V K 791/59

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia Z. Chełmicki (sprawozdawca). Sędziowie: A. Górski, M. Stępczyński. Prokurator: M. Tuszyński.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Borysa S., Dymitriusza G. i Leona C. oskarżonych z art. 287 § 2 k.k., po rozpoznaniu nałożonej przez Ministra Sprawiedliwości rewizji nadzwyczajnej od postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 13 listopada 1958 r., na zasadzie art. 394-396, 400, 383 pkt 2 i 388 § 1 k.p.k.uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w Lublinie do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneBorys S., dyrektor Cementowni "Pokój" w R., Dymitriusz G., główny mechanik, oraz Leon C., kierownik działu planowania organizacji pracy i płac w Cementowni "Pokój", oskarżeni zostali o to, że w lipcu 1957 r. w sprawozdaniu skierowanym do Centralnego Zarządu Przemysłu Cementowego, zawierającym wyliczenie wysokości premii dla pracowników zatrudnionych przy remoncie urządzeń zakładu "A", niezgodnie z prawdą stwierdzili, iż czas remontu powyższego zakładu został skrócony o 11,5% w stosunku do zaplanowanej ilości dni, podczas gdy w rzeczywistości okres trwania remontu został przedłużony o 7 dni w stosunku do zaplanowanego czasu remontu. Wskutek wprowadzenia Centralnego Zarządu w błąd wypłacona została robotnikom nienależna premia (55% zarobków) w wysokości 117.101 zł 11 gr.Czyn oskarżonych zakwalifikowany został jako przestępstwo z art. 287 § 2 k.k.Sąd Wojewódzki po złożeniu wyjaśnień przez oskarżonych, w dniu 13 listopada 1958 r. wydał na podstawie art. 49 k.p.k. postanowienie o umorzeniu postępowania karnego w sprawie.Od powyższego postanowienia wniósł Minister Sprawiedliwości rewizję nadzwyczajną, która opierając się na przepisie art. 371 pkt 2 k.p.k., zarzuca obrazę art. 49 k.p.k. przez bezpodstawne przyjęcie znikomego niebezpieczeństwa społecznego czynu oskarżonych, w wyniku czego nastąpiło umorzenie postępowania w sprawie.W konkluzji rewizja nadzwyczajna zawiera wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny: Orzeczenie swoje Sąd Wojewódzki uzasadnił tym, że prokurator nie zgłaszał sprzeciwu wobec wniosku obrony o zastosowanie art. 49 k.p.k., a ponadto, że wydatek dokonany przez oskarżonych został zalegalizowany decyzją kierownictwa resortu do wysokości 30%. Powyższe okoliczności w powiązaniu z nienaganną sylwetką oskarżonych (wiek, stanowisko i zasługi dla produkcji) dają, zdaniem Sądu Wojewódzkiego, podstawę do uznania, że niebezpieczeństwo społeczne czynu oskarżonych jest znikome.Wniosek Sądu nie jest słuszny.Z faktu, że kierownictwo resortu zalegalizowało premię tylko do wysokości 30% zarobków, wynika a contrario, że wypłata pozostałej części w wymiarze 25 % zarobków była bezpodstawna.Dokonanie zaś przez oskarżonych tej wypłaty nastąpiło na podstawie złożonego nieprawdziwego sprawozdania:Wyliczenia przedstawione przez oskarżonych były dowolne, skoro decyzja Ministerstwa, niewątpliwie oparta na tych samych argumentach, które oskarżeni przytoczyli na swą obronę w tej sprawie, zaaprobowała dokonany wydatek w wysokości niewiele przekraczającej połowę sumy. Oskarżeni, jako doświadczeni pracownicy, znali niewątpliwie drogę służbową, na której można było podjąć starania o sprostowanie błędnych podstaw wyliczenia i w ten sposób uzyskać dla robotników premię zgodną z wynikami dokonanych prac. Pominięcie tej drogi i szukanie "łatwego" wyjścia w przedstawieniu nieprawdziwych danych stanowi szkodliwe działanie z punktu widzenia interesu społecznego. Wprawdzie poświadczenie nieprawdy przez Kierownictwo Państwowego Zakładu Produkcyjnego nie było spowodowane niskimi intencjami, dało jednak władzom przełożonym fałszywy obraz rzeczywistości i działało demoralizująco na pracowników danego zakładu. W omawianym wypadku zarówno szkoda gospodarcza, jak i szkoda moralna są niewątpliwe i dlatego przyjąć należy, że postanowienie Sądu Wojewódzkiego nie jest uzasadnione. Okoliczności zaś, na które powołuje się Sąd Wojewódzki, mają jedynie znaczenie przy wymiarze kary.Zastosowanie przez Sąd Wojewódzki art. 49 k.p.k. nawet bez przeprowadzenia postępowania dowodowego dowodzi, że Sąd oparł swoje orzeczenie tylko na fragmentarycznym materiale, co w konsekwencji doprowadziło do obrazy art. 49 k.p.k.Uchybieniem ze strony Sądu było również wydanie orzeczenia w formie postanowienia zamiast wyroku, skoro decyzja ta zapadła w toku przewodu sądowego.Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.