V CSK 190/14

WyrokIzba Cywilna2014-10-23

Skład orzekający: Antoni Górski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy sąd cywilny jest właściwy do rozpoznania roszczenia o zadośćuczynienie za krzywdę wynikłą ze skazania przez sąd nienależycie obsadzony, czy też sprawa ta powinna być rozpoznawana przez sąd karny w trybie odszkodowania za bezpodstawne skazanie?
Ratio decidendi
Sąd cywilny jest właściwy do rozpoznania roszczenia o zadośćuczynienie za krzywdę spowodowaną niezgodnym z prawem działaniem władczym funkcjonariusza państwowego, nawet jeśli krzywda wynika ze skazania przez sąd nienależycie obsadzony. Kompetencja sądu karnego do orzekania o odszkodowaniu za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie, ograniczona jest do zakresu roszczeń uregulowanego w art. 552 k.p.k. i nie obejmuje szerszych żądań o zadośćuczynienie za krzywdę.
Stan faktyczny
Powód domagał się zadośćuczynienia za krzywdę, twierdząc, że został skazany na karę pozbawienia wolności przez sąd nienależycie obsadzony (przez asesora zamiast sędziego). Sąd pierwszej instancji oddalił powództwo, a Sąd Apelacyjny utrzymał to orzeczenie w mocy. Powód w skardze kasacyjnej zarzucił nieważność postępowania i błędne skierowanie sprawy do sądu cywilnego zamiast karnego. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od powoda na rzecz Skarbu Państwa koszty zastępstwa prawnego.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt V CSK 190/14 POSTANOWIENIE Dnia 23 października 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Antoni Górski w sprawie z powództwa M. M. przeciwko Skarbowi Państwa-Sądowi Rejonowemu w K. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 23 października 2014 r., na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 10 września 2013 r., sygn. akt I ACa […], odmawia przyjęcia skargi do rozpoznania; zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa - Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa 1.800 ( jeden tysiąc osiemset ) złotych kosztów zastępstwa prawnego; nakazuje wypłacić adw. J. J. z kasy Sądu Apelacyjnego w […] kwotę 1.800 zł plus stawkę VAT- u tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu kasacyjnym. 2 UZASADNIENIE Podstawą zgłoszonego roszczenia powoda o zadośćuczynienie był zarzut, że został on skazany na karę pobawienia wolności w sprawie VIII K […] wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia 9 kwietnia 2009 r. przez sąd nienależycie obsadzony, a mianowicie przez asesora sądowego, zamiast przez sędziego. Roszczenie to było rozpoznawane przez sąd cywilny na podstawie art. 417 w zw. z art. 24 i art. 448 k.c. i zostało oddalone wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia 5 marca 2013 r. Apelacja powoda od tego orzeczenia została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 10 września 2013 r. W skardze kasacyjnej powód zarzucił nieważność postępowania; wskazując jednocześnie na oczywistą jej zasadność z tej przyczyny, że sprawa powinna być rozpoznawana przez sąd karny w trybie odszkodowania za bezpodstawne skazanie. W ocenie Sądu Najwyższego wskazana przyczyna przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie zachodzi. Zgłoszone roszczenie było rozpoznawane prawidłowo przez sąd cywilny, jako roszczenie o zadośćuczynienia za krzywdę spowodowaną niezgodnym z prawem działaniem władczym funkcjonariusza państwowego. Kompetencja sądu karnego do orzekania o odszkodowaniu za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie, dotyczy tylko zakresu roszczeń uregulowanego w art. 552 k.p.k. i nie obejmuje kategorii żądania, z którym wystąpił powód w niniejszej sprawie. Niezależnie od tego należy przypomnieć, że zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie może uzasadniać zarzut nieważności przed sądem pierwszej instancji. Rozpoznawanie takiego zarzutu wchodzi bowiem w grę tylko w sposób pośredni tj., gdy skarżący zarzuca naruszenie art. 378 § 1 w zw. z art. 386 § 2 k.p.c., a takiego zarzutu w skardze kasacyjnej nie zgłoszono (por. przykładowo postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 sierpnia 2008 r., II PK 73/08, czy z dnia 7 czerwca 2013 r., II CSK 720/12 - niepubl.). W tej sytuacji należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i obciążyć powoda kosztami zastępstwa prawnego w postępowaniu kasacyjnym na rzecz pozwanego (art. 3989 § 2 k.p.c.). 3 Koszty nieopłaconej pomocy prawnej dla autora skargi zasądzono zgodnie z § 6 pkt 7 w zw. z § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (jedn. tekst Dz. U. 2013 r., poz. 461). [aw]

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 417art. 24art. 448 KCart. 552 KPKart. 378 § 1art. 386 § 2 KPCart. 3989 § 2 KPC§ 1§ 2§ 6 pkt 7§ 19

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 15.07.2026. · PDF źródłowy