Rw 692/72
WyrokIzba Cywilna1972-07-28
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ustalenie indywidualnego sprawcy konkretnego ciężkiego obrażenia ciała wyklucza odpowiedzialność pozostałych uczestników bójki lub pobicia na podstawie art. 158 § 2 k.k.?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy stwierdził, że ustalenie indywidualnego sprawcy spowodowania ciężkiego obrażenia ciała nie eliminuje możliwości zakwalifikowania czynu pozostałych uczestników pobicia jako przestępstwa z art. 158 § 2 k.k. Dla bytu tego przestępstwa wystarczy świadome połączenie działania jednego ze sprawców z działaniem innych, jeśli z bójki wynikną skutki określone w tym przepisie, niezależnie od tego, czy da się ustalić indywidualnego sprawcę konkretnych skutków. W przypadku ciężkiego obrażenia ciała wszyscy uczestnicy pobicia odpowiadają na podstawie art. 158 § 1 i 2 k.k., a jedynie ustalony sprawca skutku odpowiada dodatkowo na podstawie art. 155 k.k.Stan faktyczny
Stanisław S. został nieprawomocnie skazany za przestępstwa określone w art. 158 § 1 i 2 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k. oraz z art. 318 i 159 k.k. na 2 lata pozbawienia wolności. Obrońca w rewizji zarzucił błędy w ustaleniach faktycznych co do przebiegu bójki i udziału oskarżonego, co skutkowało niezasadnym zastosowaniem kwalifikacji prawnej z art. 158 § 1 k.k. i wymierzeniem rażąco surowej kary. Obrońca wniósł o uchylenie wyroku lub warunkowe zawieszenie kary.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy nie uwzględnił rewizji obrońcy i utrzymał w mocy zaskarżony wyrok Wojskowego Sądu Garnizonowego w N.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk S. Mendyka (sprawozdawca). Sędziowie: płk S. Wojtczak, ppłk E. Olczak. Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: mjr J. Ziewiński.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 26 lipca 1972 r. na rozprawie sprawy Stanisława S., skazanego nieprawomocnie za przestępstwo określone w art. 158 § 1 i 2 k.k. w związku z art. 59 § 1 k.k. oraz z art. 318 i 159 k.k. na 2 lata pozbawienia wolności, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 7 czerwca 1972 r.rewizji obrońcy nie uwzględnił i zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczne(...) Obrońca w rewizji zarzucił, że sąd pierwszej instancji na skutek poczynienia błędnych częściowo ustaleń (co do przebiegu bójki i udziału w niej oskarżonego) niezasadnie zastosował do czynu oskarżonego kwalifikację prawną między innymi z art. 158 § 1 k.k. i wymierzył mu karę rażąco surową. Z tych to powodów obrońca w rewizji swej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie zaś o zmianę tegoż wyroku przez warunkowe zawieszenie wykonania kary, wymierzonej oskarżonemu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy stwierdził, co następuje:1. Całkowicie błędny jest wyrażony w uzasadnieniu rewizji pogląd, jakoby ustalenie sprawcy spowodowania ciężkiego obrażenia ciała (w postaci ślepoty oka prawego) u pokrzywdzonego Jana N. syna Henryka eliminowało możliwość zakwalifikowania czynu pozostałych uczestników pobicia jako przestępstwa określonego także w art. 158 § 2 k.k. W tej materii zarówno doktryna, jak i praktyka orzecznicza sądów polskich zgodnie przyjmują, że dla bytu przestępstwa określonego w art. 158 k.k. nie jest niezbędne, aby każdy z uczestników bójki lub pobicia zadał pokrzywdzonemu (lub pokrzywdzonym) choćby jeden cios w postaci uderzenia, kopnięcia itp., natomiast wystarczy do wypełnienia bytu tegoż przestępstwa inna postać udziału w bójce (pobiciu), tj. świadome połączenie działania jednego ze sprawców z działaniem drugiego człowieka lub większej grupy osób przeciwko innemu człowiekowi lub grupie ludzi, jeśli z bójki (pobicia) wynikną skutki wymienione