V KR 6/74

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Żebrowski (sprawozdawca). Sędziowie: dr A. Kafarski, H. Kempisty.Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Zięba.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Czesławy S., oskarżonej z art. 201 k.k., i Stanisława K., oskarżonego z art. 18 § 1 i 2 k.k. w związku z art. 199 § 1 k.k., z powodu rewizji wniesionych przez oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 9 grudnia 1972 r.,zaskarżony wyrok utrzymał w mocy (...).Uzasadnienie faktyczneZebrany w postępowaniu przygotowawczym materiał dowodowy wskazywał, że przestępna działalność podejrzanego Stanisława K. polegała nie tylko na tym, co później przypisano mu w niniejszej sprawie, lecz również na podobnym działaniu w tym samym w zasadzie czasie, ale na szkodę innego pokrzywdzonego, w innym zestawie współpodejrzanych, sprawców i paserów oraz w odniesieniu nie tylko do siporeksu, lecz także żelaza budowlanego. Prokurator wyłączył część materiałów do odrębnego postępowania i w następstwie tego Sąd Powiatowy w Ł. w sprawie X Kp 825/72 skazał oskarżonego Stanisława K. na podstawie art. 18 § 1 i 2 k.k. w związku z art. 199 § 1 k.k. z zastosowaniem art. 36 § 3 i art. 40 § 2 k.k. na karę 4 lat pozbawienia wolności, 20.000 zł grzywny i pozbawienia praw publicznych na okres 3 lat za to, że w okresie od października 1971 r. do 8 lutego 1972 r. w Ł. nakłaniał do dokonania kradzieży, a następnie przez konwojowanie skradzionego mienia, wskazywanie nabywców, pobieranie od nich należności, dokonywanie rozładunku oraz dostarczanie fikcyjnych rachunków udzielał Wojciechowi S., Julianowi M., Jerzemu K. i Konstantemu K. pomocy do zagarnięcia 3.649 kg stali zbrojeniowej oraz 2.784 sztuk bloków siporeksowych ogólnej wartości 48.848 zł na szkodę Przedsiębiorstwa Budowlanego w Ł. Sprawa X Kp 825/72 została prawomocnie osądzona przed sprawą niniejszą.Do powyższych faktów nawiązuje rewizja oskarżonego Stanisława K. w sprawie niniejszej.Niezasadny jest wniosek rewizji o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Rewizja nie kwestionuje, że oskarżony popełnił te czyny, które mu przypisano, i nie wskazuje, dlaczego ponowne rozpoznanie sprawy miałoby być konieczne. Jeżeliby - zgodnie z rewizją - przyjąć, że cała przestępna działalność oskarżonego, będąca przedmiotem osądu w obu sprawach, stanowi jedno przestępstwo ciągłe, to skierowanie sprawy niniejszej do ponownego rozpoznania miałoby sens wtedy, gdyby istniała możliwość połączenia obu spraw. Wiadomo jednak, że możliwości takiej nie ma, ponieważ sprawa X Kp 825/72 jest prawomocnie osądzona, lecz i wówczas wyłoniłoby się zagadnienie, czy takie rozstrzygnięcie byłoby dopuszczalne ze względu na art. 383 § 1 k.p.k. Połączenie bowiem obu spraw w jedną i przyjęcie jednego przestępstwa ciągłego prowadziłoby do przypisania oskarżonemu podżegania i pomocnictwa do zagarnięcia mienia społecznego wartości 104.368 zł (55.520 zł i 48.848 zł), czyli do przestępstwa określonego w art. 201 k.k., zagrożonego znacznie surowszą karą niż przypisane przestępstwo określone w art. 199 § 1 k.k.Nie można również zgodzić się z wnioskiem rewizji o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania na podstawie art. 11 pkt 7 k.p.k. Przepis art. 11 pkt 7 k.p.k. odnosi się do tego samego czynu tej samej osoby. Faktem natomiast jest, że to, co było przedmiotem osądu w sprawie X Kp 825/72, nie jest