V CSK 567/17

Sygn. akt V CSK 567/17 POSTANOWIENIE Dnia 17 kwietnia 2018 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Anna Kozłowska w sprawie z powództwa G.N. przeciwko A.P. o ochronę dóbr osobistych, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 17 kwietnia 2018 r., na skutek skargi kasacyjnej pozwanego od wyroku Sądu Apelacyjnego w W. z dnia 28 czerwca 2017 r., sygn. akt I ACa […]/17, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, 2. oddala wniosek powoda o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym. 2 UZASADNIENIE Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona (art. 3989 § 1 k.p.c.). Tak ujęta instytucja tzw. przedsądu jest zgodna z normami konstytucyjnymi, a także ze sformułowanymi przez Radę Europy zaleceniami wprowadzenia środków ograniczających dostęp do sądu najwyższego szczebla. We wniosku o przyjęcie do rozpoznania wniesionej skargi kasacyjnej pozwany powołał przesłankę z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c., to jest potrzebę wykładni przepisów, wskazując art. 41 Prawa prasowego jako przepis budzący poważne wątpliwości w zakresie rozumienia pojęcia tzw. krytyki prasowej, to jest czy pojęcie to wyczerpują wyłącznie klasyczne wypowiedzi ocenne, czy też wypowiedzi mieszane, zawierające zarówno twierdzenia co do faktów, jak i sądy wartościujące oraz czy przedmiotowy lub podmiotowy charakter krytyki prasowej determinuje zróżnicowany zakres obowiązku rzetelności dziennikarskiej przy zbieraniu i wykorzystywaniu materiału prasowego zawierającego krytykę. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania ze względu na przesłankę określoną w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. wymaga wykazania, że treść określonych przepisów prawa nie została dostatecznie wyjaśniona w dotychczasowym orzecznictwie lub że istnieje potrzeba zmiany dotychczasowej wykładni tych przepisów. Gdy w ramach stosowania wskazanych przepisów powstały w orzecznictwie już określone rozbieżności, skarżący powinien je przedstawić, jak też uzasadnić, że dokonanie postulowanej wykładni jest niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/07, z dnia 11 stycznia 2008 r., I UK 283/07, z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08, z dnia 12 grudnia 2008 r., II PK 220/08, z dnia 8 lipca 2009 r., I CSK 11/09). 3 Skarżący nie sprostał powyższym wymogom. Skarga nie zwiera argumentów świadczących o rozbieżnościach w orzecznictwie sądów. Skarżący wskazał jedynie na szereg orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 marca 2006 r. (sygn. akt K 4/06). Nie podał jednak na czym, jego zdaniem, polegają rozbieżności w poglądach przedstawionych w przytoczonych orzeczeniach. Nie podał również, w jaki sposób te rozbieżności odnoszą się do rozstrzyganej sprawy. W skardze brak jest też argumentów, w jaki sposób przytoczone orzeczenia odnoszą się do regulacji art. 41 Prawa prasowego, który stanowi, że publikowanie zgodnych z prawdą i rzetelnych sprawozdań z jawnych posiedzeń Sejmu i organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego oraz ich organów, a także publikowanie rzetelnych, zgodnych z zasadami współżycia społecznego ujemnych ocen dzieł naukowych lub artystycznych albo innej działalności twórczej, zawodowej lub publicznej pozostaje pod ochroną prawa. Analiza wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 marca 2006 r. wskazuje, że w ogóle nie zwiera on rozważań dotyczących tej regulacji. Niezależnie od powyższego uszło uwagi skarżącego, że Sąd Najwyższy dokonał już wykładni art. 41 Prawa prasowego i wskazywał, że przepis ten nie wyłącza odpowiedzialności dziennikarza. Pod ochroną prawa pozostaje krytyka prasowa rzetelna i zgodna z zasadami współżycia społecznego. Użyty przez ustawodawcę zwrot „pozostaje pod ochroną prawną" należy rozumieć, jako wyłączenie bezprawności działania dziennikarza, jeżeli opublikowana przez niego krytyka spełnia wymagania przewidziane w art. 41 Prawa prasowego. Podał również, że norma ta nie może być odczytywana, jako umniejszenie obowiązku staranności dziennikarza w zbieraniu i wykorzystywaniu materiału, bądź złagodzenie wymagań w prawdziwym przedstawianiu faktów, ani też jako dozwolenie na naruszanie dóbr osobistych, lecz jedynie jako wytyczenie granic swobody formułowania ujemnych ocen (zob. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2010 r., I CSK 291/09, nie publ. oraz z dnia 19 czerwca 2015 r., IV CSK 566/14, nie publ.). Skarżący w żaden sposób nie odniósł się do dotychczasowego orzecznictwa istniejącego na gruncie przepisu, na którego potrzebę wykładni wskazuje. 4 Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 3989 § 2 k.p.c.). Wniosek powoda o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym, zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną, podlegał oddaleniu. Żądanie tych kosztów, zgłoszone w odpowiedzi na skargę kasacyjną, powód związał wyłącznie z postulowanym w tej odpowiedzi oddaleniem skargi kasacyjnej, natomiast odpowiedź ta nie zawierała wniosku o odmowę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, co nastąpiło. Nie można było, zatem przyjąć, iż i w takiej sytuacji wykonywane zastępstwo prawne wymagało wynagrodzenia, skoro w istocie pozostało nieobjęte wnioskiem. jw a.ł.