V CSK 150/21

Sygn. akt V CSK 150/21 POSTANOWIENIE Dnia 30 listopada 2021 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Dończyk w sprawie z powództwa E. B. i A. G. przeciwko P. Sp. z o.o. w C. o zapłatę, oraz z powództwa wzajemnego P. Sp. z o.o. w C. przeciwko E. B. i A. G. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 30 listopada 2021 r., na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej (powódki wzajemnej) od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 9 lipca 2020 r., sygn. akt V AGa […] 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2) zasądza od strony pozwanej (powódki wzajemnej) na rzecz powodów (pozwanych wzajemnych) kwotę 5400 (pięć tysięcy czterysta) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania przed Sądem Najwyższym. UZASADNIENIE Określone w art. 3984 § 2 wymaganie uzasadnienia w skardze kasacyjnej wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania zostaje spełnione, jeśli skarżący wykaże, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego 2 w art. 3984 § 2 k.p.c. może być zatem osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które – zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. - będą mogły stanowić podstawę oceny skargi kasacyjnej pod kątem przyjęcia jej do rozpoznania. Na tych jedynie przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie w kwestii przyjęcia bądź odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. W skardze kasacyjnej wniesionej od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 9 lipca 2020 r. pozwany (powód wzajemny) P. sp. z o.o. z siedzibą w C. oparł wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania na przesłankach określonych w art. 3989 § 1 pkt 2 i 4 k.p.c. Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania z uwagi na potrzebę wykładni przepisów prawa wymaga od skarżącego określenia, które przepisy wymagają wykładni Sądu Najwyższego, ze wskazaniem, na czym polegają związane z tym poważne wątpliwości, lub z przedstawieniem rozbieżności w orzecznictwie sądów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, Biuletyn SN, 2002, nr 7, s. 10). Ponadto konieczne jest opisanie tych wątpliwości lub rozbieżności, wskazanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen prawnych, a także przedstawienie własnej propozycji interpretacyjnej (por.m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 2003 r., II UK 184/03, niepubl., z dnia 22 czerwca 2004 r., III UK 103/04, niepubl., z dnia 17 grudnia 2007 r., I PK 233/07, niepubl.). Tych wymogów nie spełnił skarżący we wniesionej skardze kasacyjnej. Nie ma bowiem racji skarżący sygnalizując, iż w orzecznictwie Sądu Najwyższego występuje rozbieżność podglądów dotyczących prowadzenia postępowania dowodowego przed sądem apelacyjnym. Przyjęta w polskiej procedurze apelacja pełna cum beneficio novorum polega na tym, że sąd drugiej instancji rozpatruje sprawę ponownie, czyli w sposób w zasadzie nieograniczony jeszcze raz bada sprawę rozstrzygniętą przez sąd pierwszej instancji. Tym samym, postępowanie apelacyjne - choć odwoławcze - ma charakter merytoryczny, a z punktu widzenia metodologicznego stanowi dalszy ciąg postępowania przeprowadzonego w pierwszej instancji. Dokonanie przez sąd drugiej instancji ustaleń faktycznych umożliwia temu sądowi ustalenie podstawy faktycznej i prawnej wyroku, a więc dobór właściwego przepisu prawa materialnego, 3 jego wykładnię oraz podjęcie aktu subsumcji. Zgodnie z podstawowymi zasadami procesowymi określającymi relacje między stroną a sądem (da mihi factum, dabo tibi ius oraz facta probantur, iura novit curia), sąd apelacyjny powinien zastosować właściwe przepisy prawa materialnego, a więc także usunąć ewentualne błędy prawne sądu pierwszej instancji, niezależnie od tego, czy zostały one wytknięte w apelacji. Tym samym sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę merytorycznie w granicach zaskarżenia, dokonuje własnych ustaleń faktycznych, prowadzi lub ponawia dowody albo poprzestaje na materiale zebranym w pierwszej instancji i ustala podstawę prawną orzeczenia niezależnie od zarzutów podniesionych w apelacji (art. 378 § 1 k.p.c.) (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego – zasada