V CSK 77/13
WyrokIzba Cywilna2013-11-07
Skład orzekający: Teresa Bielska-Sobkowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ocena zarzutu przedawnienia roszczenia w aspekcie nadużycia prawa podmiotowego (art. 117 § 2 zd. 1 k.c. w zw. z art. 5 k.c.) powinna być dokonywana przez sąd z urzędu, bez inicjatywy dowodowej strony przeciwko której podniesiono zarzut?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że podniesione przez stronę pozwaną zagadnienie prawne dotyczące obowiązku sądu do zbadania z urzędu zarzutu przedawnienia w kontekście nadużycia prawa podmiotowego jest pozorne. Stwierdzono, że zgodnie z zasadą iura novit curia, sąd z urzędu stosuje prawo do ustalonego stanu faktycznego, co obejmuje również ocenę zarzutu przedawnienia w świetle art. 5 k.c., bez potrzeby inicjatywy dowodowej strony przeciwnej.Stan faktyczny
Powód dochodził zapłaty od pozwanego. Pozwany wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego, który utrzymał w mocy wyrok sądu pierwszej instancji zasądzający powództwo. Pozwany domagał się przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, wskazując na istotne zagadnienie prawne dotyczące obowiązku sądu do zbadania z urzędu zarzutu przedawnienia w kontekście nadużycia prawa podmiotowego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od pozwanego na rzecz powoda zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Sygn. akt V CSK 77/13 POSTANOWIENIE Dnia 7 listopada 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Teresa Bielska-Sobkowicz w sprawie z powództwa S. S. przeciwko "R. […]" Sp. z o.o. w W. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 7 listopada 2013 r., na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 12 września 2012 r., sygn. akt I ACa […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądza od pozwanego na rzecz powoda 3600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
2 UZASADNIENIE W związku ze skargą kasacyjną strony pozwanej „R. […]” sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 12 września 2012 r. należy zważyć, co następuje. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania strona pozwana „R. […]” sp. z o.o. z siedzibą w W. oparła na przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Przesłanka ta nie została spełniona. Powołanie się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), a więc zagadnienia, które wiąże się z określonym przepisem prawnym i którego wyjaśnienie ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, ale także dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw, wymaga jego precyzyjnego sformułowania i wskazania argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen (zob. m. in.: postanowienie SN z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11). Chodzi przy tym o zagadnienie
3 nowe, którego wyjaśnienie przyczyni się do rozwoju jurysprudencji. Argumentacja uzasadniająca wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinna nawiązywać do przesłanek „przedsądu”, a ponadto stanowić odrębną, pogłębioną argumentację prawną wskazującą na zaistnienie powołanych okoliczności uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (zob.: postanowienie SN z dnia 9 maja 2008 r., sygn. akt II PK 3/08, nie publ.). W ocenie skarżącej spółki istotne zagadnienie prawne sprowadza się do pytania, czy ocena podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia roszczeń powoda w aspekcie ewentualnego nadużycia tego prawa podmiotowego (art. 117 § 2 zdanie 1 k.c. w zw. z art. 5 k.c.), winna być dokonywana przez Sąd z urzędu w ramach stosowania prawa materialnego i bez konieczności oczekiwania jakiejkolwiek inicjatywy dowodowej ze strony osoby, przeciwko żądaniu której zarzut taki został podniesiony. Zagadnienie to w istocie jest pozorne, a wątpliwości w nim wskazane mają charakter fasadowy. Nie budzi bowiem wątpliwości, że przyjęty w postępowaniu cywilnym model sądowego stosowania prawa jest oparty na zasadzie iura novit curia, co jednoznacznie przesądza o tym, że sąd bierze pod uwagę z urzędu wszelkie kwestie prawne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy – a do takich należy kwestia oceny podniesionego zarzutu przedawnienia roszczeń powoda w aspekcie nadużycia prawa podmiotowego - gdyż z urzędu stosuje prawo do ustalonego stanu faktycznego sprawy. Dalsze rozważania w kierunku wskazanym przez pozwanego miałyby na celu ochronę konkretnego stanu faktycznego, co nie jest dopuszczalne. Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. Na wniosek strony pozwanej zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną Sąd Najwyższy orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego na podstawie art. 98 § 1 i 3, art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1, art. 39821 k.p.c. oraz w związku z § 13 ust. 4 pkt 2 i § 6 pkt 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. t. jedn. z 2013, Nr 461). aw db
Powiązane orzeczenia
- V CSK 427/15 2016-01-27Czy zarzut przedawnienia roszczenia, podniesiony w celu uchylenia się od obowiązku prawnego, może zostać uznany za nadużycie prawa w rozumieniu art. 5 k.c. i w konsekwencji nieuwzględniony przez sąd?
- I CSK 217/22 2022-01-21Czy zarzut przedawnienia roszczenia może stanowić nadużycie prawa podmiotowego, gdy powód przebywa w zakładzie karnym, a jego wnioski o ustanowienie obrońcy z urzędu były oddalane, a samo roszczenie nie budzi wątpliwości…
- V CSK 606/18 2019-06-11Czy Sąd Najwyższy powinien przyjąć skargę kasacyjną do rozpoznania, gdy powódka podnosi kwestię zastosowania art. 5 k.c. w kontekście zmiany przepisów o przedawnieniu roszczeń oraz braku dokumentacji medycznej, a także c…
- V CSK 232/18 2018-11-22Czy sąd może odmówić rozpoznania zarzutu przedawnienia, uznając jego zgłoszenie za nadużycie prawa podmiotowego, bez szczegółowego badania przyczyn opóźnienia wierzyciela w zgłoszeniu roszczenia?
- III CSK 9/20 2020-10-29Czy Sąd Najwyższy powinien przyjąć do rozpoznania skargę kasacyjną, gdy skarżący powołuje się na występowanie w sprawie istotnych zagadnień prawnych, ale nie przedstawia wystarczającej argumentacji jurydycznej uzasadniaj…
Powołane przepisy
art. 3989 § 1 KPCart. 3984 § 2 KPCart. 3989 § 1 pkt 1 KPCart. 117 § 2art. 5 KCart. 3989 § 2 KPCart. 98 § 1art. 108 § 1 KPCart. 391 § 1art. 39821 KPC§ 1§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026. · PDF źródłowy