Rw 251/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk A. Porzecki. Sędziowie: płk dr W. Sieracki, ppłk J. Jeż (del. Sądu Wojsk.) (sprawozdawca).Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk M. Nowak.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 15 maja 1974 r. na rozprawie sprawy skazanych nieprawomocnie:1) Mieczysława K. za przestępstwa określone w: a) art. 329 § 2, art. 325 § 1 i 2 i art. 199 § 1 k.k. na karę 3 lat pozbawienia wolności, degradację i 2.000 zł grzywny, b) art. 286 k.k. na karę 1 roku pozbawienia wolności i łącznie na karę 3 lat pozbawienia wolności, degradację i 2.000 grzywny;2) Jerzego J. za przestępstwa określone w: art. 329 § 2 i art. 199 § 1 k.k. na karę 2 lat pozbawienia wolności, degradację i 1.000 zł grzywny, b) art. 286 k.k. na karę 1 roku pozbawienia wolności i łącznie na karę 2 lat pozbawienia wolności, degradację i 1.000 zł grzywny,z powodu rewizji wniesionych przez obrońców obydwóch oskarżonych od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 12 kwietnia 1974 r.nie uwzględnił rewizji obrońców i zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczne(...) Prawidłowa kwalifikacja prawna czynów wszystkich oskarżonych zależy od rozstrzygnięcia, czy i jaką broń stanowiły pistolety sygnałowe, których zaboru dopuścili się oskarżeni. Obowiązujący kodeks karny nie definiuje pojęcia broni wojskowej i w ogóle broni palnej. Pewne uściślenie tego ostatniego pojęcia jednak zawarte jest w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o broni, amunicji i materiałach wybuchowych (Dz. U. Nr 6, poz. 43), który stanowi, że przez broń należy rozumieć: "broń palną krótką lub broń myśliwską i sportową". Uzupełnieniem powyższego stwierdzenia jest rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 19 października 1961 r. w sprawie określenia organów Milicji Obywatelskiej właściwych do wydawania pozwolenia na broń, ustalania wzorów pozwolenia oraz określenia istotnych części broni i amunicji (Dz. U. Nr 52, poz. 286), określające w § 2 ust. 1, że istotnymi częściami broni są jej części będące podstawą montażową oraz części i zespoły umożliwiające danie strzału, a mianowicie lufa, zamek i komora zamkowa.W związku z tym, że kroniki kryminalne notują jednak zastosowanie do celów przestępnych różnego rodzaju broni, w tym także tzw. broni samodziałowej oraz broni typu specjalnego, jaką jest pistolet sygnałowy (alarmowy), w doktrynie opracowano powszechnie przyjmowaną definicję broni palnej, określającą, że broń palna jest to przyrząd, w którym sprężone gazy powstałe podczas spalania się materiału miotającego wyrzucają pocisk z lufy lub urządzenia ją zastępującego.W tak przedstawionym zakresie pojęcia broni palnej całkowicie mieści się konstrukcja pistoletu sygnałowego, który chociaż nie jest bezpośrednio przeznaczony do rażącego działania, to jednak oparty został o budowę oraz zasady działania broni palnej i zawiera wszelkie jej niezbędne części, jak: lufę z komorą nabojową, szkielet z tylcem regulującym nabój osadzony w lufie oraz urządzenie uderzeniowo-spustowe.Z tych względów dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego zajmuje stanowisko, że pistolet sygnałowy (rakietnica) jest bronią palną i może być wykorzystany do zabijania ludzi i zwierząt na odległość 10 m, a do zapalania łatwopalnych materiałów i obiektów - na odległość 100 m. Ze względu na możliwość zmiany ładunku w łuskach tekturowych używanych do rakietnic istnieje też możliwość strzelania z rakietnic amunicją myśliwską (vide wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 1962 r. - I K 914/60, OSNKW 1963, z. 2, poz. 34).Tak więc w kwestii uznania za broń palną decydujące znaczenie mają nie właściwości funkcjonalne broni, lecz jej właściwości konstrukcyjne, które sprawiają, że jest ona groźna dla zdrowia i życia ludzkiego. Do powyższego należy jeszcze dodać, że zgodnie z oddzielnymi przepisami pistolety sygnałowe są indywidualnie oznaczone rokiem, serią i bieżącym numerem produkcji, nie są ogólnie dostępne, lecz przeznaczone dla określonych użytkowników, którzy zobowiązani są prowadzić ich ścisłą ewidencję. Nie może zatem być żadnych wątpliwości, że stanowią one broń palną w rozumieniu art. 286 k.k.Co do drugiego z kolei zagadnienia, czy pistolety sygnałowe mieszczą się w pojęciu broni wojskowej, należy wskazać, że stosowanie do art. 22 ust. 2 uprzednio cytowanej ustawy o broni, amunicji i materiałach wybuchowych za broń palną typu wojskowego uważa się broń nadającą się do używania przez wojsko do celów służbowych. Chodzi więc o taką broń, w którą wyposażone jest wojsko i która aktualnie