Z 34/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk H. Kmieciak (sprawozdawca). Sędziowie: płk J. Górski, płk A. Szuszkiewicz. Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk J. Rulewski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Aleksandra K. i Franciszka C., w stosunku do których prokurator: 1) na podstawie art. 11 pkt 2 k.p.k. w związku z art. 26 § 1 k.k. odmówił wszczęcia postępowania o czyny określone w art. 55 pkt 6 albo pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1959 r. o hodowli, ochronie zwierząt łownych i prawie łowieckim (Dz. U. z 1973 r. Nr 33, poz. 197), ale m.in. 2) na podstawie art. 282 § 1 k.p.k. w związku z art. 104 k.k. wystąpił do sądu z wnioskiem o orzeczenie tytułem środka zabezpieczającego przepadku broni myśliwskiej i łodzi rybackiej, użytych do popełnienia czynu,rozpoznając w dniu 3 listopada 1975 r. na posiedzeniu zażalenie prokuratora na postanowienie Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 22 września 1975 r., odmawiające uwzględnienia wspomnianego wniosku,w związku z zażaleniem prokuratora zaskarżone postanowienie uchylił, a wniosek prokuratora o zastosowanie środka zabezpieczającego przekazał temuż Sądowi do ponownego rozpoznania w trybie określonym w art. 282 § 2 k.p.k.Uzasadnienie faktycznePowołanym na wstępie postanowieniem sąd pierwszej instancji nie uwzględnił wniosku prokuratora o orzeczenie - tytułem środka zabezpieczającego (art. 104 k.k.) - przepadku broni myśliwskiej, którą Aleksander K. w okresie ochronnym polował na dzikie kaczki, oraz łodzi rybackiej, która jemu oraz uznanemu za współsprawcę Franciszkowi C. posłużyła za środek transportu po akwenie wodnym. Sąd pierwszej instancji zajął stanowisko, że orzeczenie przepadku wspomnianych przedmiotów wcale nie doprowadziłoby do osiągnięcia celu środka zabezpieczającego, tj. do sytuacji, w której Aleksander K. nie mógłby popełnić podobnego czynu (jako myśliwy miałby możliwość legalnego nabycia innej broni), natomiast jeżeli chodzi o Franciszka C. (właściciela łodzi), to zebrane w tej sprawie materiały nie stanowią wystarczającej podstawy do przypisania mu w ogóle czynu zabronionego.Prokurator w zażaleniu domaga się uchylenia wspomnianego postanowienia i przekazania sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Prokurator uważa, że sąd pierwszej instancji miał wystarczającą podstawę prawną do orzeczenia wnioskowanego przepadku przedmiotów również w odniesieniu do Franciszka C. (art. 104 w związku z art. 48 § 1 k.k.), a co więcej - miał nawet obowiązek orzec ten przepadek (art. 48 § 4 k.k. w związku z art. 56 ustawy z dnia 17 czerwca 1959 r. o hodowli, ochronie zwierząt łownych i prawie łowieckim).Uzasadnienie prawnePo wysłuchaniu przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, który popierał zażalenie, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:1. Rozpoznanie wniosku prokuratora przez sąd pierwszej instancji nastąpiło z obrazą przepisu art. 282 § 2 k.p.k. W myśl tego przepisu w razie rozpoznawania wniosku prokuratora o zastosowanie środka zabezpieczającego na podstawie art. 104 k.k. w posiedzeniu sądu obowiązkowy jest udział obrońcy. Tymczasem ani Aleksander K., ani Franciszek C. w ogóle obrońcy nie mieli. Jeżeli zaś obrońca nie brał udziału w czynnościach, w których jego udział był obowiązkowy, to sąd odwoławczy uchyla (obligatoryjnie) zaskarżone orzeczenie niezależnie od granic środka odwoławczego i wpływu uchybienia na treść orzeczenia (art. 388 pkt 6 k.p.k.), co też w tej sprawie należy uczynić (...).2. Przy ponownym rozpoznaniu wniosku prokuratora sąd pierwszej instancji powinien ponadto wysłuchać Aleksandra K. i Franciszka C. (art. 282 § 2 k.p.k.), zachodzi bowiem potrzeba zorientowania się:a) czy rzeczywiście Franciszek C. może być uznany za współsprawcę czynu uznanego za nielegalne "polowanie" oraz b) czy i jakie dolegliwości ponieśli już Aleksander K. i Franciszek C., co może rzutować na treść orzeczenia.Bez znaczenia jest tu okoliczność, że żaden z nich nie był "podejrzanym" w rozumieniu art. 61 § 1 k.p.k. Okoliczność, że w stosunku do sprawcy czynu, którego społeczne niebezpieczeństwo jest znikome (art. 26 § 1 k.k.), nie wydano postanowienia o przedstawieniu zarzutów, przez co nie stał się on "podejrzanym" (art. 61 § 1 k.p.k.), nie stoi na przeszkodzie "wysłuchaniu" go w trybie art. 282 § 2 k.p.k., ponieważ w takim wypadku postępowanie nie tylko się umarza, ale przede wszystkim postępowania się nie wszczyna (art. 11 pkt 2 k.p.k.), przepis zaś art. 104 k.k. - i w związku z tym także przepis art. 282 § 2 k.p.k. - ma zastosowanie w każdej w tych sytuacji procesowych.