Rw 410/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk H. Kmieciak (sprawozdawca). Sędziowie: płk J. Górski, płk J. Woźniak.Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk L. Adamski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu (...) na rozprawie sprawy Leszka K., skazanego nieprawomocnie za dwa przestępstwa określone w art. 210 § 1 k.k. - z zastosowaniem art. 36 § 3 i art. 40 § 1 pkt 3 k.k. - na kary po 3 lata pozbawienia wolności, 2.000 zł grzywny i pozbawienia praw publicznych na okres 1 roku, a łącznie na kary 4 lat pozbawienia wolności 4.000 zł grzywny i pozbawienia praw publicznych na okres 2 lat, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę oskarżonego od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia (...)w związku z rewizją obrońcy zaskarżony wyrok zmienił przez:1) uznanie, że pierwszy czyn oskarżonego polegał na tym, iż tenże oskarżony w dniu (...) około godz.(...) na ul. (...)w N. dopuścił się kradzieży szczególnie zuchwałej w ten sposób, że wciągnął do bramy budynku Jana P., a następnie uderzywszy go ręką w głowę zabrał mu w celu przywłaszczenia portfel z dokumentami, portmonetkę z pieniędzmi w wysokości około 60 zł, okulary i lusterko;2) zakwalifikowanie tegoż czynu z art. 208 k.k. i wymierzenie zań - z zastosowaniem art. 36 § 3 k.k. - kar 1 roku pozbawienia wolności i 2.000 zł grzywny;3) złagodzenie łącznej kary pozbawienia wolności do 3 lat oraz uchylenie łącznej kary dodatkowej pozbawienia praw publicznych na okres 2 lat -i z tymi zmianami utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczne(...) Obrońca w rewizji podnosił zarzut rażącej niewspółmierności kary (art. 387 pkt 4 k.p.k.) i na tej podstawie domagał się złagodzenia wymierzonej oskarżonemu łącznej kary pozbawienia wolności do 3 lat, czyli minimum wynikającego z zasady określonej w art. 67 § 1 k.k.Uzasadnienie prawnePo wysłuchaniu obrońcy, popierającego rewizję, oraz przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, wnoszącego o utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:I. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na to, że art. 210 § 1 k.k. określa cztery różne sposoby zaboru mienia w celu przywłaszczenia, gdyż mówi o: 1) użyciu gwałtu na osobie lub 2) groźbie natychmiastowego użycia takiego gwałtu albo 3) doprowadzeniu człowieka do stanu nieprzytomności lub 4) bezbronności. Skoro zaś są to różne sposoby działania, to jest oczywiste, że czynność polegająca na doprowadzeniu człowieka do stanu nieprzytomności lub bezbronności musi wyrażać się w czymś innym niż czynność będąca użyciem gwałtu na osobie. W związku z powyższym uznaje się też, że użycie gwałtu na osobie - to zadanie człowiekowi dolegliwości fizycznej przez bicie go, zranienie itp., natomiast doprowadzenie człowieka do stanu nieprzytomności polega na pozbawieniu go psychicznej możności rozpoznania sytuacji i pokierowania swoim postępowaniem, np. przez podanie środka odurzającego; doprowadzenie zaś do stanu bezbronności - to fizyczna niemożliwość stawienia oporu m.in przez zamknięcie lub związanie. Jeżeli zatem człowiek został doprowadzony do stanu nieprzytomności i - w konsekwencji także bezbronności np. razami zadawanymi w głowę, to należy mówić tylko o użyciu gwałtu na osobie. Uznanie natomiast, że nastąpiło doprowadzenie człowieka do stanu nieprzytomności lub bezbronności staje się zasadne wtedy, gdy ów stan jest wynikiem zachowania się będącego użyciem gwałtu na osobie.Dlatego też trzeba stwierdzić, że sąd pierwszej instancji w zaskarżonym wyroku błędnie - na wzór oskarżenia - przypisał Leszkowi K. doprowadzenie pokrzywdzonych do "stanu bezbronności". Stan bezbronności Jerzego K. bowiem był tylko zwykłą konsekwencją stanu nieprzytomności, do którego tenże pokrzywdzony doprowadzony został użyciem gwałtu na jego osobie, tj. zadaniem mu silnego ciosu pięścią w głowę, którym oskarżony powalił go na ziemię i spowodował ponadto ranę tłuczoną głowy oraz otarcie naskórka i zasinienie nosa, uznane za uszkodzenie ciała w rozumieniu art. 156 § 2 k.k. Niepowołanie art. 156 § 2 k.k. w kwalifikacji prawnej czynu - to już inne sprawa, związana z brakiem skargi pokrzywdzonego w tym zakresie. Jeżeli natomiast chodzi o Jana P., to należy stwierdzić, że w ogóle nie znalazł się on w stanie bezbronności w podanym znaczeniu, gdyż w żadnym momencie zajścia nie został pozbawiony fizycznej możliwości stawiania oporu. Co więcej, nie można nawet zasadnie stwierdzić, że oskarżony użył w stosunku do niego gwałtu na osobie, gdyż tylko raz uderzył go ręką w twarz, czego jedynym skutkiem był podobno przemijający ślad w postaci jakiegoś bliżej nieokreślonego "guza", czyli działanie mieszczące się w ramach zwyczajnego naruszenia nietykalności cielesnej w rozumieniu art. 181 § 1 k.k. Takie działanie - w myśl stosownych wytycznych Sądu Najwyższego - nie stanowi jeszcze elementu rozboju, lecz jedynie świadczy o zastosowaniu przemocy cechującej kradzież szczególnie zuchwałą (OSNKW 1980, z. 8, poz. 65).Rozważania te wskazują, że błąd sądu pierwszej instancji nie miał wpływu na treść zaskarżonego wyroku w odniesieniu do pokrzywdzonego Jerzego K., natomiast odbił się niekorzystnie dla oskarżonego na ocenie prawnej jego zachowania w stosunku do Jana P. i wymiarze kary za ten czyn. I dlatego też zachodzi potrzeba uznania, że oskarżony przez zabranie Janowi P. jego mienia w celu przywłaszczenia dopuścił się w opisanych okolicznościach jedynie kradzieży szczególnie zuchwałej, tj. przestępstwa określonego w art. 208 k.k., co w konsekwencji powoduje wymierzenie mu odpowiednio łagodniejszej kary pozbawienia wolności.II. Dopiero w takim układzie można i należy uwzględnić zawarte w rewizji obrońcy żądanie złagodzenia wymierzonej oskarżonemu kary łącznej pozbawienia wolności do minimum wynikającego z zasady określonej w art. 67 § 1 k.k. W tym układzie bowiem oba przestępstwa są nie tylko ze sobą powiązane czasowo i motywacyjnie, ale także jedno (z art. 208 k.k.) w stosunku do drugiego (art. 210 § 1 k.k.) pozostaje w stosunku podrzędności (...).