V KRN 395/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Szamrej. Sędziowie: F. Karolus (sprawozdawca), J. Żurawski. Prokurator Prokuratury Generalnej: J. Rother.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Jerzego K., oskarżonego z art. 145 § 3 i art. 160 § 1 k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Prokuratora Generalnego PRL od wyroku Sądu Powiatowego w M. z dnia 16 marca 1972 r.zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:a) przyjął, iż przypisany oskarżonemu czyn stanowi jedno przestępstwo określone w art. 145 § 3 i art. 160 § 1 k.k., a podstawę wymiaru kary - przepis art. 145 § 2 k.k. (art. 10 § 2 i 3 k.k.);b) uchylił orzeczenie o obowiązku naprawienia szkody przez oskarżonego;c) na podstawie art. 75 § 1 k.k. wymierzył oskarżonemu grzywnę w kwocie 15.000 zł z zamianą w razie nieuiszczenia jej w terminie na zastępczą karę pozbawienia wolności, przyjmując 1 dzień pozbawienia wolności za równoważny 100 zł grzywny;d) na podstawie art. 83 § 3 k.k. zaliczył oskarżonemu na poczet orzeczonej grzywny okres tymczasowego aresztowania od dnia 11 stycznia 1972 r. do dnia 16 marca 1972 r., przyjmując jeden dzień aresztu za równoważny 100 zł grzywny (...).Uzasadnienie faktyczneJerzy K. oskarżony został o to, że:1) dnia 7 stycznia 1972 r. na drodze wiodącej z Ż. do P., znajdując się w stanie nietrzeźwości, kierował samochodem osobowym marki "Warszawa", przy czym jadąc z nadmierną szybkością i nie panując nad pojazdem najechał na jadącego rowerem w tym samym kierunku Czesława A., powodując ciężkie obrażenia ciała połączone ze złamaniem kości jarzmowej prawej z przemieszczeniem odłamów, złamanie kości nosowej oraz wstrząśnięcie mózgu, które to obrażenia zagrażały życiu Czesława A., tj. o czyn określony w art. 145 § 3 k.k.;2) w tymże czasie i miejscu naraził życie małżonków Haliny i Edwarda U. na bezpośrednie niebezpieczeństwo przez to, że prowadząc w stanie nietrzeźwości samochód marki "Warszawa" nie wykonał manewru skrętu w lewo, mającego na celu wyminięcie idących lewą stroną drogi U., tj. o czyn określony w art. 160 § 1 k.k.Wyrokiem Sądu Powiatowego w Mławie z dnia 16 marca 1972 r. Jerzy K. uznany został za winnego popełnienia zarzuconych mu aktem oskarżenia czynów z tą różnicą, że stanowią one "przestępstwo ciągłe", i na podstawie art. 145 § 3 k.k. skazany na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności; na podstawie art. 43 § 2 k.k. orzeczono w stosunku do niego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 4 lat, na podstawie art. 73 § 1 i 2 k.k. zawieszono mu warunkowo wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności na 3 lata, a na podstawie art. 75 § 2 pkt 1 i 6 k.k. zobowiązano go do uiszczenia na rzecz pokrzywdzonego Czesława A. do dnia 1 sierpnia 1972 r. 10.000 zł tytułem naprawienia wyrządzonej mu szkody oraz do powstrzymania się od nadużywania alkoholu.Od wyroku tego, który uprawomocnił się w sądzie pierwszej instancji, Prokurator Generalny PRL przed upływem terminu określonego w art. 463 § 2 k.p.k. wniósł rewizję nadzwyczajną na niekorzyść oskarżonego.Rewizja nadzwyczajna, oparta na przepisie art. 387 pkt 2 k.p.k., zarzuca obrazę art. 3 § 1 i art. 357 k.p.k. polegającą na tym, że sąd nie uwzględnił przy wyrokowaniu okoliczności wskazujących na brak podstaw do stosowania względem oskarżonego Jerzego K. art. 73 § 1 k.k., i wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku przez uznanie, za przypisany oskarżonemu Jerzemu K. czyn nie stanowi przestępstwa ciągłego, lecz wyczerpuje znamiona przestępstwa określonego w art. 145 § 2 i 3 oraz w art. 160 § 1 k.k. (art. 10 § 2 k.k.), a ponadto przez uchylenie orzeczeń wydanych na podstawie art. 73 § 1 i art. 75 § 2 pkt 1 k.k.