V CSK 570/19

Sygn. akt V CSK 570/19 POSTANOWIENIE Dnia 30 lipca 2020 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Beata Janiszewska w sprawie z powództwa B.P-J. przeciwko E.G. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 30 lipca 2020 r., na skutek skargi kasacyjnej pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego we […] z dnia 17 maja 2019 r., sygn. akt I ACa […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Pozwana E.G. wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego we [...], którym oddalono jej apelację od wyroku Sądu Okręgowego zasądzającego od skarżącej na rzecz B.P-J. kwotę 70 463,91 zł z bliżej określonymi odsetkami. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga kasacyjna to nadzwyczajny środek zaskarżenia o celu przede wszystkim publicznoprawnym. Celem tym jest zapewnienie jednolitości orzecznictwa oraz spójności i prawidłowości wykładni prawa. Realizacji powyższej funkcji służy uregulowana w art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. instytucja przedsądu. Stosownie do ww. przepisów Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Podejmowanie odrębnej decyzji 2 w przedmiocie przyjęcia skargi do rozpoznania ma również na celu realizację zasady szybkości postępowania oraz pozwala zaakcentować wysoce sformalizowany charakter postępowania przed Sądem Najwyższym, o czym świadczą określone wymagania konstrukcyjne skargi kasacyjnej. Jako pierwszą przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca wskazała na oczywistą zasadność tego środka zaskarżenia. Oparcie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania na przywołanej przesłance wymaga wykazania niewątpliwej, widocznej prima facie sprzeczności przyjętej przez Sąd II instancji wykładni lub zastosowania prawa z brzmieniem przepisów lub powszechnie przyjętymi regułami interpretacji prawa. Wnoszący skargę powinien więc zawrzeć w uzasadnieniu wniosku wywód prawny wyjaśniający, w czym wyraża się "oczywista zasadność" skargi i przedstawić odpowiednie argumenty (post. Sądu Najwyższego z 5 września 2008 r., I CZ 64/08). Do przyjęcia skargi do rozpoznania na podstawie wskazanej przyczyny kasacyjnej nie jest wystarczające samo kwalifikowane naruszenie prawa przez Sąd II instancji. W art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. mowa bowiem o oczywistej zasadności skargi, a nie o trafności zarzutu. Przytoczone przez skarżącego okoliczności powinny zatem jednoznacznie wskazywać na to, że w zasadniczym postępowaniu skarga kasacyjna zostanie rozstrzygnięta na korzyść strony, która ją wniosła (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2019 r., I CSK 768/18). Skarżąca upatrywała oczywistej zasadności skargi kasacyjnej w niedostatecznym rozpoznaniu przez Sąd Apelacyjny podstaw apelacji, w szczególności zgłoszonych w niej zarzutów błędnych ustaleń faktycznych. Argumentacja skarżącej o wystąpieniu ww. przyczyny przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania sprowadziła się jednak do polemiki z Sądem Apelacyjnym w kwestii tego, czy powódka na własne ryzyko czyniła inwestycje w działalność gospodarczą prowadzoną przez pozwaną, a w piśmie uzupełniającym braki skargi kasacyjnej – także do polemiki z dokonaną przez ten Sąd oceną dowodów. Analiza motywów orzeczenia Sądu II instancji nie prowadzi jednak do wniosku, by Sąd Apelacyjny dopuścił się widocznych prima facie uchybień, zwłaszcza takich, które przekładałyby się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej. 3 Sąd II instancji trafnie zidentyfikował zarzuty apelacji i odniósł się do nich, co wyklucza przyjęcie, by w sprawie z podanych przez skarżącą względów zachodziła przyczyna kasacyjna unormowana w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Ocena trafności zarzutów w sposób odmienny od oczekiwanego przez apelującą nie jest bowiem równoznaczna z pominięciem czy nierozpoznaniem zarzutów. Wypada przypomnieć, że nie jest obowiązkiem sądu II instancji dokonywanie szczegółowej oceny wszystkich argumentów podniesionych przez stronę wraz z ich uzasadnieniem. Za wystarczające należy uznać odniesienie się do sformułowanych w apelacji zarzutów i wniosków w sposób wskazujący na to, że zostały one przez sąd drugiej instancji w całości rozważone przed wydaniem orzeczenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 września 2016 r. I CSK 659/15; z dnia 24 lipca 2009 r., I PK 38/09 - nie publ.; z dnia 24 marca 2010 r., V CSK 296/09, M. Pr. Bank. 2012, nr 4, s. 19; z dnia 26 kwietnia 2012 r., III CSK 300/11, OSNC 2012, Nr 12, poz. 144; z dnia 4 września 2014 r., II CSK 478/13, nie publ.). Tym bardziej natomiast sąd nie jest zobowiązany do przedstawienia wyników analizy każdego z zarzutów oddzielnie, zwłaszcza w sytuacji, w której szereg z nich uznaje za nietrafne z tożsamych lub zbliżonych