V K 74/61

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia T. Gdowski.Sędziowie: M. Fic, M. Kulesza (sprawozdawca).Prokurator: W. Gatner.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Wacława S. oskarżonego z art. 282 k.k. i Alfonsa Z. oskarżonego z art. 138 k.k., po rozpoznaniu założonej przez Prokuratora Generalnego PRL rewizji nadzwyczajnej na niekorzyść obu oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku jako rewizyjnego z dnia 29 sierpnia 1961 r., mocą którego wyrok Sądu Powiatowego w Sopocie z dnia 12 kwietnia 1960 r. został zmieniony w części dotyczącej kary wymierzonej oskarżonemu Wacławowi S. i uchylony co do skazania oskarżonego Alfonsa Z., którego uniewinniono - na podstawie art. 394-396, 400, 383 pkt 3, 388 § 1 k.p.k.uchylił zaskarżony wyrok Sądu Wojewódzkiego i przekazał sprawę temuż Sądowi do ponownego rozpoznania.Wyrokiem Sądu Powiatowego w Sopocie z dnia 12 kwietnia 1960 r. zostali skazani:1) Wacław S. - z art. 282 k.k. - za to, że w celu udaremnienia egzekucji sprzedał zajęty przez komornika Sądu Powiatowego w Sopocie samochód osobowy marki "Ford" nr rej. H.87421 oraz2) Alfons Z. - z art. 138 k.k. - za to, że wydał Wacławowi S. wspomniany samochód osobowy zajęty przez komornika Sądu Powiatowego w Sopocie i oddany mu na przechowanie- każdy z nich na kary po 10 miesięcy więzienia.Po rozpoznaniu rewizji oskarżonych Sąd Wojewódzki w Gdańsku wyrokiem z dnia 29 sierpnia 1960 r.1) uchylił zaskarżony wyrok w stosunku do Alfonsa Z. i uniewinnił go od zarzutu z art. 138 k.k. oraz2) zmienił tenże wyrok w części dotyczącej kary wymierzonej Wacławowi S. przez warunkowe zawieszenie (na zasadzie art. 61 k.k.) wykonania orzeczonej kary na okres 3 lat.Od wyroku Sądu Wojewódzkiego jako rewizyjnego Prokurator Generalny PRL założył rewizję nadzwyczajną wniesioną do Sądu Najwyższego w dniu 11 lutego 1961 r. na niekorzyść obu oskarżonych, w której na podstawie przepisu art. 371 pkt 3 k.p.k. zarzuca błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, w szczególności zaś:1) co do Wacława S. - przez niesłuszne i nie uzasadnione wynikami przewodu sądowego uznanie, że oskarżony w przyszłości nie będzie mógł dokonać tego samego przestępstwa, co miało wskazywać na celowość warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonej kary i doprowadziło do bezzasadnego zastosowania względem niego przepisu art. 61 k.k.,2) co do Alfonsa Z. - przez niesłuszne uznanie, że wobec nieuprzedzenia go przez komornika o odpowiedzialności karnej za wydanie zajętego samochodu pozostawionego pod jego dozorem, w czynie jego, polegającym na zezwoleniu zabrania tego samochodu przez współoskarżonego Wacława S. i tym samym na usunięciu go spod rozporządzenia władzy egzekucyjnej, nie było znamion przestępstwa z art. 138 k.k., co doprowadziło do bezzasadnego uniewinnienia Alfonsa Z.W konkluzji rewizja nadzwyczajna zawiera wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku sądu rewizyjnego i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania w innym składzie sądzącym.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Jak wynika z uzasadnienia wyroku co do oskarżonego Wacława S., sąd rewizyjny uzasadnił zastosowanie przepisu art. 61 k.k. stwierdzeniem, że "obecnie oskarżony nie będzie już mógł dokonać tego samego przestępstwa".Tego rodzaju ocena może budzić zastrzeżenia.Warunki rodzinne oskarżonego (żonaty, jedno dziecko), jego poprzednia karalność za przestępstwo o charakterze spekulacyjnym, jak również okoliczności czynu (stwierdzone zresztą przez sąd rewizyjny) oraz fakt, że sprzedając samochód zajęty na poczet wymierzonej mu w tamtej sprawie grzywny w wysokości 50.000 zł, nic na jej poczet nie wpłacił, a wskazane przezeń do zajęcia rzekome należności ze spółdzielni "Rozwój" okazały się nie istniejące - przemawiały raczej przeciwko stosowaniu względem niego dobrodziejstwa warunkowego zawieszenia kary.Z uzasadnienia tegoż wyroku co do Alfonsa Z. wynika, że sąd rewizyjny nie dopatrzył się w jego czynie znamion przestępstwa z art. 138 k.k. wobec nieupomnienia go przez komornika o odpowiedzialności karnej za usunięcie samochodu oddanego mu pod dozór, a nadto wobec upływu przeszło roku od dokonania egzekucji. Zdaniem Sądu mógł on w tych warunkach polegać na ustnym zapewnieniu Wacława S., że należność została już spłacona.Stanowisko to nie jest przekonywające.Celem przepisu art. 138 k.k. (jak tego dowodzi umieszczenie go w rozdziale XXI, odnoszącym się do przestępstw przeciwko władzom i urzędom) jest ochrona publicznego autorytetu władzy przed bezprawną samowolą, polegającą na umyślnym zamachu sprawcy na rozporządzalność władzy przedmiotem, znajdującym się na polecenie władzy na przechowaniu (wyrok SN. z dn. 30 sierpnia 1937. 1 K. 763/37 - Zb. O. z. II/38, poz. 43).Alfonsowi Z., właścicielowi warsztatu reperacyjno-samochodowego, oddany zastał pod dozór znajdujący się w tymże warsztacie w remoncie samochód osobowy marki "Ford" V 8 - nr rej. H.07421, stanowiący własność Wacława S. a zajęty przez komornika Sądu Powiatowego w Sopocie na poczet grzywny i kosztów, wymierzonych prawomocnym wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Gdańsku. Tym samym więc na polecenie władzy egzekucyjnej, oskarżony Alfons Z. przyjął na przechowanie samochód, pozostający od tej chwili w wyłącznym rozporządzeniu tej właśnie władzy. Skoro zatem na żądanie Wacława S., właściciela zajętego samochodu, Alfons Z. - bez zgody komornika i bez sprawdzenia prawdziwości ustnego oświadczenia tegoż Wacława S. co do wywiązania się z nałożonej nań grzywny - wydał samochód, otrzymując w zamian jedynie oświadczenie pisemne dotyczące przejęcia odpowiedzialności prawnej za tenże samochód, to tym samym oskarżony przewidywał i na to się godził, że usunie spod rozporządzenia władzy egzekucyjnej zajęty samochód, pomimo że postępowanie egzekucyjne nie zostało jeszcze zakończone. Okoliczności te wymagają rozważenia i, być może, wpłyną na treść wyroku.Należy zresztą podkreślić, że w przeciwieństwie do przepisu art. 140 § 2 k.k. nie jest wymaganym warunkiem odpowiedzialności karnej z art. 138 k.k. osoby, której oddano zajęty przedmiot pod dozór, uprzedzenie jej przez komornika o odpowiedzialności karnej za usunięcie lub zniszczenie przedmiotu.Konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku (art. 383 pkt 3 k.p.k.) i przekazania sprawy Sądowi Wojewódzkiemu w Gdańsku do ponownego rozpoznania w instancji rewizyjnej w innym składzie sądzącym co do obu oskarżonych wynika ze ścisłego związku sprawy Wacława S. ze sprawą Alfonsa Z.Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.