prawna – z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC 2008, nr 6, poz. 55, postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 19 lutego 2021 r., I USK 72/21, niepubl., z dnia 3 grudnia 2020 r., II PK 171/19, niepubl., z dnia 24 września 2020 r., V CSK 48/20, niepubl., z dnia 14 lipca 2020 r., IV CSK 241/20, niepubl. oraz wyroki Sądu Najwyższego z dnia 11 września 2019 r., IV CSK 277/19, niepubl. i z dnia 5 września 2019 r., I CSK 333/18, niepubl.). Dążenie sądu drugiej instancji do ustalenia właściwego kontekstu faktycznego orzekania o roszczeniu powoda dopuszcza także pozyskiwanie przez tenże sąd wiadomości specjalnych w oparciu o dowód z opinii biegłego. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, w takim działaniu sądu nie można upatrywać przejawów naruszenia prawa strony do rozpoznania jego sprawy w postępowaniu dwuinstancyjnym, jeżeli zakres tego postępowania dowodowego nie oznacza przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości (argument a contrario z art. 386 § 4 k.p.c.). Zwrócić przy tym należy uwagę, że - po pierwsze – w realiach analizowanej sprawy przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego na okoliczność ustalenia wysokości odszkodowania należnego powodowi (pozwanemu wzajemnemu) pozostawało w sferze sporu prawnego, który został zakreślony przez stronę powodową i pozwaną już na etapie wniesienia pozwu i wytoczenia powództwa wzajemnego. Po drugie, skarżący błędnie sprowadza rozumienie zasady dwuinstancyjności do możliwości „dwustopniowej” weryfikacji każdego dowodu przeprowadzonego w sprawie. Tymczasem dwuinstancyjność postępowania dotyczy rozpoznania konkretnej sprawy. Po trzecie, podnoszone przez skarżącego zarzuty dotyczące 4 przeprowadzenia przez Sąd Apelacyjny dowodu z opinii biegłego w celu ustalenia wysokości wynagrodzenia należnego powodowi (pozwanemu wzajemnemu) w swej istocie sprowadzają się do niedopuszczalnej (ze względu na brzmienie art. 3983 § 3 k.p.c.) próby kwestionowania ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd drugiej instancji, a którymi to ustaleniami Sąd Najwyższy jest związany na mocy art. 39813 § 2 k.p.c. Odwołując się do treści wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania stwierdzić także należy, że nie zostały przez skarżącego przedstawione wystarczające motywy pozwalające na uznanie, iż skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Podkreślenia bowiem wymaga, że wyróżniona w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. przesłanka przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania zachodzi wtedy, gdy zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej wynika prima facie, bez głębszej analizy prawnej. Dotyczy to więc jedynie uchybień przepisom prawa materialnego albo procesowego, zarzucanym sądowi drugiej instancji w skardze kasacyjnej, o charakterze elementarnym polegających w szczególności na oparciu rozstrzygnięcia na wykładni przepisu oczywiście sprzecznej z jednolitą i ugruntowaną jego wykładnią przyjmowaną w orzecznictwie i nauce prawa, na zastosowaniu przepisu, który już nie obowiązywał względnie na oczywiście błędnym zastosowaniu określonego przepisu w ustalonym stanie faktycznym. Tych wymagań nie spełniła skarżąca powołując się na „wadliwość” procesu wykładni umowy z dnia 18 listopada 2011 r. Bezprzedmiotowe są przy tym uwagi wskazujące, że wypłata wynagrodzenia jest warunkowana poprzez przedłożenie protokołów odbioru robót w sytuacji, w której podstawę normatywną dla zasądzenia wynagrodzenia na rzecz powoda przez Sąd Apelacyjny stanowił art. 639 k.c. Wskazać należy, że nie zachodzi również nieważność postępowania, którą Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę – w granicach zaskarżenia - z urzędu (art. 39813 § 1 k.p.c.). Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). W przedmiocie kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 w zw. art. 99, art. 108 § 1, art. 5 391 § 1 i art. 39821 k.p.c. oraz przepisów § 10 ust. 4 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 7 i § 15 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 pażddziernika 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (jedn. tekst: Dz.U. z 2018 r., poz. 265).