możliwość spowodowania u pokrzywdzonych co najmniej lekkiego uszkodzenia ciała w myśl art. 156 § 2 k.k., co trafnie podnosi obrońca w rewizji.Obrońca zasadnie również zarzuca w rewizji, że sąd pierwszej intancji dopuścił się obrazy przepisów prawa materialnego przez to, iż opisane wyżej działanie oskarżonego zakwalifikował jako przestępstwo określone w art. 211 w związku z art. 58 k.k. Oskarżony bowiem ani nie dokonywał gwałtownego zamachu na mienie pokrzywdzonych, ani też nie użył groźby zamachu na ich życie i zdrowie. Pojęcie groźby zamachu na życie i zdrowie w myśl art. 211 k.k. oznacza, że sprawca grozi innej osobie zabójstwem lub uszkodzeniem ciała, nie wystarcza natomiast - jak w konkretnym wypadku - groźba naruszenia nietykalności cielesnej (...).