służy lub w przyszłości ma służyć do realizacji celów i zadań postawionych przed siłami zbrojnymi. Co do pistoletu sygnałowego - to istotnie znaczenie ma treść aktualnie obowiązującej w Ministerstwie Obrony Narodowej, zatwierdzonej i wprowadzonej do użytku zarządzeniem Szefa Departamentu Uzbrojenia nr 16/Uzbr. z dnia 20 października 1957 r., instrukcji uzbrojenia - sygn. Uzbr. 88/58, która zawiera opis i utrzymanie pistoletu sygnałowego kal. 26 mm, wz. 1944. Instrukcja ta w pkt 1 traktuje o właściowściach bojowych i przeznaczeniu omawianego pistoletu i stanowi, że "26 mm pistolet sygnałowy wz. 1944 r. jest bronią ręczną o lufie gładkościennej, przeznaczoną do strzelania nabojami sygnałowymi i oświetlającymi o różnej barwie ognia", natomiast pkt 32 określa, że: "naboje sygnałowe dzienne i nocne używane są do sygnalizacji i powiadamiania we wszystkich rodzajach wojsk, a naboje oświetlające - do oświetlania terenu, celów, a także do sygnalizacji w nocy". W świetle przepisów tej instrukcji pistolet sygnałowy jest bezspornie narzędziem walki i jego charakter broni wojskowej nie powinien budzić wątpliwości.Zaliczenie pistoletu sygnałowego do broni wojskowej zgodne jest ponadto z przyjętym w wojsku nazewnictwem, według którego broń wojskowa - to broń palna o określonym kalibrze, właściwościach batalistyczno- i taktyczno-technicznych, używająca określonych nabojów, uznana za obowiązującą w wojsku i w zależności od przeznaczenia podzielona na broń bojową i broń ćwiczebną. Broń bojowa - to narzędzie walki służące do niszczenia siły żywej, sprzętu i umocnień nieprzyjaciela, broń ćwiczebna przeznaczona jest natomiast do ćwiczeń, musztry, szkolenia ogniowego i specjalnego, najczęściej nie nadająca się do użycia bojowego (vide Mała Encyklopedia Wojskowa, t. I, s. 179-187).Wprawdzie omawiany pistolet sygnałowy - jak to już uprzednio wywiedziono - nie służy bezpośrednio do rażenia nieprzyjaciela, ale też nie służy on wyłącznie celom ćwiczebnym. Istota jego przeznaczenia polega na tym, że jest on środkiem umożliwiającym skuteczne prowadzenie walki.Nie można przyznać racji argumentom zawartym w obydwóch rewizjach, jakoby aktualne orzecznictwo Sądu Najwyższego za broń wojskową w rozumieniu art. 329 § 2 k.k. uznawało tylko tę broń, która służy bezpośrednio do niszczenia przeciwnika. Teza ta wynika wprawdzie z kilku orzeczeń Sądu Najwyższego, a zwłaszcza: z postanowienia z dnia 5 października 1965 r. - Rw 805/65 (OSNKW 1966, z. 1, poz. 9) oraz nie publikowanego wyroku z dnia 2 czerwca 1972 r. - Rw 487/72, to jednak trzeba wskazać, że pogląd prawny na to zagadnienie uległ znacznej ewolucji. Tak więc w szczególności w wyroku z dnia 15 listopada 1973 r. - N 29/73 (OSNKW 1974, z. 4, poz. 79) Sąd Najwyższy zajął stanowisko, że broń małokalibrowa typu kbks, będąca na wyposażeniu wojska, jest bronią wojskową w rozumieniu art. 329 § 2 k.k., a więc przyjął, iż w zasadzie każda broń palna może być uznana za broń wojskową, ale pod warunkiem, że pozostaje ona na wyposażeniu wojska i jest przeznaczona do celów służbowych. Nie ma zatem istotnego znaczenia podział broni wojskowej na broń bojową i broń ćwiczebną, chociaż do tej ostatniej zaliczana jest broń małokalibrowa typu kbks.Powyższe stanowisko jest konsekwencją uznania, że przepis art. 329 § 2 k.k., podobnie jak pozostałe przepisy rozdziału XLIII kodeksu karnego, nie chroni tylko gotowości bojowej wojska w najogólniejszym znaczeniu, lecz swoistego rodzaju mienie społeczne, tj. mienie wojskowe, co wynika z brzmienia tytułu powołanego rozdziału kodeksu karnego.Jeżeli chodzi o 26 mm pistolet sygnałowy wz. 1944 r., to orzecznictwo Sądu Najwyższego od dawna już uznało, że stanowi on broń wojskową (vide postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 sierpnia 1962 r. - Rw 781/62, OSNKW 1963, z. 2, poz. 30). Stanowisko to nie straciło nic ze swej aktualności.Przedstawione powyżej rozważania uzasadniają sformułowanie następującego poglądu prawnego: pistolet sygnałowy (rakietnica), pozostający na wyposażeniu wojska i oparty na konstrukcji oraz właściwościach broni palnej, jest bronią wojskową specjalnego przeznaczenia i jako taki podlega ochronie prawnej przewidzianej w art. 329 § 2 k.k. Ograniczony charakter rażącego oddziaływania tej broni, w powiązaniu z innymi przedmiotowo-podmiotowymi okolicznościami czynu, powinien stanowić istotną przesłankę przy ocenie stopnia społecznego niebezpieczeństwa czynu i znaleźć swój wyraz w wymiarze kary.W tej sytuacji Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniesionych rewizji, w związku z czym zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.