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Jakkolwiek rewizja nadzwyczajna ogranicza się na wstępie tylko do zarzutu obrazy przepisów postępowania, to jednak z uzasadnienia rewizji wynika niezbicie, że zawiera ona także zarzut obrazy przepisów prawa materialnego.Rozważając ten ostatni zarzut, należy stwierdzić, że Sąd Powiatowy prawidłowo uznał za niewłaściwe sformułowanie w akcie oskarżenia dwóch odrębnych zarzutów, chociaż sam nie uniknął innego błędu, przyjmując w wyroku konstrukcję przestępstwa ciągłego, określonego w art. 145 § 3 k.k.Jak wynika z dowodów zebranych w toku przewodu sądowego, oskarżony dopuścił się jednego czynu przestępnego, wobec czego brak było podstawy do przyjęcia przestępstwa ciągłego.Czyn oskarżonego wyczerpuje znamiona określone w art. 145 § 2 i 3 k.k. oraz w art. 160 § 1 k.k., skazanie zatem mogło nastąpić - stosownie do art. 10 § 2 k.k. - za jedno przestępstwo na podstawie tych zbiegających się przepisów, karę zaś - zgodnie z art. 10 § 3 k.k. - należało wymierzyć na podstawie art. 145 § 3 k.k.Ze względu na to, że wyrok Sądu Powiatowego zapadł z obrazą art. 10 § 2 k.k., Sąd Najwyższy odpowiednio wyrok ten w tym zakresie zmienił.Stosownie do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 1969 r. VI KZP 42/68 (OSNKW 1969, z. 7-8, poz. 77) niedopuszczalne jest w świetle art. 66 i 67 k.p.k. z 1928 r. oraz § 18 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 kwietnia 1968 r. w sprawie obowiązkowych ubezpieczeń komunikacyjnych (Dz. U. Nr 15, poz. 89) powództwo cywilne w postępowaniu karnym przeciwko oskarżonemu o naprawienie szkody wyrządzonej przez ruch pojazdu mechanicznego w wypadku, gdy za szkodę odpowiada PZU z tytułu ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej. Rozstrzygnięta tą uchwałą kwestia przedstawia się identycznie na gruncie art. 52 i 54 obowiązującego kodeksu postępowania karnego oraz cytowanego uprzednio § 18 ust. 3 rozporządzenia z dnia 24 kwietnia 1968 r. Skoro niedopuszczalne jest powództwo cywilne o naprawienie szkody wyrządzonej przez ruch pojazdu mechanicznego w wypadku, gdy w związku z obowiązkowym ubezpieczeniem od odpowiedzialności cywilnej PZU wypłaca świadczenia (§ 14 rozporządzenia z dnia 24 kwietnia 1968 r.), to zastosowanie w takim wypadku przepisu art. 75 § 2 pkt 1 k.k. przy warunkowym zawieszeniu wykonania kary pozbawienia wolności jest również niedopuszczalne. Wynika to także z treści art. 363 § 4 k.p.k. Należy więc przyjąć, że Sąd Powiatowy zobowiązując oskarżonego do naprawienia szkody dopuścił się obrazy art. 75 § 2 pkt 1 k.k., i dlatego Sąd Najwyższy, zgodnie z wnioskiem rewizji nadzwyczajnej, orzeczenie w tym zakresie uchylił. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Sąd Powiatowy miał na względzie okoliczności, na które się rewizja nadzwyczajna powołuje, domagając się uchylenia orzeczenia o warunkowym zawieszeniu wykonania kary. Stosując względem oskarżonego to dobrodziejstwo, Sąd Powiatowy zasadnie uznał, że korzystniejsze dla interesu społecznego będą pobyt i praca oskarżonego na wolności niż odbycie przezeń orzeczonej kary pozbawienia wolności oraz że osobowość oskarżonego i jego dotychczasowe życie dają gwarancję, iż mimo niewykonania kary nie popełni on nowego przestępstwa.Podzielając to stanowisko Sądu Powiatowego oraz uwzględniając, że oskarżony naprawił już w znacznej mierze szkodę wyrządzoną przestępstwem (co wynika z pisemnego oświadczenia pokrzywdzonego przedstawionego na rozprawie przed Sądem Najwyższym), Sąd Najwyższy uznał, iż pobyt oskarżonego w areszcie tymczasowym oraz grzywna w kwocie 15.000 zł spełnią zadanie kary w zakresie społecznego oddziaływania, i dlatego zmienił wyrok tylko w ten sposób, że dodatkowo wymierzył oskarżonemu grzywnę w powyższej wysokości.Orzeczenie o kosztach postępowania i opłacie sądowej opierają się na przepisach art. 547 § 1 k.p.k. oraz art. 9, 10 i 18 dekretu z dnia 23 stycznia 1947 r. o opłatach sądowych w sprawach karnych (Dz. U. Nr 19, poz. 73 z późn. zm.).