V CZ 80/07

Sygn. akt V CZ 80/07 POSTANOWIENIE Dnia 4 października 2007 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Barbara Myszka (przewodniczący, sprawozdawca) SSN Krzysztof Pietrzykowski SSN Zbigniew Strus w sprawie ze skargi A.K. i S.K. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w O. z dnia 18 października 2006 r., sygn. akt [...] w sprawie z powództwa Z.R. i B.R. przeciwko A.K. i S.K. o rozwiązanie umowy przekazania gospodarstwa rolnego, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 4 października 2007 r., zażalenia skarżących A.K. i S.K. na postanowienie Sądu Okręgowego w O. z dnia 19 marca 2007 r., sygn. akt [...], odrzuca zażalenie w części dotyczącej odrzucenia zażalenia, a oddala je w pozostałej części. 2 Uzasadnienie Postanowieniem z dnia 19 marca 2007 r. Sąd Okręgowy w O. odrzucił zarówno zażalenie skarżących A.K. i S.K. na postanowienie tego Sądu z dnia 2 marca 2007 r. oddalające wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, jak i wniesioną przez nich skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w O. z dnia 18 października 2006 r. W uzasadnieniu stwierdził, że na postanowienie sądu drugiej instancji oddalające wniosek o zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłaty od skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia zażalenie nie przysługuje, nie jest to bowiem postanowienie kończące postępowanie w sprawie (art. 3941 k.p.c.). Z tej przyczyny zażalenie skarżących ulegało odrzuceniu jako niedopuszczalne. Ze względu na to, że pełnomocnik skarżących pomimo doręczenia mu wezwania nie uiścił w terminie tygodniowym opłaty należnej od skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, skarga ta również ulegała odrzuceniu (art. 4246 § 3 k.p.c.). W zażaleniu na to postanowienie skarżący A.K. i S.K. zarzucili Sądowi Okręgowemu błędne przyjęcie, że na postanowienie oddalające wniosek o zwolnienie od opłaty od skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie przysługuje zażalenie, a ponadto naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji i art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) przez odebranie im prawa do rozpatrzenia sprawy przez sąd wskutek nieuzasadnionej odmowy zwolnienia od ponoszenia opłaty od skargi, a następnie odrzucenia zażalenia na postanowienie w tym przedmiocie. W konkluzji żalący wnosili o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest środkiem prawnym, którego rozpoznanie należy do Sądu Najwyższego. Wnosi się ją do sądu, który wydał zaskarżone orzeczenie (art. 4246 § 1 k.p.c.). Sąd ten bada zachowanie warunków formalnych skargi określonych w art. 4245 § 2 k.p.c., przy czym skargę nie opłaconą oraz skargę, której braków strona nie uzupełniła 3 w terminie, odrzuca (art. 4246 § 3 k.p.c.). Na postanowienie odrzucające skargę przysługuje zażalenie do Sądu Najwyższego (art. 3941 § 1 k.p.c.). Żalący A.K. i S.K. zaskarżyli postanowienie Sądu Okręgowego w całości, a więc nie tylko w części odrzucającej skargę, lecz także w części odrzucającej zażalenie. Uszło ich uwagi, że na postanowienie Sądu Okręgowego o odrzuceniu zażalenia na postanowienie odmawiające zwolnienia od opłaty od skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia zażalenie nie przysługuje, nie jest to bowiem postanowienie kończące postępowanie w sprawie w rozumieniu art. 3941 § 2 k.p.c. Trzeba przy tym podkreślić, że żalący nie mają racji wywodząc, iż Sąd Okręgowy nie był sądem drugiej instancji w zakresie rozpoznania wniosku o zwolnienie od opłaty od skargi. Sprawa, której dotyczy skarga, rozpoznana została w pierwszej instancji przez Sąd Rejonowy w B., a w drugiej przez Sąd Okręgowy w O. i ostatnio wymieniony Sąd jest nadal drugiej instancji, także w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Z powyższych względów wniesione zażalenie w części dotyczącej odrzucenia zażalenia ulega odrzuceniu jako niedopuszczalne (art. 373 w związku z art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c.; zob. też postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 2006 r., V CZ 22/06, niepubl.). Nie oznacza to jednak, że z powodu niedopuszczalności zażalenia na postanowienie Sądu Okręgowego oddalające wniosek o zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłaty od skargi żalący zostali pozbawieni prawa do rozpatrzenia tej skargi przez sąd (art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.). Rozpoznając zażalenie na postanowienie odrzucające skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, Sąd Najwyższy, na wniosek żalącego, rozpoznaje również te postanowienia sądu drugiej instancji, które nie podlegały zaskarżeniu w drodze zażalenia, a miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Przy rozpoznawaniu zażalenia na postanowienie sądu drugiej instancji odrzucające nieopłaconą skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, na wniosek żalącego, rozpoznaniu podlega zatem także postanowienie oddalające wniosek o zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłaty od skargi (art. 380 w związku z art. 42412, art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c.). 4 W niniejszej sprawie żalący nie skorzystali z możliwości zakwestionowania w powyższym trybie postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 2 marca 2007 r. oddalającego wniosek o zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłaty od skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, poza ogólnikowym stwierdzeniem, że orzeczenie to jest „całkowicie nietrafne”, nie przytoczyli bowiem żadnych skonkretyzowanych zarzutów, które mogłyby świadczyć o wadliwości tego postanowienia. Wywody zawarte w zażaleniu dotyczą jedynie kwestii dopuszczalności zażalenia na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 2 marca 2007 r. oddalające wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W tej sytuacji zażalenie na postanowienie odrzucające skargę ulega oddaleniu jako pozbawione uzasadnionych podstaw. Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 373 w związku z art. 39821 i art. 3941 § 3 k.p.c. oraz art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. orzekł, jak w sentencji.