Rw 315/63

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk Z. Wizelberg.Sędziowie: płk K. Mioduski (sprawozdawca), ppłk M. Bieniaszewski.Prokurator: mjr J. Mielczarek.SentencjaSąd Najwyższy rozpoznał na posiedzeniu niejawnym, na skutek skargi rewizyjnej obrońcy, sprawę Stanisława R., skazanego wyrokiem Sądu Warszawskiego Okręgu Wojskowego w Warszawie z dnia 21 lutego 1963 r. na podstawie art. 144 § 1 k.k.W.P. na karę 6 miesięcy więzienia, z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres jednego roku, za to, że w dniu 4 stycznia 1963 r. około godziny 20,30, prowadząc w N. samochód służbowy marki "Star-66", naruszył § 53 pkt 1 rozporządzenia Ministrów z dnia 27 października 1937 r. (Dz. U. Nr 85, poz. 616) przez to, że nie zachował należytej ostrożności jazdy w czasie wyprzedzania stojącego po prawej stronie jezdni samochodu osobowego marki "Moskwicz 407", uderzając go w prawą część bagażnika, w wyniku czego samochód ten został uszkodzony do tego stopnia że naprawa jego wyniosła około 10.000 zł.Obrońca w skardze rewizyjnej zarzucał, że skazanie nastąpiło wbrew okolicznościom sprawy, i domagał się umorzenia postępowania wobec braku dowodów winy.Sąd Najwyższy postanowił: 1. w częściowym uwzględnieniu skargi rewizyjnej obrońcy zmienić wyrok Sądu Warszawskiego Okręgu Wojskowego w Warszawie z dnia 21 lutego 1963 r. przez poprawienie kwalifikacji czynu polegającego na tym, że oskarżony kierowca Stanisław R. w dniu 4 stycznia 1963 r. w N., prowadząc w kolumnie samochód służbowy marki "Star-66", naruszył nieumyślnie § 53 pkt 1 rozporządzenia Ministrów z 27 października 1937 r. przez to, że bez potrzeby odwrócił na chwilę uwagę i wzrok od jezdni, wskutek czego uderzył przy zbyt późnym i ostrym hamowaniu w stojący przy krawężniku samochód prywatny "Moskwicz 407", powodując uszkodzenia tego ostatniego, którego naprawa kosztowała 8.156 zł - na kwalifikację prawidłową z art. 144 § 3 k.k.W.P.; 2. poza tym zaskarżony wyrok pozostawić w mocy.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny: Skarga rewizyjna jest słuszna o tyle tylko, o ile kwestionuje ona umyślność działania, polegającego na niezachowaniu przez oskarżonego należytej ostrożności przy wyprzedzaniu stojącego przy krawężniku samochodu "Moskwicz". Z treści wyroku wynika, że Sąd dał wiarę wyjaśnieniom oskarżonego, iż ten "był przemęczony jazdą i zasugerowany przejeżdżającym tramwajem więc nie zauważył na czas zaparkowanego po prawej stronie jezdni samochodu, tym bardziej że samochód był nie oświetlony i kolor jego zlewał się z otoczeniem". Oceniając te wyjaśnienia Sąd trafnie stwierdza, że nie usprawiedliwiają one w pełni oskarżonego, albowiem jako kierowca obowiązany był w czasie jazdy zachować ostrożność, tym bardziej że prowadził pojazd w mieście, gdzie panuje stosunkowo duży ruch. Odwrócenie uwagi od jezdni, choćby na krótką chwilę, stanowiło nieostrożność i naruszenie § 53 pkt 1 rozporządzenia o ruchu drogowym. Obowiązek kierowcy stałego obserwowania jezdni jest podstawową przesłanką bezpieczeństwa ruchu i jego niedopełnienie jest oczywistym naruszeniem przytoczonego przepisu prawa. Nie usprawiedliwia oskarżonego okoliczność, że uwagę swą zwrócił na nadjeżdżający tramwaj, albowiem sytuacja drogowa potrzeby takiej nie dyktowała. Z zebranych w sprawie dowodów wynika, że samochód "Moskwicz" stał w miejscu dostatecznie oświetlonym i gdyby oskarżony należycie obserwował jezdnię, dostrzegłby na czas zaparkowany przy krawężniku pojazd i uniknąłby potrącenia go. Nie zachodziłaby bowiem wówczas potrzeba ostrego hamowania, co na śliskiej jezdni doprowadziło do zarzucenia prowadzonego pojazdu i do zderzenia z "Moskwiczem".Nie można jednak zgodzić się z Sądem I instancji, jakoby oskarżony umyślnie naruszył zasady ostrożnej jazdy. Sąd przyjmuje umyślność w naruszeniu przepisów na tej zasadzie, że "oskarżony wiedział, iż nie wolno mu odwracać uwagi od jezdni". Rozumowanie Sądu dotknięte jest istotnym, a oczywistym błędem. O umyślności czynu decyduje nie potencjalna, subiektywna wiedza dotycząca znamion czynu, lecz aktualna świadomość, uświadamianie sobie w chwili czynu, że zachowanie się sprawcy jest właśnie takie, jak to typizuje przepis ustawy karnej. Wiedzieć, że nie wolno kierowcy odwracać uwagi od jezdni, a aktualnie o tym w chwili czynu myśleć, tę regułę sobie uświadamiać - to dwie zupełnie różne kwestie. Tylko zaś świadomość, a nie "wiedza w ogóle" stanowi podstawowy, obok czynnika woli, element zamiaru w świetle norm art. 12 § 1 k.k.W.P.W konkretnej sprawie zachodzi typowy wypadek nie usprawiedliwionego "zagapienia się" kierowcy na nadjeżdżający tramwaj, co pociągnęło za sobą chwilową niemożność obserwacji jezdni i zderzenie ze stojącym prawidłowo przy krawężniku innym pojazdem. Takie "zagapienie się" uzasadnia w pełni tezę o nieumyślnym naruszeniu obowiązku ostrożności wymaganego przy prowadzeniu pojazdu przez ulice miasta, natomiast nie stanowi umyślnego naruszenia przepisów, o jakim mowa w art. 144 § 1 k.k.W.P. Dlatego też kwalifikację czynu przypisanego oskarżonemu należy poprawić na prawidłową, tj. z art. 144 § 3 k.k. W.P.Wymierzona oskarżonemu kara, ze względu na warunkowe zawieszenie jej wykonania, nie stanowi represji nadmiernie surowej również przy kwalifikacji czynu z art. 144 § 3 k.k.W.P.Nieściśle przyjął Sąd I instancji w sentencji wyroku, jakoby koszt naprawy samochodu "Moskwicz" wynosił "około 10.000 zł", z przedstawionych bowiem przez pokrzywdzoną rachunków wynika, iż naprawa pojazdu kosztowała 8.156 zł.