Rw 387/66

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk Z. Wizelberg (sprawozdawca). Sędziowie: płk J. Radwański, płk B. Lisicki.Prokurator Generalnej Prokuratury: ppłk W. Ciechanowicz.SentencjaSąd Najwyższy rozpoznał na posiedzeniu niejawnym, na skutek skargi rewizyjnej obrońcy wniesionej na wyrok Sądu Marynarki Wojennej w Gdyni z dnia 21 kwietnia 1966 r., sprawę Stefana P., skazanego z art. 203 k.k. na karę 2 lat więzienia i degradację za to, że "w dniu 27 lutego 1966 r. około godz. 14 w m. N. dopuścił się czynów nierządnych względem 9-letniej Danuty Ł., którą obnażył i wkładał w jej krocze swego członka, oraz względem 10-letniej Marii Ł., którą obnażył i dotykał ręką jej pośladka oraz tam ją uszczypnął".Obrońca wnosił w skardze rewizyjnej o uchylenie powyższego wyroku i umorzenie postępowania z braku dostatecznych dowodów winy albo o przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Sąd Najwyższy, w uwzględnieniu skargi rewizyjnej obrońcy, postanowił uchylić wyrok Sądu Marynarki Wojennej w Gdyni z dnia 21 kwietnia 1966 r. w sprawie Stefana P. i sprawę przekazać temuż Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:Skazanie oskarżonego Stefana P. za przestępstwo z art. 203 k.k. oparte jest na zeznaniach 10-letniej Marioli Ł. i 9-letniej Danusi Ł.Obrońca słusznie podnosi, że na tle zeznań tych dziewczynek mogą powstać pewne wątpliwości.I tak 9-letnia Danusia Ł., powracając zaraz po zajściu z terenu jednostki wojskowej z baziami na ręku, którymi nie chciała się podzielić ze swoją siostrą, 10-letnią Mariolą Ł., ani nie płakała, ani nie ostrzegła w inny sposób swojej siostry, że marynarz, który narwał dla niej bazie, zwabił ją poza ogrodzenie jednostki i tam dopuścił się wobec niej czynów nierządnych. Z braku takiego ostrzeżenia tenże marynarz, natychmiast po rzekomym dopuszczeniu się tych czynów wobec 9-letniej Danusi, miał zwabić jej siostrę, 10-letnią Mariolę, obiecując narwać również dla niej bazi poza ogrodzeniem jednostki wojskowej. Zachodzi pytanie, jakie procesy motywacyjne zahamowały u 9-letniej Danusi normalną u dziecka dążność do uzewnętrznienia przez płacz doznanej od marynarza krzywdy oraz jakie procesy motywacyjne zahamowały normalny u dziecka instynkt ochronienia swojej siostry przed taką samą krzywdą. Zaznaczyć należy, że właśnie wobec 9-letniej Danusi marynarz miał się dopuścić daleko posuniętych czynów nierządnych, polegających na wkładaniu swojego członka w krocze dziewczynki, a w stosunku do 10-letniej Marioli czyny nierządne marynarza miały polegać już tylko na ściągnięciu jej majteczek i uszczypnięciu jej w pośladek. Czy prośba marynarza, aby Danusia nie wspominała o tym swojej siostrze, była wystarczającym powodem zahamowania płaczu dziecka i ostrzeżeń pod adresem siostry?Dalsza wątpliwość rodzi się na tle faktu, że według zeznań 10-letniej Marioli siostra jej, Danusia, zaraz po powrocie Marioli z terenu jednostki wojskowej powiedziała jej, że marynarz "chciał ją tylko pocałować". Natomiast ojcu swemu ta sama 9-letnia Danusia podała na drugi dzień po zajściu, że marynarz obnażył swoje genitalia i jej genitalia i wkładał członka w jej krocze. Ta zasadnicza różnica w oświadczeniach 9-letniej dziewczynki wymaga psychologicznego wytłumaczenia.Trzecia wątpliwość rodzi się na tle faktu, że obie dziewczynki przez cały dzień po zajściu zachowywały się w taki sposób, iż nikt z dorosłych nie zauważył zmiany w ich zachowaniu się, a dopiero na drugi dzień opowiedziały o zajściu babce i ojcu.Instancja rewizyjna nie podziela stanowiska obrońcy, jakoby wątpliwości te musiały zadecydować o pełnej niewiarygodności zeznań obu dziewczynek. Procesy motywacyjne rządzące psychiką dziecka przebiegają bowiem bez wątpienia inaczej niż u dorosłych i pewna nielogiczność w ich postępowaniu nie musi jeszcze sama przez się świadczyć o niewiarygodności ich zeznań.Niemniej jednak podniesione wyżej wątpliwości powinny były skłonić Sąd I instancji do poddania 10-letniej Marioli i 9-letniej Danusi badaniom biegłych psychologów, którzy wypowiedzieliby się autorytatywnie, czy w umysłowości obu dziewczynek istnieją, czy też nie istnieją skłonności do fantazjowania oraz w jakim stopniu istnieje u tych dziewczynek zaciekawienie sprawami seksualnymi i czy ewentualnie zaciekawienie to mogło mieć jakiś wpływ na treść ich relacji o zajściu i zeznań złożonych przed Sądem. Biegli powinni też byli być obecni przy składaniu zeznań ze strony dziewczynek, zadawać im w razie potrzeby odpowiednie pytania oraz wydać swoją opinię co do tych zeznań.Specyfika psychiki dziecięcej bowiem w stosunku do psychiki dorosłych jest bezsporna. Specyfika ta jest jeszcze bardziej wyraźna i skomplikowana, gdy w grę wchodzą sprawy seksualne, a dzieci, będące świadkami w sprawie, znajdują się w okresie poprzedzającym dojrzewanie płciowe (niektórzy psycholodzy okres ten nazywają "okresem ciekawości płciowej"; por. np.: Stefan Balej: Psychologia wieku dojrzewania; Krentz: Rozwój psychiczny młodzieży i inne). Konieczny zasób wiadomości w skomplikowanej dziedzinie psychologii dziecięcej w "okresie ciekawości płciowej" mają psycholodzy specjaliści od spraw dziecięcych.Toteż w sprawach, w których przed sądem występują w charakterze świadków dzieci, a zeznania ich stanowią jedyną podstawę oskarżenia, sąd - w interesie ustalenia prawdy materialnej - powinien przy pomocy biegłych psychologów wyczerpać wszystkie dostępne środki w celu usunięcia istniejących wątpliwości co do ich zeznań i dopiero po wysłuchaniu opinii tych biegłych może przystąpić do oceny wiarygodności zeznań nieletnich świadków.Niezasięgnięcie przez Sąd I instancji w sprawie Stefana P. opinii biegłych psychologów w sensie wyżej wskazanym stanowi - przy istniejących wątpliwościach co do procesów motywacyjnych 10-letniej Marioli Ł. i 9-letniej Danusi Ł. - tego rodzaju naruszenie zasad art. 5 k.w.p.k., które mogło mieć wpływ na wyrok. Z tego więc powodu zaskarżony wyrok podlega uchyleniu.