przedmiotem osądu w niniejszej sprawie. Przyznaje to lojalnie rewizja, stwierdzając: "(...) czyny przestępne, wchodzące w skład przestępstwa ciągłego, o które Stanisław K. jest oskarżony w niniejszej sprawie, nie były w sprawie X Kp 825/72 przedmiotem osądu (...)". Podstawą zatem wnioskowanego przez rewizję umorzenia postępowania nie może być przesłanka powagi rzeczy osądzonej.Z treści rewizji jednak wynika, że nawiązując do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 1966 r. - VI KO 42/62 (OSNKW 1966, z. 7, poz. 69) dopatruje się podstawy umorzenia postępowania z tego powodu, że cała przestępna działalność oskarżonego była znana i czyny będące przedmiotem osądu w niniejszej sprawie nie zostały ujawnione później. Można istotnie przyjąć, że cała przestępna działalność oskarżonego znana była już w czasie postępowania przygotowawczego. Faktem jest też, że powołana w rewizji uchwała Sądu Najwyższego mówi o dopuszczalności czy obowiązku osądzenia tylko czynu nowo ujawnionego. Pomimo tego z poglądem rewizji zgodzić się nie można. Wspomniana uchwała Sądu Najwyższego nie przewiduje sytuacji istniejącej w tej sprawie, chociaż dotyka zagadnienia zbliżonego (osądzenie całej przestępnej działalności jako jednego przestępstwa ciągłego zmieniałoby kwalifikację prawną na surowszą). Z całej tej uchwały i aprobującego stanowiska doktryny (por. Komentarz do kodeksu karnego I. Andrejewa, W. Świdy i W. Woltera) wynika, że możliwe jest odrębne osądzenie tych nowo ujawnionych czynów, które nie mieszczą się w osądzonym przestępstwie ciągłym. Nie istnieją istotne racje, które nakazywałyby odmiennie traktować czyny nowo ujawnione i czyny znane wcześniej. Skoro w określonych warunkach materialna prawomocność osądu czynów, ujętych jako przestępstwo ciągłe, nie obejmuje nowo ujawnionych czynów, które w razie ich wcześniejszego ujawnienia weszłyby w skład osądzonego przestępstwa ciągłego, to nie obejmuje też czynów znanych wprawdzie wcześniej, których jednak sąd osądzić nie mógł z powodu przeszkód prawnych.Prawomocność nie może obejmować swoim zakresem tego, o czym sąd w chwili wyrokowania nie mógł orzekać, gdyż ze względów prawnych nie miał takiej możliwości, ponieważ osadzenie dalszej przestępnej działalności oskarżonego znajdowało się poza przedmiotem procesu nadającym się do rozpoznania.Sąd Powiatowy w Łodzi zobowiązany był do osądzenia wyłączonej sprawy X Kp 825/72. Osadził ją w graniach aktu oskarżenia, poza który wyjść nie mógł. Nie mógł też zwrócić tej sprawy prokuratorowi w celu połączenia jej z niniejszą sprawą, gdyż na taką decyzję nie zezwalały mu przepisy art. 299 i 344 k.p.k. Z kolei Sąd Wojewódzki musiał osądzić w granicach oskarżenia sprawę niniejszą.Dodać trzeba, że umorzenie postępowania w niniejszej sprawie - w sytuacji, gdy objęta tą sprawą przestępna działalność oskarżonego w rzeczywistości osądzona nie była i pod względem stopnia społecznego niebezpieczeństwa czynu jest co najmniej równoznaczna sprawie osądzonej - prowadziłoby do tworzenia fikcji, że osądzono to, czego nie osądzono, a zatem do fałszowania prawdy.Z urzędu Sąd Najwyższy stwierdza, że wymierzona oskarżonemu Stanisławowi K. kara pozbawienia wolności i grzywny jest zasadna i nie wykazuje cech rażącej niewspółmierności. Na zakończenie dodać trzeba, że w stosunku do tego oskarżonego istnieje potrzeba wydania wyroku łącznego.Z powyższych względów orzeczono jak na wstępie wyroku.