Rw 842/73
WyrokIzba Cywilna1973-10-04
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy narkomania oskarżonego, który uchyla się od obowiązku służby wojskowej, może stanowić okoliczność łagodzącą przy wymiarze kary, jeśli jego zdolność rozpoznawania znaczenia czynu i kierowania postępowaniem nie były ograniczone w stopniu znacznym?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że narkomania oskarżonego nie może stanowić okoliczności łagodzącej, jeśli jego zdolność rozpoznawania znaczenia czynu i zdolność do kierowania postępowaniem nie były ograniczone w stopniu znacznym. Interes społeczny wymaga, aby używanie narkotyków, jeśli miało związek z popełnionym przestępstwem, było oceniane jako okoliczność obciążająca, a nie łagodząca. Sąd podkreślił, że chęć leczenia narkomanii nie była szczera, a oskarżony zgłosił się do szpitala w celu uchylenia się od służby wojskowej. Zaniedbania wychowawcze również nie mogły mieć większego znaczenia dla wymiaru kary w przypadku uchylania się od obowiązku służby wojskowej.Stan faktyczny
Henryk J. został oskarżony o uchylanie się od zasadniczej służby wojskowej. Nie stawił się na kartę powołania i odmówił pełnienia służby, mając zamiar trwałego uchylania się od niej. Obrońca wniósł rewizję, zarzucając rażącą surowość kary z powodu niedostatecznego uwzględnienia okoliczności łagodzących, takich jak narkomania, chęć leczenia i zaniedbania wychowawcze.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy nie uwzględnił rewizji obrońcy i utrzymał w mocy zaskarżony wyrok Wojskowego Sądu Garnizonowego w N.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: płk Z. Furtak. Sędziowie: ppłk C. Bakalarski (sprawozdawca), płk dr W. Sieracki. Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: mjr W. Kubala.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 4 października 1973 r. na rozprawie sprawy Henryka J., skazanego nieprawomocnie za przestępstwo określone w art. 188 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL (Dz. U. Nr 44, poz. 220 z późn. zm.) na karę 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 27 sierpnia 1973 r. nie uwzględnił rewizji obrońcy i zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktycznePrzypisane oskarżonemu Henrykowi J. przestępstwo polegało na tym, że będąc zobowiązany na podstawie karty powołania wydanej przez PSzW w N. do stawienia się dnia 25 kwietnia 1973 r. o godz. 8.00 w jednostce wojskowej w N. w celu odbycia zasadniczej służby wojskowej nie uczynił tego, lecz z zamiarem trwałego uchylania się od tej służby pozostawał w miejscu swego zamieszkania do chwili stawienia się na wezwanie w Delegaturze WSW w N. dnia 11 czerwca 1973 r., gdzie kategorycznie odmówił pełnienia służby wojskowej.Obrońca na podstawie art. 387 pkt 4 k.p.k. zarzucił wyrokowi wymierzenie kary rażąco surowej przez niedostateczne uwzględnienie okoliczności łagodzących, a mianowicie narkomanii i okazanej chęci leczenia oraz zaniedbań wychowawczych ze strony rodziców.Na rozprawie w Sądzie Najwyższym przedstawiciel Naczelnej Prokuratury Wojskowej wniósł o oddalenie rewizji obrońcy i utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku, obrońca zaś popierał swą rewizję.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Narkomania oskarżonego nie może stanowić okoliczności łagodzącej, skoro jego zdolność rozpoznawania znaczenia czynu i zdolność do kierowania postępowaniem nie były ograniczone w stopniu znacznym. Interes społeczny wymaga nawet, aby używania przez oskarżonego narkotyków, jeżeli miało związek z popełnionym przestępstwem, nie tylko nie uwzględniać jako okoliczności łagodzącej, a wręcz oceniać jako okoliczność obciążającą.Niezbyt ściśle obrońca powołuje się na okazaną przez oskarżonego chęć leczenia narkomanii. Oskarżony istotnie starał się o skierowanie i przyjęcie do szpitala dla nerwowo i psychicznie chorych, lecz nawet w szpitalu, jak sam wyjaśnił, przyrządził sobie środek odurzający, chociaż lekarze zauważyli, że brak środków odurzających nie wpływa ujemnie na jego stan psychiczny. Oskarżony wypisany został ze szpitala bez stwierdzonej toksykomanii, a zatem nie wymagał leczenia; do szpitala zgłosił się więc nie w celu leczenia, lecz tylko dlatego, że dążył do uchylenia się od służby wojskowej.Zaniedbanie wychowawcze w razie uchylenia się sprawcy od obowiązku pełnienia służby wojskowej nie może mieć większego znaczenia dla wymiaru kary. Obowiązek służby wojskowej jest jednym z podstawowych obowiązków obywatelskich. O konieczności jego spełnienia wie każdy dorosły mężczyzna. Oskarżony ponadto za zaniedbanego wychowawczo nie może uchodzić, skoro ukończył szkołę zawodową i ma wykształcenie więcej niż podstawowe. Jeżeli zaś chodzi o skruchę okazaną na rozprawie, to okoliczność ta została w sposób dostateczny uwzględniona przy wymiarze kary przez sąd pierwszej instancji.Z powyższego wynika, że sąd pierwszej instancji nie naruszył przepisu art. 387 pkt 4 k.p.k. Do uwzględnienia rewizji obrońcy nie ma więc podstaw.
Powiązane orzeczenia
- III KK 144/20 2020-06-03Czy sąd pierwszej instancji prawidłowo uwzględnił wniosek oskarżonego o dobrowolne poddanie się odpowiedzialności karnej, gdy opis czynu i jego kwalifikacja prawna budziły wątpliwości co do zbiegu przepisów ustawy o prze…
- IV KK 432/23 2024-02-14Czy sąd odwoławczy, warunkowo zawieszając wykonanie kary pozbawienia wolności orzeczonej za przestępstwo pozostające w związku z używaniem substancji psychoaktywnych, naruszył prawo materialne przez zaniechanie orzeczeni…
- IV KK 222/25 2025-10-02Czy Sąd odwoławczy, zmieniając wyrok sądu pierwszej instancji w zakresie czynów z art. 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, przekroczył granice zaskarżenia i naruszył zasadę reformationis in peius, włączając d…
- Rw 1688/69 1970-01-15Czy kara pozbawienia wolności wymierzona za uporczywe uchylanie się od czynnej służby wojskowej jest rażąco niewspółmierna, biorąc pod uwagę wcześniejsze karalność oskarżonego, jego niski poziom intelektualny i nadużywan…
- V KK 335/20 2020-09-30Czy Sąd odwoławczy mógł zastosować art. 56 ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii jako podstawę wymiaru kary, jeśli oskarżonemu nie zarzucono popełnienia przestępstwa stypizowanego w tym przepisie, a jedynie przygot…
Powołane przepisy
art. 188 ust. 1art. 387 pkt 4 KPK
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 23.07.2026.