w tym przepisie i to niezależnie od tego, czy da się ustalić indywidualnie sprawcę konkretnych skutków (wynikłych z bójki lub pobicia, a mających np. postać wymienionych w art. 158 § 2 lub 3 k.k.), czy też nie. W tym ostatnim wypadku wszyscy sprawcy pobicia odpowiadają jednakowo, w zależności od skutków wynikłych z ich wspólnego działania, w wypadku pierwszym zaś ustalony indywidualnie sprawca odpowiada za konkretny, przez własne działanie spowodowany skutek (np. określony w art. 155 lub 148 k.k.), pozostali zaś sprawcy, jako współuczestnicy bójki lub pobicia, odpowiadać będą z tego przepisu prawa materialnego, którego zastosowanie uzasadniać będą skutki faktycznie z ich wspólnego działania wynikłe. W wypadku więc pobicia, jeśli nastąpiło ciężkie obrażenie ciała u pokrzywdzonego, wszyscy uczestnicy pobicia odpowiadać będą na podstawie art. 158 § 1 i 2 k.k., a gdy ustali się sprawcę tego rodzaju skutku, tylko ten odpowiadać będzie na podstawie art. 155 k.k., pozostali zaś w dalszym ciągu na podstawie wspomnianego wyżej § 2 art. 158 k.k.Tak więc, reasumując, stanowisko sądu pierwszej instancji w kwestii zastosowanej kwalifikacji prawnej - w tym również według art. 158 § 1 i 2 k.k. - należy uznać za prawidłowe, zgodne z doktryną i dotychczasową praktyką orzeczniczą.2. Jeżeli chodzi o ustalenia zaskarżonego wyroku, to - wbrew wywodom rewizji - należy je uznać za trafne i zgodne z całokształtem okoliczności sprawy. W tej materii sąd pierwszej instancji, kierując się prawem swobodnej oceny dowodów, poczynił ustalenia takie, które nie mogą być uważane za błędne, dowolne, sprzeczne z zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego. Co przy tym najistotniejsze, sąd pierwszej instancji w rozważaniach swych nie pominął żadnego dowodu, każdy z nich omówił i w uzasadnieniu wyroku wskazał, które z tych dowodów i dlaczego uznał za wiarygodne, a którym i dlaczego przymiotu wiarygodności odmówił. Motywy zaskarżonego wyroku w tym zakresie - jako wywiedzione logicznie, przekonująco i w sposób zgodny z wymaganiami art. 3, 4 oraz art. 372 § 1 k.p.k. - instancja rewizyjna akceptuje i za trafne uznaje, wobec czego brak podstaw do uwzględnienia odmiennych poglądów rewizji w omawianym zakresie, a tym samym brak podstaw do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania na rozprawie głównej.
Powiązane orzeczenia
- I KK 100/24 2024-05-16Czy odpowiedzialność za skutek w postaci śmierci w ramach art. 158 § 3 k.k. może być przypisana wszystkim uczestnikom bójki lub pobicia, nawet jeśli można ustalić sprawcę tego skutku?
- I KK 143/22 2022-09-07Czy brak jednoznacznego ustalenia sprawcy obrażeń ciała oraz mechanizmu ich powstania, a także niepotwierdzenie związku przyczynowo-skutkowego między pobiciem a obrażeniami, wyklucza przypisanie odpowiedzialności karnej…
- IV KK 171/16 2016-10-12Czy kwalifikacja prawna czynu przypisanego R. K. jako przestępstwa z art. 158 § 2 k.k. w zb. z art. 156 § 1 pkt 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. jest prawidłowa, czy też powinna być oparta na art. 156 § 1 pkt 2 k.k. w zb.…
- IV KR 277/84 1984-11-23Czy można przypisać odpowiedzialność sprawcom pobicia za skutek w postaci śmierci pokrzywdzonego, jeśli nie można ustalić, który z nich zadał obrażenia bezpośrednio powodujące zgon, a jedynie ustalono, że brali oni udzia…
- III K 178/59 1959-04-24Czy udział w bójce, w wyniku której nastąpiła śmierć pokrzywdzonego, uzasadnia odpowiedzialność karną na podstawie art. 240 § 2 k.k., nawet jeśli sprawca nie przyczynił się bezpośrednio do śmierci?
Powołane przepisy
art. 158 § 1art. 59 § 1 KKart. 318art. 158 § 1 KKart. 158 § 2 KKart. 158 KKart. 158 § 2art. 155art. 155 KKart. 3art. 372 § 1 KPK§ 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 20.07.2026.