V CSK 214/14
WyrokIzba Cywilna2014-11-13
Skład orzekający: Maria Szulc
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarga kasacyjna dotycząca rozwiązania umowy dożywocia może zostać przyjęta do rozpoznania, jeśli powołane zagadnienia prawne nie mają istotnego charakteru w kontekście ustalonego stanu faktycznego?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jeśli powołane zagadnienia prawne nie mają istotnego charakteru, co oznacza, że ich rozstrzygnięcie nie miałoby znaczenia dla sprawy w ustalonym stanie faktycznym. W przypadku rozwiązania umowy dożywocia, "wyjątkowy wypadek" zachodzi, gdy dochodzi do pokrzywdzenia dożywotnika i złej woli nabywcy, a nie gdy przyczyna złych stosunków leży po stronie dożywotnika.Stan faktyczny
Powódka wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego dotyczącego rozwiązania umowy dożywocia. Sąd Najwyższy rozpatrywał kwestię przyjęcia skargi do rozpoznania. Skarżąca powołała się na istotne zagadnienie prawne dotyczące wykładni przepisów o rozwiązaniu umowy dożywocia. Sąd Najwyższy uznał, że przyczyny złych stosunków między stronami nie leżały po stronie obdarowanej, co wykluczało przyjęcie skargi.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i orzekł o kosztach zastępstwa procesowego z urzędu.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt V CSK 214/14 POSTANOWIENIE Dnia 13 listopada 2014 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Maria Szulc w sprawie z powództwa I. S. przeciwko E. Ś. o rozwiązanie umowy dożywocia, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 13 listopada 2014 r., na skutek skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 4 października 2013 r., sygn. akt I ACa […], 1) odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania; 2) przyznaje ze Skarbu Państwa Sądu Apelacyjnego w […] adwokatowi K. K. wynagrodzenie w kwocie 1800,- (jeden tysiąc osiemset) złotych podwyższone o stawkę podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu, udzielonej powódce w postępowaniu kasacyjnym, a w pozostałej części wniosek oddala.
2 UZASADNIENIE Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Sąd Najwyższy w ramach przedsądu bada tylko wskazane w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniające jej przyjęcie do rozpoznania, a nie podstawy kasacyjne i ich uzasadnienie. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie przez skarżącego istnienia przesłanek o charakterze publicznoprawnym, które będą stanowiły podstawę wstępnej, merytorycznej oceny skargi kasacyjnej z punktu widzenia kwalifikowanych przesłanek określonych w art. 3989 § 1 k.p.c. W wypadku powołania we wniosku przesłanki określonej w punkcie pierwszym tego artykułu należy sformułować zagadnienie prawne oraz przedstawić odrębną, pogłębioną argumentację prawną wskazującą na zaistnienie powołanej okoliczności uzasadniającej przyjęcie skargi do rozpoznania (postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01 OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z dnia 23 listopada 2010 r., II CSK 344/10, niepubl.). Powołanie się na tę przesłankę wymaga także przytoczenia argumentów wskazujących na rozbieżne oceny prawne, lub możliwość takich ocen w kontekście przepisów prawnych, w związku z którymi zagadnienie zostało sformułowane. Zagadnienie prawne powinno odwoływać się w sposób generalny i abstrakcyjny do treści przepisu, który nie podlega jednoznacznej wykładni, natomiast nie może mieć charakteru kazuistycznego i służyć uzyskaniu przez skarżącego odpowiedzi odnośnie do kwalifikacji prawnej pewnych szczegółowych elementów podstawy faktycznej zaskarżonego rozstrzygnięcia, a do takiego rezultatu zmierza wniosek w tym zakresie. Art. 913 § 2 k.c. był już przedmiotem wykładni Sądu Najwyższego i zgodnie z dominującym poglądem „wyjątkowy wypadek” zachodzi wówczas, gdy dochodzi do pokrzywdzenia dożywotnika i złej woli nabywcy nieruchomości. Wyjątkowość
3 instytucji rozwiązania dożywocia wyklucza możliwość jej zastosowania wówczas, gdy wyłączna przyczyna złych stosunków pomiędzy stronami umowy dożywocia leży po stronie dożywotnika (wyroki z dnia 9 sierpnia 1962 r., 2 CR 450/62, OSNCP 1963, nr 7-8, poz. 167, z dnia 9 kwietnia 1997 r., III CKN 50/97, OSNC z 1997 r., nr 9, poz. 133). Przeciwny pogląd prowadziłby do przyznania dożywotnikowi uprawnienia do jednostronnego rozwiązania umowy w każdym czasie, bez liczenia się z interesem zobowiązanego. Skarżąca wskazane zagadnienia opiera na twierdzeniach nie znajdujących oparcia w stanie faktycznym stanowiącym podstawę zaskarżonego orzeczenia i wiążącym Sąd Najwyższy z mocy art. 39813 in fine, nie noszą one zatem cechy istotności. Nie stanowi bowiem istotnego zagadnienia prawnego taki problem prawny, którego rozstrzygnięcie nie miałoby żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy w stanie faktycznym ustalonym przez Sąd drugiej instancji, a takim jest ustalenie, że przyczyny wytworzenia się pomiędzy stronami takich stosunków, że nie można wymagać aby pozostawały ze sobą w bezpośredniej styczności, nie leżały po stronie obdarowanej. Z przytoczonych względów należało odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.), o kosztach rozstrzygając zgodnie z § 19 ust. 1, § 2 ust. 3, § 6 pkt 6 oraz § 13 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461). Wniosek został oddalony w części przewyższającej 50% stawki minimalnej określonej w § 6 pkt 6 rozporządzenia. [aw]
Powiązane orzeczenia
- II CSK 388/14 2015-01-21Czy skarga kasacyjna oparta na zarzucie występowania w sprawie istotnego zagadnienia prawnego, polegającego na nieuwzględnianiu przez sądy roszczeń zbywców wobec nabywców w ramach umowy o dożywocie w sytuacji naruszenia…
- IV CSK 279/14 2014-11-07Czy skarga kasacyjna dotycząca rozwiązania umowy dożywocia może zostać przyjęta do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, jeśli powód powołuje się na istnienie istotnego zagadnienia prawnego lub potrzebę wykładni przepisów bud…
- I CSK 681/26 2026-07-09Czy skarga kasacyjna w sprawie o rozwiązanie umowy dożywocia powinna zostać przyjęta do rozpoznania przez Sąd Najwyższy?
- II CSK 665/17 2018-04-05Czy w sprawie o rozwiązanie umowy dożywocia, w której skarżący powołują się na istnienie istotnego zagadnienia prawnego oraz oczywistą zasadność skargi kasacyjnej, zachodzą przesłanki do przyjęcia skargi kasacyjnej do ro…
- I CSK 996/24 2025-06-30Czy skarga kasacyjna dotycząca wykładni art. 908 § 1 k.c. w kontekście osobistego wykonywania obowiązków z umowy dożywocia przez nabywcę może zostać przyjęta do rozpoznania przez Sąd Najwyższy?
Powołane przepisy
art. 3989 § 1 KPCart. 3984 § 2 KPCArt. 913 § 2 KCart. 39813art. 3989 § 2 KPC§ 1§ 2§ 19 ust. 1§ 2 ust. 3§ 6 pkt 6§ 13 ust. 4
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 18.07.2026. · PDF źródłowy