względów. Jako drugą przyczynę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca wskazała występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa przywołanie tej przesłanki wymaga poprawnego zidentyfikowania problemu, w tym odniesienia go do konkretnych przepisów. Konieczne jest także przedstawienie argumentów prowadzących do rozbieżnych ocen danego zagadnienia (postanowienie Sądu Najwyższego z 10 maja 2001 r., II CZ 35/01). Istotność problemu prawnego wyraża się w tym, że ma on znaczenie precedensowe dla rozstrzygania podobnych spraw lub rozwoju jurysprudencji (postanowienie Sądu Najwyższego z 23 marca 2012 r., I CSK 496/11). Tylko w takich okolicznościach może być realizowana publicznoprawna funkcja skargi kasacyjnej. Jednocześnie przedstawiony Sądowi Najwyższemu problem musi mieć konkretny związek z rozstrzygnięciem danej sprawy, to jest z zarzutami skargi oraz podstawą prawną i faktyczną zaskarżonego wyroku (postanowienie Sądu Najwyższego z 21 maja 2013 r., IV CSK 53/13). Przyjęcie 4 sprawy do rozpoznania ma bowiem na celu zarówno realizację interesu publicznego jak i ochronę praw prywatnych. Skarżąca przedstawiła dwa zagadnienia prawne, które, w jej ocenie, występują w sprawie. Sformułowała je przy tym wyłącznie w formie opisowej, bez sprecyzowania konkretnego pytania prawnego, mającego bezpośredni związek z niniejszym sporem. Pierwsze z zagadnień dotyczyło możliwości zastosowania art. 322 k.p.c. do obliczenia wysokości wierzytelności strony pozwanej, broniącej się przed żądaniem zapłaty z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia przez podniesienie twierdzeń o przysługiwaniu jej roszczenia względem strony powodowej. Drugie zagadnienie związane było z ustaleniem zasad rozliczania „konfiguracji gospodarczych polegających na niesformalizowanym inwestowaniu środków finansowych w działalność gospodarczą formalnie prowadzoną przez osobę trzecią w sytuacji braku powodzenia finansowego działalności z przyczyn nieobciążających prowadzącego działalność gospodarczą przedsiębiorcy”. W realiach sprawy przyczyna kasacyjna z art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. a limine nie mogła zrealizować się w związku z zagadnieniem dotyczącym art. 322 k.p.c., ponieważ w skardze kasacyjnej nie sformułowano żadnych zarzutów, które sprawiłyby, że opisany problem prawny miałby związek ze sprawą. Artykuł 322 k.p.c. sam w sobie nie stanowi podstawy roszczenia; możliwość jego ewentualnego zastosowania do obliczenia wierzytelności strony pozwanej podlegałaby zatem rozważeniu wyłącznie w razie postawienia odpowiedniego zarzutu naruszenia prawa materialnego. Tymczasem skarżąca poprzestała na powołaniu się na „wierzytelność wzajemną zgłoszoną przez stronę pozwaną”, lecz nie wskazała, w jaki sposób sam fakt ewentualnego przysługiwania jej jakichś roszczeń względem powódki miałby wpływać na rozstrzygnięcie sprawy o zapłatę, w której skarżąca występowała po stronie pozwanej. W szczególności skarżąca nie przedstawiła żadnych przysługujących jej wierzytelności do potrącenia z wierzytelnością dochodzoną przez powódkę. O potrzebie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania nie świadczy również argumentacja dotycząca możliwych kwalifikacji prawnych stanów faktycznych, w których jedna osoba dokonuje przysporzeń na rzecz drugiej w związku 5 z działalnością gospodarczą prowadzoną przez tę drugą osobę. Skarżąca nie sformułowała w tej kwestii żadnego konkretnego problemu jurydycznego, lecz ograniczyła się do przedstawienia ogólnego wywodu, sprowadzającego się do polemiki z oceną prawną dokonaną przez Sąd Apelacyjny, opartej ponadto na założeniu – odbiegającym od ustaleń tego Sądu i opartej na nich ocenie prawnej – o zainwestowaniu przez powódkę własnych zasobów finansowych w działalność gospodarczą pozwanej. W uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie podjęto również próby wykazania, że przedstawiana problematyka jest sporna w orzecznictwie lub doktrynie oraz że powoduje ona istotne problemy praktyczne. Przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania nie może natomiast służyć stronie do uzyskania informacji o możliwych, dostrzeganych przez Sąd zasadach rozliczania „niesformalizowanego inwestowania środków finansowych w działalność gospodarczą formalnie prowadzoną przez osobę trzecią” (s. 3 skargi kasacyjnej), z pominięciem przy tym stanowiska o założeniu przez sporne strony spółki, z uwagi na ograniczenia związane z dotacją z PFRON. Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy uznał, że z motywów skargi kasacyjnej nie wynika, by zachodziły przyczyny określone w art. 3989 § 1 k.p.c., co uzasadniało odmowę przyjęcia tej skargi do rozpoznania. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 3989 § 1 k.p.c. orzeczono, jak w sentencji postanowienia. aj 6