V CZ 2/17

PostanowienieIzba Cywilna2017-02-10

Skład orzekający: Maria Szulc, Mirosław Bączyk, Agata Zając

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zażalenie wniesione do Sądu Najwyższego przez stronę pozbawioną zdolności postulacyjnej, zawierające jednocześnie wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, powinno zostać odrzucone bez rozpoznania wniosku o ustanowienie pełnomocnika?
Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że wniesienie zażalenia do Sądu Najwyższego przez stronę pozbawioną zdolności postulacyjnej stanowi nieusuwalną wadę prawną, skutkującą koniecznością odrzucenia zażalenia. Wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu złożony w takim piśmie nie może być rozpoznany, a samo zażalenie nie może zostać sanowane w trybie art. 130 § 1 k.p.c. Zastępstwo procesowe przez adwokatów lub radców prawnych obowiązuje w postępowaniu przed Sądem Najwyższym, w tym w czynnościach związanych z postępowaniem przed sądem niższej instancji.
Stan faktyczny
Sąd Okręgowy odrzucił skargę o wznowienie postępowania. Skarżący wniósł zażalenie na to postanowienie, jednocześnie domagając się ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Sąd Okręgowy odrzucił zażalenie, uznając brak zdolności postulacyjnej za nieusuwalny. Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, wniósł zażalenie na postanowienie o odrzuceniu zażalenia, zarzucając naruszenie przepisów postępowania. Sąd Najwyższy oddalił to zażalenie.
Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił zażalenie uczestnika postępowania. Przyznano wynagrodzenie pełnomocnikowi z urzędu.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt V CZ 2/17 POSTANOWIENIE Dnia 10 lutego 2017 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Maria Szulc (przewodniczący) SSN Mirosław Bączyk SSA Agata Zając (sprawozdawca) w sprawie ze skargi J. K. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w C. z dnia 3 grudnia 2013 r. sygn. akt VI Ca [...] w sprawie z wniosku J. S. przy uczestnictwie J. K. o rozgraniczenie, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 10 lutego 2017 r., zażalenia uczestnika postępowania na postanowienie Sądu Okręgowego w C. z dnia 18 sierpnia 2016 r., sygn. akt VI Ca [...], I. oddala zażalenie: II. przyznaje od Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Z. na rzecz adwokata P. K. kwotę 540 (pięćset czterdzieści) zł powiększoną o należny podatek VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej uczestnikowi w postępowaniu zażaleniowym. 2 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 7 lipca 2016 r. Sąd Okręgowy w C. odrzucił skargę uczestnika postępowania J. K. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w C. z dnia 3 grudnia 2013 r. w sprawie VI Ca [...]. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł osobiście skarżący, wnosząc w tym samym piśmie procesowym o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Postanowieniem z dnia 18 sierpnia 2016 r. Sąd Okręgowy w C. odrzucił zażalenie jako wniesione przez osobę niemającą zdolności postulacyjnej, ze wskazaniem, że jest to brak nieusuwalny, a zatem zawarty w zażaleniu wniosek o ustanowienie pełnomocnika jest bezskuteczny. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego z urzędu, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 394 § 1 pkt 11 k.p.c. w zw. z art. 871 § 1 i 2 k.p.c. przez bezpodstawne uznanie, że należy odrzucić zażalenie uczestnika postępowania, pomimo iż w złożonym piśmie zatytułowanym „zażalenie” złożył on jednocześnie wniosek o przyznanie mu pełnomocnika z urzędu, a co za tym idzie w pierwszej kolejności powinien być rozpoznany ten wniosek, a dopiero następnie - merytorycznie rozpoznany środek odwoławczy. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i rozpoznanie wniosku uczestnika o przyznanie mu pełnomocnika z urzędu do złożenia zażalenia na ostanowienie Sądu Okręgowego z dnia 7 lipca 2016 r., zasądzenie kosztów oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu. Sąd Najwyższy zważył co następuje: Zgodnie z art. 871 § 1 k.p.c., w postępowaniu przed Sądem Najwyższym obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów lub radców prawnych. Zastępstwo to dotyczy także czynności procesowych związanych z postępowaniem przed Sądem Najwyższym, podejmowanych przed sądem niższej instancji. Przymus adwokacko – radcowski, ustanowiony w art. 871 § 1 k.p.c., obejmuje wszelkie postępowania, które przynależą do właściwości Sądu Najwyższego, dotyczy więc 3 także zażalenia do Sądu Najwyższego. Bezsporne jest, iż w niniejszej sprawie zażalenie do Sądu Najwyższego na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 7 lipca 2016 r., odrzucające skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w C. z dnia 3 grudnia 2013 r. w sprawie VI Ca [...], zostało sporządzone i wniesione przez uczestnika postępowania samodzielnie bez udziału profesjonalnego pełnomocnika. Z utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, iż nieusuwalna wada zażalenia, polegająca na jego wniesieniu przez stronę pozbawioną zdolności postulacyjnej, skutkuje koniecznością odrzucenia zażalenia bez możliwości jej sanowania w trybie art. 130 § 1 k.p.c. (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2013 r., V CZ 70/13, nie publ.; z dnia 3 czerwca 2015 r., V CZ 25/15, nie publ.; z dnia 9 maja 2014 r., I PZ 9/14, nie publ.; z dnia 7 maja 2014 r., II CZ 19/14, nie publ.; z dnia 15 maja 2015 r., III PZ 7/15, nie publ.; z dnia 16 września 2015 r., III CZ 40/15, nie publ.; z dnia 29 stycznia 2016 r., II CZ 97/15, nie publ.). Wskazany brak zdolności postulacyjnej nie mógł być też usunięty przez rozpoznanie zawartego w zażaleniu wniosku o ustanowienie dla skarżącego pełnomocnika z urzędu. Złożenie takiego wniosku wraz z zażaleniem, sporządzonym i wniesionym przez stronę osobiście, nie ma znaczenia dla oceny prawidłowości postanowienia o odrzuceniu samego zażalenia, jest natomiast istotne dla biegu terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania, gdyż zgodnie z art. 124 2 k.p.c. do czasu rozstrzygnięcia tego wniosku i odjęcia dalszych czynności termin ten nie rozpoczyna biegu. Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. oddalił zażalenie. O kosztach pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w postępowaniu zażaleniowym orzeczono na podstawie § 4, § 11 pkt 2 i § 16 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. 2015.1801). aj 4 l.n

Powiązane orzeczenia

Powołane przepisy

art. 394 § 1 pkt 11 KPCart. 871 § 1art. 871 § 1 KPCart. 130 § 1 KPCart. 124art. 39814art. 3941 § 3 KPC§ 1 pkt 11§ 1§ 3§ 4§ 11 pkt 2

Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 16.07.2026. · PDF źródłowy