V CSK 77/13

WyrokIzba Cywilna2013-11-07

Skład orzekający: Teresa Bielska-Sobkowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy ocena zarzutu przedawnienia roszczenia w aspekcie nadużycia prawa podmiotowego (art. 117 § 2 zd. 1 k.c. w zw. z art. 5 k.c.) powinna być dokonywana przez sąd z urzędu, bez inicjatywy dowodowej strony przeciwko której podniesiono zarzut?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że podniesione przez stronę pozwaną zagadnienie prawne dotyczące obowiązku sądu do zbadania z urzędu zarzutu przedawnienia w kontekście nadużycia prawa podmiotowego jest pozorne. Stwierdzono, że zgodnie z zasadą iura novit curia, sąd z urzędu stosuje prawo do ustalonego stanu faktycznego, co obejmuje również ocenę zarzutu przedawnienia w świetle art. 5 k.c., bez potrzeby inicjatywy dowodowej strony przeciwnej.
Stan faktyczny
Powód dochodził zapłaty od pozwanego. Pozwany wniósł skargę kasacyjną od wyroku Sądu Apelacyjnego, który utrzymał w mocy wyrok sądu pierwszej instancji zasądzający powództwo. Pozwany domagał się przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, wskazując na istotne zagadnienie prawne dotyczące obowiązku sądu do zbadania z urzędu zarzutu przedawnienia w kontekście nadużycia prawa podmiotowego.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od pozwanego na rzecz powoda zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt V CSK 77/13 POSTANOWIENIE Dnia 7 listopada 2013 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Teresa Bielska-Sobkowicz w sprawie z powództwa S. S. przeciwko "R. […]" Sp. z o.o. w W. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 7 listopada 2013 r., na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 12 września 2012 r., sygn. akt I ACa […], odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądza od pozwanego na rzecz powoda 3600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 2 UZASADNIENIE W związku ze skargą kasacyjną strony pozwanej „R. […]” sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 12 września 2012 r. należy zważyć, co następuje. Zgodnie z art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Cel wymagania przewidzianego w art. 3984 § 2 k.p.c. może być osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych funkcji skargi kasacyjnej. Tylko na tych przesłankach Sąd Najwyższy może oprzeć rozstrzygnięcie o przyjęciu lub odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. Nie w każdej zatem sprawie, nawet w takiej, w której rozstrzygnięcie oparte jest na błędnej subsumpcji czy wadliwej wykładni prawa, skarga kasacyjna może być przyjęta do rozpoznania. Podkreślenia wymaga, że Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie. Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania strona pozwana „R. […]” sp. z o.o. z siedzibą w W. oparła na przesłance uregulowanej w art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c. Przesłanka ta nie została spełniona. Powołanie się na występowanie w sprawie istotnego zagadnienia prawnego (art. 3989 § 1 pkt 1 k.p.c.), a więc zagadnienia, które wiąże się z określonym przepisem prawnym i którego wyjaśnienie ma znaczenie nie tylko dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, ale także dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw, wymaga jego precyzyjnego sformułowania i wskazania argumentów prawnych, które prowadzą do rozbieżnych ocen (zob. m. in.: postanowienie SN z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11). Chodzi przy tym o zagadnienie 3 nowe, którego wyjaśnienie przyczyni się do rozwoju jurysprudencji. Argumentacja uzasadniająca wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania powinna nawiązywać do przesłanek „przedsądu”, a ponadto stanowić odrębną, pogłębioną argumentację prawną wskazującą na zaistnienie powołanych okoliczności uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (zob.: postanowienie SN z dnia 9 maja 2008 r., sygn. akt II PK 3/08, nie publ.). W ocenie skarżącej spółki istotne zagadnienie prawne sprowadza się do pytania, czy ocena podniesionego przez pozwanego zarzutu przedawnienia roszczeń powoda w aspekcie ewentualnego nadużycia tego prawa podmiotowego (art. 117 § 2 zdanie 1 k.c. w zw. z art. 5 k.c.), winna być dokonywana przez Sąd z urzędu w ramach stosowania prawa materialnego i bez konieczności oczekiwania jakiejkolwiek inicjatywy dowodowej ze strony osoby, przeciwko żądaniu której zarzut taki został podniesiony. Zagadnienie to w istocie jest pozorne, a wątpliwości w nim wskazane mają charakter fasadowy. Nie budzi bowiem wątpliwości, że przyjęty w postępowaniu cywilnym model sądowego stosowania prawa jest oparty na zasadzie iura novit curia, co jednoznacznie przesądza o tym, że sąd bierze pod uwagę z urzędu wszelkie kwestie prawne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy – a do takich należy kwestia oceny podniesionego zarzutu przedawnienia roszczeń powoda w aspekcie nadużycia prawa podmiotowego - gdyż z urzędu stosuje prawo do ustalonego stanu faktycznego sprawy. Dalsze rozważania w kierunku wskazanym przez pozwanego miałyby na celu ochronę konkretnego stanu faktycznego, co nie jest dopuszczalne. Wobec powyższego, na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. Na wniosek strony pozwanej zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną Sąd Najwyższy orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego na podstawie art. 98 § 1 i 3, art. 108 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1, art. 39821 k.p.c. oraz w związku z § 13 ust. 4 pkt 2 i § 6 pkt 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. t. jedn. z 2013, Nr 461). aw db

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 3989 § 1 KPCart. 3984 § 2 KPCart. 3989 § 1 pkt 1 KPCart. 117 § 2art. 5 KCart. 3989 § 2 KPCart. 98 § 1art. 108 § 1 KPCart. 391 § 1art. 39821 KPC§ 1§ 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026. · PDF źródłowy