Rw 1546/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk A. Porzecki. Sędziowie: ppłk E. Olczak (sprawozdawca), ppłk S. Mendyka. Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk S. Marzyński.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 6 kwietnia 1971 r. na rozprawie sprawy Mirosława P., skazanego nieprawomocnie na podstawie art. 311 § 2 k.k. - przy zastosowaniu art. 296 § 2 k.k. - na karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz degradację, z powodu rewizji wniesionych przez obrońcę oskarżonego od wyroku Sądu Warszawskiego Okręgu Wojskowego w Warszawie z dnia 1 grudnia 1970 r., orzekł:w związku z rewizjami oskarżonego i jego obrońcy zaskarżony wyrok uchylić i sprawę przekazać Sądowi Warszawskiego Okręgu Wojskowego w Warszawie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneProkurator Wojskowy oskarżył Mirosława P. o to, że w dniu 10 października 1970 r. około godziny 22.15 w N. dopuścił się czynnej napaści na starszego stopniem - w związku z pełnieniem przez niego obowiązków służbowych - dowódcę patrolu WSW Telesfora Z., a więc czynu o charakterze chuligańskim, popełnionego w ten sposób, że podczas legitymowania go uderzył tegoż dowódcę patrolu jeden raz pięścią w twarz, tj. o przestępstwo z art. 311 § 1 i 2 k.k. w związku z art. 316 k.k. i art. 59 § 1 k.k.Sąd I instancji uznał oskarżonego za winnego dopuszczenia się przezeń zarzuconego mu w akcie oskarżenia czynu, ale nie przyjął, że czyn ten posiadał charakter chuligański, i skazał oskarżonego na podstawie art. 311 § 2 k.k. przy zastosowaniu art. 296 § 2 k.k. na karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz degradację.Ustalenia te i winę oskarżonego co do popełnienia przezeń przestępstwa z art. 311 § 2 k.k. Sąd I instancji oparł na zeznaniach świadków: Telesfora Z., Adama K., Henryka K. i Lucjana C., którzy w zeznaniach swych jednoznacznie obciążyli oskarżonego twierdząc, że podczas legitymowania go przez dowódcę patrolu WSW Telesfora Z. uderzył bez powodu tegoż kaprala ręką w twarz i usiłował zbiec, a będąc następnie ujęty stawiał patrolowi opór, w następstwie czego patrol ten użył wobec niego pałek gumowych.Oskarżony Mirosław P. nie przyznał się przed Sądem do stawianego mu zarzutu, a w szczególności zaprzeczył temu, jakoby miał uderzyć pierwszy w twarz Telesfora Z. Twierdził przy tym, że bezpodstawnie został pobity pałkami przez członków patrolu WSW, a nawet podawał w wątpliwość fakt, czy w ogóle uderzył Telesfora Z., chociaż w toku postępowania przygotowawczego nie wyłączał takiej możliwości, ale nie był pewny tego z powodu stanu nietrzeźwości.Sąd Najwyższy, rozpoznając sprawę oskarżonego w związku z rewizją obrońcy, postanowieniem z dnia 19 stycznia 1971 r. odroczył na mocy art. 402 § 3 i 343 k.p.k. rozprawę i zlecił Sądowi Warszawskiego Okręgu Wojskowego w Warszawie przesłuchanie zgłoszonych w rewizji obrońcy świadków Henryka B., Wojciecha F., Bogdana B. i Zbigniewa B., którzy byli świadkami incydentu wynikłego między oskarżonym a patrolem WSW a na rozprawie sądowej w charakterze świadków nie byli przesłuchani.Wymienieni świadkowie obrony oskarżonego zostali przesłuchani przez asesora Sądu WOW, ale bez skonfrontowania ich ze świadkami oskarżenia, mimo że w zeznaniach swych dostarczyli dowodów wręcz przeciwnych tym, które dotychczas w sprawie zebrano. Mianowicie świadkowie ci zeznali, że obserwowali gorszące zajście między patrolem WSW a oskarżonym, ale nie widzieli faktu uderzenia dowódcy patrolu przez oskarżonego Mirosława P. Ponadto świadkowie ci stwierdzili, że to któryś z członków patrolu ciosem w okolicę twarzy lub piersi powalił na ziemię oskarżonego Mirosława P., którego następnie członkowie tego patrolu dotkliwie bili pałkami gumowymi, a następnie zabrali - "powlekli" ze sobą, oraz że faktu usiłowania ucieczki ani oporu ze strony oskarżonego w ogóle nie było.W takim stanie dowodowym Sąd Warszawskiego Okręgu Wojskowego w Warszawie nadesłał sprawę oskarżonego do rozpoznania Sądowi Najwyższemu.Uzasadnienie prawnePo wysłuchaniu przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, wnoszącego o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy oskarżonego Sądowi Warszawskiego Okręgu Wojskowego w Warszawie do ponownego rozpoznania, a nadto po wysłuchaniu obrońcy domagającego się uniewinnienia oskarżonego od przypisanego mu przestępstwa, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:W obecnym stadium procesu w sprawie oskarżonego Mirosława P. występują dwie grupy świadków (oskarżenia i obrony), których zeznania dostarczają diametralnie różnych i sprzecznych ze sobą dowodów.Sąd I instancji, wydając wyrok w sprawie oskarżonego, zetknął się tylko ze świadkami oskarżenia, a możliwości zetknięcia się ze świadkami obrony i skonfrontowania ich ze świadkami oskarżenia w ogóle był pozbawiony, gdyż dowodu z zeznań świadków obrony w postępowaniu przygotowawczym nie przeprowadzono, mimo że świadek Zbigniew B., będąc słuchany w dochodzeniu, o istnieniu takich dowodów organom dochodźczym sygnalizował. Tak więc w sprawie oskarżonego doszło - wprawdzie nie z winy Sądu wyrokującego - do wydania wyroku z oczywistym ograniczeniem istotnej zasady procesowej bezpośredniości.Sąd I instancji w omawianej sprawie wykonał zlecone mu przez Sąd Najwyższy z mocy art. 402 § 3 i art. 343 k.p.k. czynności, w związku z czym Sąd Najwyższy w myśl art. 386 § 1 k.p.k. jest uprawniony do wydania merytorycznego orzeczenia w tej sprawie. Jednakże z tego uprawnienia Sąd Najwyższy nie korzysta, gdyż dochodzi do przekonania, że przy skorzystaniu z tego uprawnienia związane z nim ograniczenie zasady bezpośredniości przybrałoby rozmiary równające się całkowitemu przekreśleniu tej istotnej zasady procesowej ze szkodą dla prawidłowego wymiaru sprawiedliwości.W związku z powyższym Sąd Najwyższy zajął stanowisko, że oskarżonemu trzeba ponownie dać możność obrony przed Sądem I instancji, Sądowi zaś temu, ponownie rozpoznającemu sprawę, dać z kolei możność bezpośredniego przesłuchania wszystkich występujących w sprawie świadków i dokonania konfrontacji ich ze sobą oraz możność odniesienia przez ten Sąd bezpośrednich wrażeń pochodzących z tego przesłuchania i konfrontacji, które mogą się w sposób istotny przyczynić do prawidłowej oceny zeznań i wyjaśnień złożonych w tej sprawie przez świadków i oskarżonego i doprowadzić do ustalenia prawdy obiektywnej w procesie, a co się z tym wiąże - do wydania sprawiedliwego wyroku w sprawie.Z powyższych względów Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę oskarżonego Mirosława P. do ponownego rozpoznania Sądowi Warszawskiego Okręgu Wojskowego w Warszawie.