V KRN 430/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia T. Majewski. Sędziowie: S. Kaciczak, Z. Neumann (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: K. Kozakiewicz.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 1971 r. sprawy Ryszarda K. i Edwarda Ł., oskarżonych z art. 210 § 1 k.k., z powodu rewizji nadzwyczajnej założonej przez Prokuratora Generalnego PRL na korzyść oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Lublinie z dnia 1 kwietnia 1971 r. zmieniającego częściowo wyrok Sądu Powiatowego w Tomaszowie Lubelskim z dnia 20 stycznia 1971 r.,zmienił obydwa powyższe wyroki w ten sposób, że uchylił orzeczenie o zasądzenie od oskarżonych na rzecz pokrzywdzonego Leszka C. nawiązki w kwocie 3.000 zł (...).Uzasadnienie faktyczneWyrokiem Sądu Powiatowego w Tomaszowie Lubelskim z dnia 20 stycznia 1971 r. zostali skazani:1) oskarżony Ryszard K. na podstawie art. 210 § 1 k.k. oraz art. 36 § 3 k.k. - na karę 6 lat pozbawienia wolności i 5.000 zł grzywny za to, że w dniu 26 września 1970 r. w D. po uprzednim pobiciu Leszka C., zabrał mu w celu przywłaszczenia tranzystorowy aparat radiowy marki "Ałman" i kapelusz o łącznej wartości około 1.800 zł,2) oskarżony Edward Ł. na podstawie art. 210 § 1 k.k. w związku z art. 18 § 2 oraz art. 36 § 3 k.k. - na karę 4 lat pozbawienia wolności i 5.000 zł grzywny za to, że w tymże czasie i miejscu udzielił pomocy Ryszardowi K. do dokonania rozboju, bijąc Leszka C. i ułatwiając mu w ten sposób popełnienie opisanego wyżej czynu.W stosunku do obu oskarżonych orzeczono ponadto na podstawie art. 40 § 1 pkt 3 k.k. pozbawienie praw publicznych na okres po 2 lata. Wyrokiem tym, zawierającym prawidłowe rozstrzygnięcie co do zaliczania aresztu tymczasowego, dowodów rzeczowych i kosztów, orzeczono ponadto o zasądzeniu na zasadzie art. 59 § 3 k.k. od obu oskarżonych na rzecz pokrzywdzonego Leszka C. kwoty 3.000 zł tytułem nawiązki.Sąd Wojewódzki w Lublinie wyrokiem z dnia 1 kwietnia 1971 r., w uwzględnieniu rewizji złożonych przez obrońców oskarżonych, zmienił powyższy wyrok Sądu Powiatowego w części dotyczącej orzeczenia o karach pozbawienia wolności przez wymierzenie oskarżonym za przypisane im czyny kar pozbawienia wolności po 3 lata, a w pozostałej części tenże wyrok utrzymał w mocy.Od przytoczonego wyżej wyroku Sądu Wojewódzkiego w Lublinie w części dotyczącej orzeczenia o nawiązce Prokurator Generalny PRL wniósł rewizję nadzwyczajną na korzyść oskarżonych, zarzucając wyrokowi na zasadzie art. 376 i 387 pkt 1 k.p.k. w związku z art. 462 k.p.k. obrazę art. 59 § 3 k.k. polegającą na zasądzeniu od oskarżonych na podstawie tego przepisu nawiązki, aczkolwiek przypisane oskarżonym czyny stanowiły zbrodnię, a poza tym w wymienionych wyrokach Sądy obu instancji nie uznały, by czyny te miały charakter chuligański, i wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez uchylenie orzeczenia o zasądzeniu od oskarżonych nawiązki.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Podniesiony w rewizji nadzwyczajnej zarzut obrazy prawa materialnego, polegającej na orzeczeniu o nawiązce z naruszeniem przepisu art. 59 § 3 k.k., jest zasadny. Zarzut ten dotyczył w istocie rzeczy przede wszystkim wyroku Sądu Powiatowego, a wyroku Sądu Wojewódzkiego tylko o tyle, że sąd ten nie dostrzegł wskazanego wyżej uchybienia Sądu pierwszej instancji i w następstwie tego nie zmienił w tym zakresie wyroku Sądu Powiatowego (...).Sąd Powiatowy zasądził od oskarżonych na rzecz pokrzywdzonego z urzędu kwotę 3.000 zł jako nawiązkę określoną w art. 59 § 3 k.k. Orzeczenie to jest bezpodstawne.Chuligański charakter umyślnie popełnionego przestępstwa stanowi w myśl art. 59 k.k. ustawową okoliczność obciążającą, która wpływa na zaostrzenie kary oraz zezwala jednocześnie na orzeczenie nawiązki. Treść cytowanego przepisu w powiązaniu z przepisem art. 120 § 14 k.k. wskazuje jednak na to, że określone w art. 59 k.k. rygory ustawowe dotyczą jedynie sprawców występków, i to tylko takich występków, które zostały w sposób wyczerpujący wymienione co do ich rodzaju w art. 120 § 14 k.k.Przepis art. 59 § 3 k.k., uprawniający sąd do orzeczenia nawiązki, może więc mieć zastosowanie do sprawcy przestępstwa tylko wtedy, gdy przypisane mu przestępstwo jest występkiem i zostało popełnione jako czyn o charakterze chuligańskim w rozumieniu art. 59 § 1 w związku z art. 120 § 14 k.k. (...).W świetle powyższych ustaleń faktycznych brak było zatem podstaw prawnych do zasądzenia od oskarżonych nawiązki i dlatego - wobec stwierdzonej obrazy art. 59 § 3 k.k. - orzeczono, uwzględniając odpowiednio wniosek rewizji nadzwyczajnej, o zmianie zarówno zaskarżonego wyroku Sądu Wojewódzkiego, jak i wyroku Sądu Powiatowego przez uchylenie prawomocnego orzeczenia w tym zakresie (...).